Van Mierlo wil evacuatie van burgers Zepa

Nederland heeft maandag de Europese Unie voorgesteld om de Moslims uit de 'onverdedigbare' enclave Zepa te laten evacueren door de Verenigde Naties....

Van onze correspondent

Jos Klaassen

BRUSSEL

Minister van Buitenlandse Zaken Hans van Mierlo werd maandag tijdens de Europese ministerraad geteisterd door grote aarzelingen. Want het plan waarmee hij zijn Europese collega's verraste, betekent feitelijk dat de VN de Bosnische Serviërs behulpzaam zijn bij 'etnische zuiveringen'.

Van Mierlo wil echter de 'gruwelen', die de Bosnische Serviërs tijdens de 'etnische zuiveringen' in de enclave Srebrenica hebben bedreven, in Zepa voorkomen. Van Mierlo: 'Wat moet je kiezen als het gaat om etnische zuiveringen of etnische moordpartijen?'

Bovendien lijkt de internationale gemeenschap ervan overtuigd dat de enclave Zepa, waar de Serviërs thans op ruim een kilometer van het centrum staan, niet te verdedigen valt.

De Bosnische president Izetbegovic liet gisteren aan de VN weten in onderhandeling te willen treden met de Bosnische Serviërs over evacuatie van in ieder geval ouderen, zieken en gewonden uit Zepa. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Sacirbey verklaarde dat de Bosnische regering de VN-missie in Bosnië in feite al 'als beëindigd' beschouwt.

De Bosnische Serviërs hebben bij de verovering en ontruiming van Srebrenica een spoor van mensenrechtenschendingen getrokken. Van Mierlo wilde er in Brussel (nog) niet over uitweiden: 'Details worden de komende dagen wel bekend.'

Van Mierlo hield zijn vijftien Europese collega's maandag voor dat de wetenschap van wat zich in Srebrenica heeft afgespeeld, de Unie en de VN de verantwoordelijkheid oplegt om herhaling van 'gruwelen' te voorkomen. Nederland en België zouden in elk geval bereid zijn bij de evacuatie van de Moslims te helpen, onder andere met voertuigen.

Het opgeven van Zepa wil volgens Van Mierlo niet zeggen dat de VN op de loop gaan voor de Bosnische Serviërs. Alleen 'onverdedigbare' enclaves zouden moeten worden opgegeven. Van Mierlo: 'Daarom moet deze week nog onderzocht worden of de enclave Gorazde militair te verdedigen is.'

De hoogste militairen van Groot-Brittannië, Frankrijk en de VS blijken het daarover nog niet eens te zijn. Zondagavond kwamen zij in Londen bijeen om voorstellen te bespreken van de Franse chefstaf Lanxade. Militaire bronnen in Parijs zeiden gisteren dat het Franse plan voor gezamenlijke militaire actie is stukgelopen op weigering van de andere partners, waarmee terugtrekking van de Franse VN'ers weer een mogelijkheid wordt. Woordvoerders van het Witte Huis zeiden zelfs dat het nog niet vaststaat dat de VS meer materieel zullen leveren, zoals minister van Defensie Perry eerder suggereerde.

Een beslissing over Gorazde zou vrijdag moeten vallen als de internationale Contactgroep voor ex-Joegoslavië in Londen vergadert. Aan die bijeenkomst nemen ook de landen deel wier blauwhelmen de enclaves verdedigen, dus ook Nederland.

Van Mierlo meent dat Gorazde in elk geval 'beter verdedigbaar' is dan Srebrenica en Zepa, alleen al omdat in Gorazde zeker tienduizend gewapende Moslims bereid zijn weerstand te bieden aan de Bosnische Serviërs. Als daar ook nog eens troepen van de snelle-reactiemacht bijkomen, zou Gorazde voor de Serviërs een 'onaantrekkelijk doelwit' worden. De grootste hindernis in Van Mierlo's scenario is Rusland. Andrej Kozyrev, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, wees maandag in Brussel elk militair machtsvertoon van de VN in Bosnië-Herzegowina af. Kozyrev was in Brussel voor de ondertekening van een interim-akkoord over de handel tussen Rusland en de Europese Unie.

Kozyrev wil eveneens dat de Serviërs ophouden met de 'etnische zuiveringen' en de gijzelingen van de VN-blauwhelmen.

Maar hardere militaire acties tegen de Serviërs zijn volgens Kozyrev niet het juiste antwoord. De mogelijkheden van de Contactgroep zijn nog niet uitgeput. Het opnemen van de wapens zou betekenen dat men bereid is zich in de oorlog te storten. Unprofor, onderstreepte Kozyrev, heeft een vredestaak.

Bemiddelaar Carl Bildt maande tot 'realisme'. Voor de herovering van Srebrenica, zoals de Fransen hebben voorgesteld, zouden zeker zestienduizend soldaten op de been moeten worden gebracht; ook Zepa zou enorme militaire krachtsinspanningen vergen, evenals de verdediging van Sarajevo. Bildt zoekt daarom 'politieke oplossingen'.

Meer over