Van de hel tot Mao

De Fransen herbergen de belangrijkste stripcultuur van Europa. Zij staan, vanwege het Boekenweek-thema Frankrijk, vandaag vooraan op de dag van de strip....

at mij bij Cne werkelijk 'Wraakt, wat maakt dat ik hem als een broer beschouw, is de basis van zijn boeken, de sfeer van complete ondergang, het finale einde waarin mensen en dingen gedompeld zijn.' Dat zei de Franse striptekenaar Jacques Tardi naar aanleiding van zijn geustreerde versie van Cne's Reis naar het einde van de nacht uit 1952, waarin de hoofdpersoon Bardamu afdaalt van de hel van de Eerste Wereldoorlog naar de hel van koloniaal Afrika en verder.

Tardi, die sinds zijn Isabella Avondrood-serie en het magistrale C'it la guerre des tranch bekend staat als dormgever bij uitstek van het vooroorlogse Frankrijk, heeft Cne's meesterwerkin 1988 geustreerd. Gallimard gaf destijds de eerste druk uit, Van Oorschot tekent nu voor de tweede druk en voegt daarmee aan zijn vermaarde reeks klassieken een gedenkwaardige editie toe.

Een stripboek is het niet, deze tandem van een schrijver en een tekenaar, maar het past wel mooi in de Franse traditie: Dorllustreerde Rabelais, Benjamin Rabier maakte tekeningen bij de Fabels van La Fontaine en Daumier verluchtte La Come Humaine van Balzac. Zulke onbezorgde huwelijken tussen high & low zijn in Nederland heel wat zeldzamer, al maakt Dick Matena met zijn verstripping van De Avonden een flinke inhaalslag.

Ventilatoren van de Canadese stripmaker Seth is een getekende roman oftewel graphic novel. Liefhebbers van Willem Elsschot en/of Arthur Miller kunnen hun hart ophalen met dit boek, want het is geheel gewijd aan de herinneringen en mijmeringen van een handelsreiziger in ventilatoren.

In deel 1, dat zich afspeelt in 1997, zien we de oude meneer Clyde door zijn huis en door de voormalige winkel lopen. Hij zet koffie, doet de was, ruimt wat dozen op en denkt intussen hardop na over het vak van verkoper. 'Feiten en statistieken en ventilatoren en verkopen. Daar komt het allemaal op neer, vermoed ik. Misschien zijn alle levens zo: gewoon een reeks voorvallen zonder veel betekenis.' Een topper is de oude meneer Clyde nooit geweest, daar was-ie te slap voor. Maar zijn broer Simon, die kon er wat van!

In deel 2, spelend in 1957, krijgen we deze Simon aan het werk te zien. Hij blijkt helemaal geen held maar een timide mannetje, een melancholicus die niet van mensen houdt. Ventilatoren verkopen? Hij vlucht liever naar het gure Canadese platteland. De schutbladen van dit mededogende boek zijn gevuld met portretjes van anonieme helden uit het verkopersvak: Wilfred Grimble, Eric Tucker, Howard Shadwell, Daniel Tatroff en andere mannen die toch ook maar hun best deden.

Een nederig stuk steen dat een denkbeeldig juweel bevat, en een operagebouw dat de ambities van een wereldstad moet symboliseren. Tussen die twee radicale uitersten voltrekt zich de geschiedenis van Steenstof, het debuutalbumvan de Vlaamse tekenaar Gerolf Van de Perre. Onderwerp van dit boek is de overgang van het nog goeddeels agrarische China van de Culturele Revolutie naar het high-tech kapitalisme van Shanghai.

Van de Perre heeft zijn boek gevuld met reportage-achtige, oorspronkelijk op rijstpapier vervaardigde platen in een mistige gouache-stijl en laat het verhaal vertellen door de intellectueel Wo Dang die beschrijft hoe er wordt gemarchandeerd om de bouw van de opera te financieren. Hij gaat op bezoek bij een Nieuwe Rijke die een door Mao gekalligrafeerde tekst bezit met de titel Eeuwige Spijt. Hieruit citeert Van de Perre: 'Hemel en aarde zijn duurzaam, maar zullen verdwijnen, het leed van dit scheiden zal eindeloos voortduren.' Het mag duidelijk zijn dat de tekenaar China's olympisch optimisme niet deelt.

Meer over