Van held naar anti-held en terug

Het was een zware week voor parkeerwachters, conciërges en medewerkers van plantsoenendiensten. Een week vol beledigingen en aantijgingen...

Het stelt niets voor wat ze doen, het zijn slome sufferds,anti-helden, zo liet bijna iedere actie voerende brandweermanweten die een microfoon onder zijn neus kreeg. Je denkt toch nietdat ik parkeerwachter ga worden, brieste een actievoerder 'Vanheld naar antiheld!' Dat nooit! (Trouw,10 december) Thuis zittenis blijkbaar dapperder en heldhaftiger dan de veiligheid bewaken.

Dat was de echte reden van de brandweeracties. Niet het langerdoorwerken op zich, maar hetgore lef om de heldhaftigebrandweerman te vergelijken met het suffe slappeparkeerwachtertje. De seksuele lading is nauwelijks verholen: deparkeerwachter is geen echte man, maar een mietje. Wat de VNG ende bonden de brandweer aandeden, was regelrechte ontmanning. Nietvoor niets is de brandweer een van de macho-achtigste beroepen,waar vrouwen zeer schaars zijn en niet welkom - evenmin alshomo's vermoedelijk.

De acties waren dan ook van de baan, toen deze ontmanning uitde CAO was geschrapt. De brandweermannen gingen akkoord toen debepaling om na 20 jaar ander werk te moeten aanvaarden, eruitwerd gehaald. Er staat nu in dat men zo lang brandweerman magzijn als fysiek mogelijk.

Wat een gemiste kans! Want juist de gedachte van langerwerken, maar niet noodzakelijk in het huidige beroep, was hetmeest progressieve aspect van het CAO-akkoord. Natuurlijk moetenwe allemaal langer werken. Uit angst voor stemmenverlies blijvenregering en Tweede Kamer maar om die hete brij heendraaien.Alleen D66-leider Dittrich durfde het aan een verhoging van deAOW-leeftijd naar 67 jaar voor te stellen.

Dit massale vermijdingsgedrag van bestuurders mist iedererationele basis. We leven sinds invoering van de leeftijdsgrensvan 65 ongeveer elf jaar langer, waarvan zo'n vijf in goedegezondheid. Onze levensverwachting stijgt bovendien nog steeds:in 2050 worden Nederlandse vrouwen gemiddeld 85 jaar, en Japansezelfs bijna 93, zo hebben de Verenigde Naties becijferd.

Langer doorwerken is niet alleen een noodzaak, maar ook eenkans. Een kans om mooie maar nog lege slogans als 'levenslangleren' en 'de kennissamenleving' in de praktijk te brengen. Hethele lange arbeidsleven in dezelfde functie werken, is niet volte houden. Dan is werken tot je 59ste wel de grens. Maar als jetijdig en via bij- of omscholing kunt overstappen naar een anderefunctie, wordt het een heel ander verhaal. Momenteel krijg jeniet gemakkelijk een andere functie na je 40ste. Daarom was hetgoede van het akkoord dat de gemeente de plicht kreeg om anderefuncties aan te bieden. Juist dit (verworpen) aspect van de CAOverdient meer waardering en nadere uitwerking. Geef allewerkenden na 25 à 30 jaar werken een nieuwe periode vanloopbaanoriëntatie en recht op maximaal vier jaaromscholingstijd, betaald door overheid en sociale partners. Tebetalen uit de inkomsten van langer doorwerken en de besparingop vervroegd uittreden.

De brandweerman kan dan parkeerwachter of conciërge worden,maar ook chauffeur, leraar of conducteur. (Ook dan zal hij vanzijn machismo afstand moeten doen. Maar dat is noodzakelijk voorbijna iedere overstap.)

Die tweede kans hoeft niet te leiden tot een hoger inkomen.We moeten juist af van het idee dat we ons hele leven alsmaarmeer of minstens hetzelfde zouden moeten verdienen. Demotie isveel logischer: je verdient het meest als je ook het productiefstbent en (bijvoorbeeld vanwege kinderen en/of hypotheeklasten) dehoogste kosten maakt, namelijk in het midden van je loopbaan. Napakweg tweederde dalen je kosten en je productiviteit langzaam - waarom zou je inkomen dan niet meedalen?

Dit maakt ook een eind aan de hemelschreiende discriminatievan ouderen op de arbeidsmarkt. Er valt nu zelfs over te twistenof het wel discriminatie is, in de zin van ongelijk behandelenvan gelijke gevallen.

Ouderen zijn nu voor werkgevers veel duurder en lopentegelijkertijd een hogere kans op ziekteverzuim enarbeidsongeschiktheid. Welke werkgever haalt het dan in zijnhoofd een oudere in dienst te nemen?

Een werkgever van een grote winkelketen die zich lietvoorstaan op sociaal ouderenbeleid toonde eens een grafiek metbetrekking tot de laaggeschoolde werknemers in zijn bedrijf. Dekosten stijgen met de leeftijd, de productiviteit daalt. Degrafiek is een kruis met twee lijnen die elkaar in het middenraken.

'U zult dus wel gek zijn om ouderen aan te nemen', vroeg ik.

'O, maar dat doen we ook niet.' Het ouderenbeleid betrofalleen ouderen die al in dienst waren.

Brandweermannen, voer weer actie, maar nu met conciërges,parkeerwachters en vele anderen. Eis het recht op een reëletweede loopbaan.

Dan kan doorwerken tot 70 jaar zelfs aantrekkelijk worden.

Meer over