NIEUWS

Van Haga haalt Baudet bijna in: met bijna alle stemmen gemeld slechts 2.000 verschil

De hoofdstembureaus presenteerden maandag van vrijwel alle kieskringen hun uitslag en dat geeft nog meer inzicht in het aantal uitgebrachte stemmen per kandidaat. Wybren van Haga (FvD) blijkt een groot aantal kiezers te hebben getrokken.

Partijleider Thierry Baudet en Wybren van Haga van Forum voor Democratie schudden elkaar de hand tijdens een verkiezingscampagne op het Veenmarktplein in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld ANP
Partijleider Thierry Baudet en Wybren van Haga van Forum voor Democratie schudden elkaar de hand tijdens een verkiezingscampagne op het Veenmarktplein in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld ANP

Wybren van Haga, de nummer twee van FvD, sleepte in 19 kieskringen 249.673 stemmen binnen, slechts 2.089 stemmen minder dan partijleider Baudet. Dat blijkt uit de volledige uitslag die de hoofdstembureaus van 19 van de 20 kieskringen in Nederland maandag hebben gepubliceerd.

De kieskring Den Haag, waar ook zo’n 60.000 stemmen uit het buitenland onder vallen, moet haar uitslag nog publiceren. Vier jaar geleden bleek D66 het populairst onder die ‘buitenlandse’ kiezers.

Het succes van Van Haga geeft een inkijkje in het succes van FvD. Van Haga werd in september 2019 uit de VVD-fractie gezet vanwege zijn aanhoudende activiteiten als pandjesbaas. Een jaar later sloot hij zich aan bij de FvD-fractie.

In de Kamer viel hij op door zijn steeds fellere kritiek op het coronabeleid. Vooral bij ondernemers (en jongeren) sloeg zijn kritiek aan. Van Haga beweerde meermaals dat de pandemie al voorbij was en verspreidde desinformatie over de bijwerkingen van coronavaccins. Hoewel de ‘vrijheidskaravaan’ van FvD vooral om Baudet draaide, heeft het werk van Van Haga dus veel kiezers getrokken.

D66 pikt van VVD

Door de volledige uitslagen van de kieskringen wordt eveneens duidelijk dat D66 er nog een zetel bij krijgt (24 in totaal) ten koste van de VVD, die met 34 zetels de grootste blijft. Dit is voornamelijk te danken aan de vele stemmen die D66 in Amsterdam kreeg: bijna 100 duizend, de VVD kreeg er 55 duizend.

Ook Pieter Omtzigt, nummer 2 van het CDA, blijkt een stemmentrekker. Het Kamerlid, geroemd om zijn rol bij het blootleggen van de toeslagenaffaire, wist 354.596 stemmen in de wacht te slepen. In de kieskring Zwolle, waar zijn eigen regio Twente onder valt, haalde hij ruim het dubbele aantal stemmen van lijsttrekker Hoekstra. Die lijkt landelijk wel de grootste te blijven: 458.304 mensen stemden tot dusver op hem.

De voorkeurstemmencampagnes van de CDA’ers Van Helvert en Van Dam lijken te zijn mislukt. Van Dam haalde in de 19 kieskringen maar 9.131 stemmen, Van Helvert 15.111. Voor een voorkeursplek in de Tweede Kamer zijn iets minder dan 18.000 stemmen nodig.

Dat kandidaten alsnog via een voorkeurstem in de Tweede Kamer belanden, zoals dit jaar bij GroenLinks in twee gevallen gebeurde, is niet uitzonderlijk. Dat de nummer twee van een partij de lijsttrekker dicht op de hielen zit, zoals Van Haga en in iets mindere mate Omtzigt, gebeurt niet zo vaak.

Wybren van Haga bij een campagnebijeenkomst van FvD in Sneek. Beeld ANP, Vincent Jannink
Wybren van Haga bij een campagnebijeenkomst van FvD in Sneek.Beeld ANP, Vincent Jannink

Bij de verkiezingen in 2006 haalde de nummer 2 van de VVD, Rita Verdonk, zelfs aanzienlijk meer stemmen dan lijsttrekker Mark Rutte. De VVD had toen net een tumultueuze verkiezing om het leiderschap achter de rug.

Uit de gegevens van de hoofdstembureaus die maandag naar buiten kwamen valt ook op te maken dat het briefstemmen een welkome mogelijkheid is gebleken voor veel 70-plussers. In de meeste kieskringen is er door een aanzienlijk hoger percentage kiezers gebruik van gemaakt dan de 30 procent waarmee minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) rekening hield.

De vrees dat dit jaar, vanwege problemen met nieuwe stemmogelijkheden, veel meer stemmen ongeldig moesten worden verklaard is ongegrond gebleken. Vooral doordat Ollongren nog tijdens de drie dagen durende verkiezingen een wijziging aanbracht in de telprocedure waardoor tienduizenden stemmen alsnog niet terzijde hoefden te worden gelegd.

Uit de laatste gegevens blijkt verder dat verruiming van het aantal volmachtstemmen geen groot effect heeft gehad op hoe er is gestemd. Ruwweg 9 tot 10 procent van de stemmen is bij volmacht uitgebracht. Vrijdag stelt de Kiesraad de definitieve uitslag vast.

Meer over