InterviewManuel, vrijwiliger vreemdelingenbataljon

Van Groningen naar het Oekraïense front: ‘Ik doe gewoon wat ze me opdragen’

Manuel gaat vechten in Oekraïne. Hij heeft materiaal ingekocht en houdt online de voortgang van het Russische leger in de gaten. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Manuel gaat vechten in Oekraïne. Hij heeft materiaal ingekocht en houdt online de voortgang van het Russische leger in de gaten.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Manuel (28) uit Delfzijl heeft zijn baan als glasvezelmonteur opgezegd. Zondag vertrekt hij naar Polen, om zich daarna in Oekraïne vrijwillig aan te sluiten bij het vreemdelingenbataljon.

Fleur Damen

Slechts één keer eerder ervoer de 28-jarige Manuel uit Delfzijl de begeestering die hij voelt sinds hij heeft besloten naar het front in Oekraïne te vertrekken, en die hij zo beschrijft: ‘Alsof er een paard in me begint te galopperen en niet tegen te houden is.’

Het was toen hij als beveiliger op een chemieterrein in de Eemshaven werkte en zijn leidinggevende hem vroeg industrieel reddingswerker te worden. Ingrijpen bij calamiteiten, levens redden. ‘Toen dacht ik: yes, hiermee kan ik écht nuttig zijn.’ Maar dat viel tegen, concludeerde de Groninger tijdens een zoveelste eindeloze nacht in de Nuon-centrale. ‘Er gebeurt nooit wat, want de Nederlandse wetgeving en veiligheidsmaatregelen zijn dichtgetimmerd.’

Uit verveling nam hij zijn laptop mee naar zijn diensten. In een shooter game vond hij online wel de reuring en samenwerking die op zijn werk in de centrale ontbrak. ‘Met z’n allen een missie tot een goed einde te brengen, dat vind ik gewoon mooi’, zegt hij, zijn voeten gestoken in dikke witte sokken en donkerblauwe saunaslippers.

Voor het echie

Verbroedering, zingeving, eensgezindheid: dat is wat Manuel hoopt aan te treffen als hij zondag naar Polen vertrekt, om zich daarna in Oekraïne aan te sluiten bij het vreemdelingenlegioen dat een week geleden door de regering in Kyiv is opgericht. Zijn achternaam is bekend bij de redactie, om veiligheidsredenen wil hij die niet in de krant. Al ongeveer 16 duizend buitenlandse vrijwilligers hebben zich aangemeld voor het bataljon, beweert president Volodimir Zelenski. De ambassade in Den Haag sprak eerder over honderd tot tweehonderd Nederlandse vrijwilligers, maar wil tegenover de Volkskrant niks meer kwijt over aantallen.

Online gaan volop grappen rond over gamers die achter hun computer vandaan komen in een poging de wereld te redden – en Manuel snapt dat wel. ‘Maar ik weet dondersgoed dat er een verschil is tussen een spelletje en het echie’, zegt hij. Hij droomde als jongetje al over een leven als militair, maar trad na zijn mbo-opleiding Veiligheid & Vakmanschap en opleiding tot infanterist nooit in dienst bij Defensie.

Zijn gloednieuwe paspoort is met spoed aangevraagd en ligt te glimmen boven op de box van zijn computer, die de woonkamer vult met rustgevende muziek. Bereid het lichaam en de geest alvast voor op harde geluiden en shocks, suggereerde een deelnemer van het onlineforum met Oekraïne-vrijwilligers, waar Manuel per ongeluk ‘een beetje de vader’ van is geworden. Maar Manuel is niet bang aangelegd. ‘Je weet toch pas hoe je reageert op een bominslag als je het meemaakt.’ Hij vertrekt met drie andere mannen die hij van het forum kent.

Manuel droomde als jongetje over een leven als militair. Hij is niet bang aangelegd. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Manuel droomde als jongetje over een leven als militair. Hij is niet bang aangelegd.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

‘Hebben jullie je testament al geregeld?’, vroeg een andere forumdeelnemer aan het begin van de week nog. ‘Damn’, schreef Manuel. ‘Testament is gewoon 500 euro minimaal.’ Dat is het hem niet waard. Bovendien investeerde hij al ongeveer 800 euro. De bevestigingsmails en facturen van webshops met militaire uitrusting stromen binnen, want Oekraïne vraagt vrijwilligers beschermingsmateriaal mee te nemen. Wel belooft de ambassade vrijwilligers medische zorg en een wekelijkse toelage van ongeveer 400 euro, plus een wapenuitrusting.

Behoorlijke rugzak

Na de Russische aanval op Oekraïne lag Manuel een paar nachten wakker, tobbend over de vraag wat hij kon bijdragen. Toen hij in het weekend hoorde dat er vrijwilligers worden gezocht, meldde hij zich meteen aan en heeft hij zijn baan als glasvezelmonteur opgezegd. Als hij ‘een vriendin, hond of goudvis’ had gehad, dan zou zijn woonkamer nu waarschijnlijk niet vol liggen met militaire kleding, geeft hij toe. Maar naasten heeft hij amper. ‘Ik heb een behoorlijke emotionele rugzak. En nu ook een fysieke’, zegt Manuel, wijzend naar zijn rugzak van 60 liter. ‘Maar daar kom ik wel overheen’.

Lastiger te verwerken zijn de slepende ziekte en de dood van zijn alleenstaande, chronisch zieke moeder, die hij jarenlang verzorgde tot hij haar vijf jaar geleden uitgestrekt op de vloer vond. ‘Ik heb haar zelf gereanimeerd. Daarna was het, cru gezegd, een keuze tussen kasplant of stekker eruit.’ Hij slikt en kijkt naar het plafond. ‘Sinds haar overlijden sta ik er eigenlijk alleen voor.’

Naasten heeft Manuel amper. Sinds het overlijden van zijn moeder staat hij er eigenlijk alleen voor.  Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Naasten heeft Manuel amper. Sinds het overlijden van zijn moeder staat hij er eigenlijk alleen voor.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Op de Oekraïense wervingscampagne is in de internationale gemeenschap opvallend mild gereageerd. Alleen Senegal heeft de oproep veroordeeld: het werven van vrijwilligers voor de gewapende strijd is er illegaal. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss ‘steunt’ de uitreizigers zelfs, zei ze zondag tegen nieuwszender BBC.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken wijst uitreizigers op het negatieve reisadvies. ‘Als mensen toch gaan, is dat hun eigen verantwoordelijkheid en dan kunnen we ze waarschijnlijk niet helpen als ze in de problemen komen’, zegt een woordvoerder.

Direct iets bijdragen

Over die risico’s – doden, sterven, trauma’s oplopen – denkt Manuel zo min mogelijk na. ‘Onderbewust zit het wel in mijn hoofd, maar als je er voortdurend over nadenkt, word je gek. Ik weet wel dat ik hiermee aan de goede kant van de geschiedenis sta’, verklaart Manuel.

Vluchtelingen opvangen, kleding inzamelen: hij begrijpt best dat anderen het als een betere optie zien dan afreizen naar het front, maar voor hem is dat niet genoeg. Hij wil direct iets bijdragen. ‘Kompas- en kaartlezen zijn sinds mijn opleiding op niveau gebleven dankzij het gamen. Verder doe ik gewoon wat ze me opdragen.’

De Oekraïense ambassade regelde al een Nederlandse contactpersoon in Polen, die Manuel en zijn medereizigers van de luchthaven in Krakau naar de grens brengt. Eenmaal overgestoken moeten ze een berichtje sturen naar een Oekraïense kolonel, staat op het A4'tje met aanwijzingen van de Oekraïense ambassade. Maar voor het zover is, moet Manuel nog wat sigaretten rollen. Handig, als ruilmiddel in Oekraïne.

Meer over