Van mijn land blijven jullie af! Josef Maas 1931-2008 Actievoerder

Door Peter BrusseJosef Maas werd de beroemdste boer van Duitsland en Nederland door zijn protesten tegen de bouw van de kerncentrale in Kalkar....

Peter Brusse

Josef Maas, vorige week op 77-jarige leeftijd in Blomberg overleden, was de boer uit Kalkar die jarenlang heeft gevochten tegen de bouw van de snelle kweekreactor. Hij werd niet alleen de beroemdste boer van Duitsland, maar ook het symbool tegen de kernenergie in Duitsland en Nederland; de brave boer die door het toeval veranderde in een held. Op zijn erf verrees het ‘Vriendschapshuis’ en in zijn boerderij werden acties beraamd. Als dank kreeg hij de lp Bauer Maas, een album met liederen tegen de kernenergie. De meeste rechtzaken verloor hij, maar het ergst vond hij het dat hij door de bisschop van Münster uit het bestuur van zijn parochiekerk werd gezet. Het kerkbestuur had geweigerd om het land dat eigendom was van de kerk aan de bouwers van de kernreactor te verkopen. Een nieuw bestuur ging overstag en het kerkje werd met ‘het bloedgeld’ gerenoveerd. Uiteindelijk heeft ook boer Maas, moegestreden en uitgeput, zijn eigen boerderij verkocht; voor veel geld aan de reactor die nooit energie zou opwekken. De kerncentrale is nu veranderd tot pretpark Kernwasser Wunderland. Boer Maas verhuisde met zijn gezin naar een grote boerderij in het paradijselijk stille Blomberg, waar hij weer onbezorgd kon jagen. Er hangen 21 hertengeweien aan de wand. ‘Bij Kalkar moest je elk dier dat je schoot op straling laten keuren’, zei hij tegen Kees van den Bosch, de schrijver van het fascinerende verhaal van Kalkar, De Angst Reactor.

Josef Maas werd in Hönnepel, een dorpje bij Kalkar, geboren. Hij ging er op school en nam de boerderij van zijn ouders over. Josef was een grote, sterke man met gevoel voor rechtvaardigheid. En van zijn land moest je afblijven. Toen hij begin 1971 landmeters geheimzinnig bezig zag op het land van de buren, rook hij ogenblikkelijk onraad. Even later kreeg het kerkbestuur van de kerk van Hönnepel het verzoek land te verkopen voor de bouw van een kernreactor. De pastoor ging akkoord, het kerkbestuur weigerde. Kalkar werd bang en kwam in verzet. Het land werd onteigend en het kerkbestuur tekende protest aan. Boer Maas nam de kosten op zich, maar tevergeefs. Vrijwel meteen werd met de bouw begonnen. Even later ontsloeg de bisschop hem en alle andere leden van het opstandig bestuur. Brieven aan de paus mochten niet baten.

Ook bij de overheid ging boer Maas in beroep. Nederlandse actiegroepen, gealarmeerd door een kerncentrale net over de grens bij Nijmegen, boden steun. In 1977 leek het eindelijk de goede kant op te gaan en was boer Maas de stille kracht achter de legendarische demonstratie van 24 september, waarbij zestienduizend agenten zestigduizend demonstranten opwachtten. Vier jaar later werd op het erf van boer Maas het Stop Kalkar-feest gevierd. De politie sloeg de feestangers hardhandig uit elkaar.

Langzamerhand verloor boer Maas de moed. Toen de rechter in 1984 de kernreactor veilig verklaarde, wilde hij niet verder procederen. Hij verkocht zijn boerderij en vertrok.

Afgelopen maandag is boer Maas in Hönnepel begraven; de uitvaartdienst vond plaats in de parochiekerk die hem zoveel pijn had bezorgd. De nieuwe pastoor sprak over een dapper man, die zelfs door de kerk was verlaten. Oud-Kalkar-ganger Louw van den Bos zei: ‘Dat was het mea culpa waarop wij hoopten.’

Meer over