Van de hak op de fuck

De Britse stand-upcomedian Eddie Izzard bespeelt megahallen met zijn absurde en associatieve grappen. Wat is zijn geheim?

Een zwarte diepe v-hals, onder een zwart colbert. Een zwarte broek. En daaronder hoge hakken, ook weer zwart. De nagels rood gelakt en de ogen versierd met mascara en oogpotlood. En een ringbaardje. Het ziet er, zelfs met de beste bedoelingen, echt niet uit. Maar dat kan Eddie Izzard, geen bal schelen. Hij dartelt over het podium: orerend, hardop denkend, improviserend. Hij maakt rare blazende geluiden in zijn microfoon en moet af en toe lachen om zijn eigen onnavolgbare hersenspinsels.

Izzard (51) doet dit - betalende mensen in zalen aan het lachen maken - al bijna dertig jaar. Nu toert hij met zijn show Force Majeure de wereld over. Van Amsterdam naar Antwerpen, van Genève naar Boekarest, van Moskou naar Johannesburg. Hij treedt op in het Engels, Duits en Frans; volgend jaar gaat hij naar Kathmandu en ook daar wil hij in de lokale taal zijn verhalen vertellen.

Vanavond en morgenavond staat Izzard in de Heineken Music Hall en vertelt zijn publiek wat Force Majeure betekent. 'An act of God. Dat kunnen overstromingen zijn, uitbarstingen, stormen... Het is nooit goed nieuws, toch? Zoiets als: hé, vandaag hebben we allemaal gratis jam! En kijk, er staat op: from God.'

God moet het vaker ontgelden bij atheïst Izzard. 'Als God echt had bestaan', zegt Izzard in zijn eerdere show Stripped, 'dan had de eerste zin van de Bijbel moeten zijn: Het is rond. Ziet er plat uit, maar het is rond. En ja, het draait. Het is als een grote voetbal, die... oh, het is heel erg ingewikkeld. Stel jezelf voor dat je op een voetbal staat, die draait rond, maar je kan dat niet voelen. En sorry voor de slavernij, er waren geen andere mensen beschikbaar.'

Izzard, geschiedenisfreak, legt geregeld dwarsverbanden tussen historische gebeurtenissen en theorieën. 'Als God er was geweest, denk je dan niet dat-ie Hitler even onthoofd had? Oh, mag je niet ingrijpen? Well, fuck off then! Als je niet mag ingrijpen, wat hebben we dan aan je?'

Veel grover dan een fuck hier en daar wordt het niet bij Izzard. In tegenstelling tot veel van zijn collega's, bedient hij zich niet van gore verhalen over seks of uitgebreide, schreeuwende scheldkanonnades. Door zijn dyslexie kan Izzard niet met een script werken, met alle chaotische gevolgen: zijn stijl kenmerkt zich als een stream of consciousness; hij springt van het ene naar het andere onderwerp, associeert vrijelijk, onderbreekt zichzelf regelmatig en buit zijn eigen versprekingen uit: 'There was still wishful thinkpent. Wishful thinkment? Wishfulfillment? Wishful thinking! Wishful thinking plus wishfulfillment is whisful thinkpent'.

Izzard laat zich inspireren door Monty Python, trad eenmalig met hen op en werd door John Cleese zelfs ooit 'the lost Python' genoemd.

En dan is er natuurlijk die kleding, die make-up en - bij eerdere shows - zelfs nepborsten. Izzard noemt zichzelf een 'heteroseksuele travestiet of mannelijke lesbienne'. Hij vindt het gewoon fijn om vrouwenkleren aan te trekken. Izzard is, zo zei hij eens tegen de Britse krant The Independent, 'een complete jongen plus de helft van een meisje'. Met de inhoud van zijn shows hebben die verkleedpartijen nauwelijks te maken, hoewel het wel bijdraagt aan zijn absurde, onnavolgbare ideeën over onder andere het ontstaan van de naam Engelbert Humperdinck, de gerechten die geserveerd worden in de kantine van Star Wars' Death Star en hoe de verhoren van de Spaanse Inquisitie er bij de Anglicaanse Kerk hadden uitgezien: 'U móet kiezen: cake or death'. Die laatste twee scènes zijn zo populair dat overijverige studenten een animatie met Lego-poppetjes maakten, die samen meer dan 25 miljoen keer zijn bekeken op YouTube.

De kans is groot dat diegenen die niet met het stand-up-werk van Izzard bekend zijn, hem toch eens hebben gezien. De komiek heeft inmiddels aardig wat filmrollen op zijn naam staan. In Valkyrie speelt hij de nazigeneraal Erich Fellgiebel, in Ocean's Twelve en Ocean's Thirteen meesterdief Roman Nagel en in Across The Universe de rol van circusdirecteur Mr. Kite. Zijn stem is te horen in The Chronicles of Narnia, Igor en Cars 2. Hij stond op Broadway en was te zien in een BBC-miniserie.

Izzard rende in 2009 43 marathons in 51 dagen voor het goede doel, haalde ondanks zijn vliegangst een brevet voor piloot en is dusdanig politiek geëngageerd dat hij in 2020 burgemeester van Londen wil worden, all kidding aside.

Als Izzard iets wil, laat hij zich niet tegenhouden. Niet door anderen en niet door zichzelf. Daar is wilskracht voor nodig, een onuitputtelijke drive. In de documentaire Believe: The Eddie Izzard Story uit 2009, die in zes jaar tijd gefilmd werd door Izzards ex-vriendin Sarah Townsend, wordt duidelijk waar dat vandaan komt. Toen Izzard zes jaar oud was, verloor hij zijn moeder aan kanker. 'Het grote probleem', zegt hij tijdens de documentaire in een gesprek met Townsend, 'is dat ik alles in mijn hele leven doe om haar terug te krijgen. Ik denk dat als ik maar genoeg dingen doe, ze misschien wel terugkomt.'

Extra: Opgelicht

In 1999 deed BBC-consumentenprogramma Watchdog onderzoek naar Izzards shows. Er was geklaagd dat hij grappen zou recyclen van eerder op dvd verschenen shows. Izzards uitleg was dat hij inderdaad sommige van zijn succesvolste grappen herhaalt in verschillende shows en dat dat kwam doordat de dvd van zijn tournee door de VS al beschikbaar was voordat hij diezelfde tour door Engeland maakte. Toch kreeg Izzard een officiële waarschuwing. 'The Watchdog thing really did fucking kick me in the head' zei Izzard er tien jaar later over tegen de krant The Independent.

Eddie Izzard, Force Majeure, HMH, Amsterdam, 19/4, 20/4. Antwerpen, Sportpaleis, 21/4. Mecc, Maastricht, 22/4.

undefined

Meer over