Nieuws

Van Ark en Koolmees nieuwe verkenners, oppositie eist debat over fotoblunder Ollongren

Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) worden de nieuwe verkenners. Zij nemen de rol over van Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66), die de opdracht teruggaven nadat Ollongren per ongeluk vertrouwelijke aantekeningen had getoond. Maar de oppositie is nog niet klaar met de fotoblunder van Ollongren en eist een Kamerdebat.

Demissionair minister Kajsa Ollongren verlaat donderdag na een positieve coronatest het Binnenhof met haar aantekeningen deels zichtbaar onder haar arm. Beeld EPA
Demissionair minister Kajsa Ollongren verlaat donderdag na een positieve coronatest het Binnenhof met haar aantekeningen deels zichtbaar onder haar arm.Beeld EPA

Leiders van de PvdD, SP, PvdA en PVV roepen op tot het debat over de aantekeningen die oud-verkenner Kajsa Ollongren donderdag onvoldoende afschermde voor de camera van ANP-fotograaf Bart Maat. Dat Ollongren en medeverkenner Annemarie Jorritsma hun taak hebben neergelegd, is voor de oppositie niet afdoende.

‘Veel onbeantwoorde vragen en open eindjes in formatieproces door wat we vandaag gezien hebben’, schrijft PvdA-leider Lilianne Ploumen op Twitter. ‘Ik wil volgende week eerst een debat, voordat we verder gaan.’ Op hetzelfde medium zegt PVV-voorman Geert Wilders dat Ollongren zich moet verantwoorden: ‘Ze mag dan zijn afgetreden als verkenner; ze is nog steeds Minister van BZK.’ Ook Esther Ouwehand (PvdD) en Lilian Marijnissen (SP) eisen opheldering.

Tijdens haar gehaaste vertrek van het Binnenhof vanwege een positieve coronatest, droeg Ollongren donderdagochtend haar aantekeningen open en bloot met zich mee. Daar werd een foto van gemaakt, waardoor iedereen kennis kon nemen van de gespreksonderwerpen die voor donderdag op de agenda stonden.

In een verklaring benadrukten de verkenners dat het slechts ging om ‘inventariserende voorbereidingsnotities’ voor de verkenners die ’s morgens besproken zouden worden. ‘Deze waren bedoeld als voorlopige input voor de volgende ronde in de verkenningsfase. Deze notities waren geen directe weergave van de reeds gevoerde gesprekken en zijn nog met geen van de onderhandelaars besproken. Desalniettemin constateren beide verkenners dat, door het naar buiten komen van deze notities, ze hun werk niet meer onbevangen en onbevooroordeeld kunnen voortzetten. Zij hebben de voorzitter van de Tweede Kamer laten weten hun werkzaamheden per direct te beëindigen.’

Kamervoorzitter Khadija Arib ontvangt de nieuwe verkenners, Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) in de Stadhouderskamer. Beeld ANP
Kamervoorzitter Khadija Arib ontvangt de nieuwe verkenners, Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) in de Stadhouderskamer.Beeld ANP

Nieuwe verkenners

In overleg met Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib hebben de fractieleiders donderdagmiddag Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) als nieuwe verkenners voorgedragen. Volgens Arib kan de aanstelling van Koolmees en Van Ark rekenen op een ‘breed draagvlak’ onder de partijleiders van de nieuwgekozen Tweede Kamerfracties.

Koolmees en Van Ark kennen elkaar goed. De eerste is nu minister van Sociale Zaken, de tweede was tot vorige zomer zijn staatssecretaris. In juli werd Van Ark minister voor Medische Zorg.

Koolmees spreekt zelf van een ‘bijzondere dag, een rare dag'. Op weg naar het gesprek met Arib wilde hij nog niet veel zeggen. Wel meldde hij kort contact te hebben gehad met zijn voorganger en partijgenoot Ollongren. ‘Ik heb haar een sms gestuurd.’

null Beeld ANP
Beeld ANP

‘Functie elders’ voor Omtzigt

In Ollongrens aantekeningen springen een aantal zaken in het oog die vooral het CDA raken, de partij die alom wordt gezien als derde coalitiepartner voor VVD en D66. Wat bedoelen de verkenners bijvoorbeeld met de ‘functie elders’ voor het populaire CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, waarover in de afgelopen week kennelijk is gesproken in de Stadhouderskamer? Dat vraagt ook CDA-leider Hoekstra zich af. Als door een wesp gestoken reageert hij op Twitter op de beelden. ‘Bizar, dit inkijkje in de aantekeningen van verkenner Ollongren. Onderwerpen die geen van allen met mij zijn besproken en waar zij ook niet over gaat.’

Voor Hoekstra is de positie van Omtzigt zeer gevoelige materie, nadat eerder deze week berichten opdoken dat de CDA-top in de maag zit met het populaire Kamerlid. Hoekstra haastte zich toen al om dat via de sociale media te ontkennen. CDA’ers vrezen voor een breuk met Omtzigt als er nu niet heel voorzichtig met hem wordt omgegaan.

Intussen is het een publiek geheim dat andere partijen zich afvragen wat Omtzigts positie in een nieuwe coalitie moet zijn: hij voerde immers zeer succesvol campagne met zijn harde kritiek op de leiderschapsstijl van premier Rutte, die toch opnieuw lijkt voorbestemd om het kabinet te gaan leiden. Hoe verhoudt Omtzigt zich tot Rutte? Ook zullen Kaag en Rutte van Hoekstra de verzekering willen hebben dat Omtzigts zetel in het CDA niet ter discussie staat. Dat is van belang voor de meerderheid van het nieuwe kabinet in de Tweede Kamer.

Omtzigts echtgenote Ayfer Koç, tevens fractievoorzitter van het CDA in Enschede, reageert op Twitter fel op de uitgelekte suggestie om Omtzigt over te plaatsen. ‘Dus deze politieke leiders hebben een exitfunctie voor een hardwerkende volksvertegenwoordiger die zijn ziel en zaligheid heeft ingezet voor onze rechtsstaat.’ Omtzigt zit naar eigen zeggen al enige tijd overwerkt thuis.

Hoekstra zelf

Pikant is tevens dat kennelijk de ‘onderhandelingsstijl’ van Hoekstra zelf een gespreksonderwerp is voor VVD en D66, getuige Ollongrens aantekeningen. Ook wilden zij van Hoekstra horen welke positie in het kabinet hij voor zichzelf op het oog heeft. Waarschijnlijk willen Rutte en Kaag weten of hij opnieuw naar Financiën wil, of dat hij ermee kan leven als die post naar D66 gaat?

De aantekeningen gunnen de buitenwereld in nog andere opzichten een blik in de ontwikkelingen. Moet een nieuw kabinet bijvoorbeeld een meerderheid hebben in de Eerste Kamer? Niet per se. ‘Voor niemand een must’, hebben de verkenners althans genoteerd na hun eerste ronde gesprekken met alle fractieleiders. Dat is duidelijk. Ook belangrijk, voor kiezers van PvdA en GroenLinks die erop rekenen dat die partijen alleen samen in een kabinet stappen: Klaver en Ploumen houden elkaar ‘niet echt vast’. In navolging van Hoekstra toont Ploumen zich daarover eveneens verrast: ‘Het is me het dagje wel voor Kajsa Ollongren’, reageert ze op Twitter. ‘Dan toch nog maar even voor de zekerheid: de positie van de PvdA was en is niet zonder andere linkse partij aan tafel.’

Zeker is dat de formatie tot nu toe liep zoals verwacht: de verkenners waren van plan donderdag door te praten met Kaag en Rutte. Daarna was het de bedoeling om CDA-leider Hoekstra erbij te halen, als derde potentiële partner. Goed om daarbij te weten: de optie van een minderheidskabinet is besproken, maar er is ‘weinig echt enthousiasme voor'.

In de loop van de dag werd al duidelijk dat Ollongren waarschijnlijk niet verder kon. PVV-leider Wilders drong aan op haar vervanging. SP-leider Marijnissen is niet alleen boos op Ollongren maar ook op Rutte en Kaag: ‘Als dit waar is, kan dit echt niet. Eerder werd er in de ministerraad al over kritische Kamerleden gesproken. Nu ook in de formatie?’

Meer over