nieuws

Van Haga, Smolders en Ephraim stappen uit FvD vanwege provocaties Baudet, 5-meiposter was de druppel

Nog geen twee maanden na de verkiezingen kampt Forum voor Democratie voor de derde maal met een scheuring in de partij. De Tweede Kamerleden Wybren van Haga, Olaf Ephraim en Hans Smolders scheiden zich af van de rest van de FvD-fractie.

Thierry Baudet en Wybren van Haga woensdag in de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Thierry Baudet en Wybren van Haga woensdag in de Tweede Kamer.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Van Haga maakte dat donderdagochtend op Twitter bekend. Hij wijt de breuk aan ‘een verschil van inzicht’ in de FvD-fractie ‘over de manier waarop politiek bedreven wordt’.

In een telefonische toelichting legt Van Haga uit dat hij en de twee anderen vertrekken omdat partijleider Thierry Baudet opzettelijke provocaties als essentieel onderdeel van zijn politieke werkwijze beschouwt. Van Haga verwijst naar een essay getiteld Over het nut van ophef, dat Baudet zondag op de website van Forum publiceerde. De FvD-leider verklaart daarin dat het doorbreken van taboes noodzakelijk is voor het realiseren van zijn politieke agenda. ‘Daarom ga ik steeds weer de ophef aan. Daarom ‘is er altijd wat’ rond FvD. Dus FvD zal ophef zijn – of zal niet zijn. Enjoy the ride.’

De wilde rit in de auto van chauffeur Baudet bevalt de drie weglopers maar matig. ‘Moet je die ophef echt opzoeken?’ vraagt Van Haga zich af. ‘Moet je die taboes jezelf gaan toe-eigenen en daar actief mee aan de slag gaan of niet? Daar hebben we in de fractie goed over gepraat. Thierry wil dat en wij willen dat niet.’ Van Haga zegt nog steeds vierkant achter het verkiezingsprogramma van FvD te staan, maar wil ‘pragmatischer’ opereren.

Omstreden poster

De interne discussie over de partijkoers ontbrandde naar aanleiding van de 5 meiposter die FvD vlak voor Bevrijdingsdag publiceerde. Daarop stelt de partij de Duitse onderdrukking in de Tweede Wereldoorlog op één lijn met de coronabeperkingen van het demissionaire kabinet. Hans Smolders zei op Hemelvaartsdag tegen Omroep Brabant dat de vertrekkers vooraf niet gekend waren in de controversiële postertekst. ‘Ik vind niet dat je de Tweede Wereldoorlog moet misbruiken’, aldus de voormalige vertrouweling van Pim Fortuyn.

Van Haga nam vorige week al openlijk afstand van de Bevrijdingsdagposter. ‘Die vergelijking is zó pijnlijk, daar kwets je een heleboel mensen mee. Dus ons standpunt is: laat 4 en 5 mei nou het exclusieve eigendom zijn van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog’. Baudet en de andere fractiegenoten hielden echter voet bij stuk, aldus Van Haga. ‘Dat meningsverschil is vrij snel geëscaleerd.’

Een week voor Bevrijdingsdag trok FvD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen al een vergelijking tussen de Jodenvervolging en de – volgens FvD – discriminatie van vaccinweigeraars tijdens de coronacrisis. Andere Kamerleden spraken schande van de opmerking van Van Houwelingen, gemaakt in een commissiedebat over coronawetgeving.

Reeks afsplitsingen

Feit is dat Baudet altijd al de controverse opzocht. Zijn provocerende uitspraken leidden eerder al tot onmin met zijn oud-fractiegenoot Theo Hiddema, de breuk met mede-FvD-oprichter Henk Otten en de afsplitsing van Joost Eerdmans en Annabel Nanninga. De twee laatstgenoemden behaalden op 17 maart met hun nieuwe partij JA21 drie Kamerzetels. Ook in de Eerste Kamer, het Europees Parlement en meerdere provinciale staten stapten FvD’ers uit de partij vanwege dubieuze uitspraken van Baudet en andere, vooral jonge, FvD’ers.

Van Haga heeft geen heldere verklaring waarom Baudets vele provocaties (zoals aanschurken tegen fascistisch gedachtengoed) hem vóór de verkiezingen niet stoorden, maar nu plotseling onaanvaardbaar voor hem zijn. Smolders zegt tegen Omroep Brabant dat de drie fractie-oudsten Baudets balsturigheid hebben onderschat: ‘We hoopten toch dat we als senioren dat randje ervan af konden halen. Door dat essay blijkt dat hij zich niet laat sturen en deze koers voort wil zetten.’

Van Haga ontkent dat zijn vertrek iets te maken heeft met het grote aantal voorkeursstemmen dat hij op 17 maart behaalde. De nummer twee op de kandidatenlijst kreeg bijna evenveel stemmen als lijsttrekker Baudet. Toch heeft hij zijn Kamerzetel aan Baudet te danken. Van Haga zat tot september 2019 nog voor de VVD in de Tweede Kamer. Die partij zette hem uit de fractie, omdat hij zich te veel bemoeide met zijn vastgoedbedrijf. De geroyeerde VVD-politicus nam zijn Kamerzetel mee. Baudet verwelkomde de politieke eenpitter na enig aarzelen in zijn partij en moet nu aanzien hoe Van Haga opnieuw een zetel rooft.

De scheiding vindt desondanks ‘in goede harmonie’ plaats, beweert Van Haga. ‘We gaan als goede vrienden uiteen, met wederzijds respect en grote bewondering voor elkaar.’ Forum voor Democratie laat op Twitter weten dat de partij ‘juist in deze tijd’ de voorkeur gaf aan een ‘gezamenlijk optrekken onder één naam’. Maar ‘hun beslissing staat hen uiteraard vrij’.

Groep-Van Haga

De oud-VVD’er en ex-FvD’er weet nog niet of hij een nieuwe partij begint. Voorlopig gaat de driemansfractie verder als ‘Groep-Van Haga’. Met de afsplitsing telt de Tweede Kamer nu achttien fracties. Forum voor Democratie houdt na de afsplitsing vijf Kamerzetels over.

Hans Smolders is naast Tweede Kamerlid ook Statenlid voor FvD in de provincie Noord-Brabant. Die zetel geeft hij op nu hij de Tweede Kamer-fractie van FvD verlaat. Zijn zetel blijft tot aan de volgende statenverkiezingen onbezet, omdat Forum geen kandidaten meer over heeft. Het Brabantse provinciebestuur van VVD, CDA en FvD heeft na Smolders’ vertrek nog een krappe meerderheid van één zetel in de Provinciale Staten.

Meer over