Valt van de Poffertjesplaat een muziektempel te maken?

Winkelcentrum Hoog Catharijne valt volstrekt in het niet bij de nieuwe muziektempel die in het centrum van Utrecht verrijst. Past dat enorme TivoliVredenburg (kosten: 140 miljoen) wel bij een stad als Utrecht? En komen er straks genoeg bezoekers?

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER CHARLOTTE HUISMAN

UTRECHT - Groot, om niet te zeggen enorm. Dat is de eerste indruk van het nieuwe muziekcentrum dat, 45 meter hoog, is verrezen in het centrum van Utrecht. Het nabijgelegen winkelcomplex van Hoog Catharijne lijkt erdoor te zijn geslonken, en misschien was dat ook wel de bedoeling van de Architectuurstudio van Herman Hertzberger.

Het is vooral de schaal waaraan veel Utrechters moeten wennen. TivoliVredenburg, zoals de muziektempel met vijf zalen gaat heten, gaat volgend jaar officieel open. De buitenkant is zo goed als af. Binnen werken bouwers van de firma Heijmans met man en macht aan het interieur. Er zijn daar nog enkele ronde, grijze pilaren en bakstenen muren te zien van het oude gebouw. Ook is de oorspronkelijke grote zaal, op verzoek van veel muziekliefhebbers, behouden. Maar buiten herinnert niets meer aan het wat bescheiden ogende voormalige Muziekcentrum Vredenburg uit de jaren zeventig.

Pillendoos of Pillenstrip noemen sommigen het nieuwe pand. In de gevels zijn opvallende rijen ronde gaten van elk bijna 1,5 meter doorsnede aangebracht. Andere bijnamen Poffertjesplaat en Gatenkaas.

De nieuwe entree ligt aan de Catharijnesingel, waar weer water moet gaan stromen. Wie door het tien verdiepingen tellende complex dwaalt, komt zalen tegen voor popmuziek, symfonische muziek, kamermuziek, jazz en 'cross-over'. Elke zorgvuldig geluidsdicht gemaakte zaal heeft zijn eigen horeca, garderobe en toiletten. De langwerpige popzaal kan bijna twee keer zo veel bezoekers aan als het huidige Tivoli in een historisch pand aan de Oudegracht. Op de hoogste etage is er een mooi uitzicht. Het gebouw heeft een vergunning voor 7.000 bezoekers. Met roltrappen en liften kunnen ze alle zalen bereiken. Architect Hertzberger spreekt van 'een verticale stad'.

De vraag dringt zich op: past dit zalencomplex wel bij de schaal van de stad, met 300 duizend inwoners de kleinste van de vier grootste steden?

Cultuurwethouder Frits Lintmeijer (GroenLinks) vindt TivoliVredenburg niet te fors uitgevallen. 'Utrecht wordt groter, dus de voorzieningen worden groter. Het centrum past zich aan de gegroeide schaal van de stad aan. Dit gebouw, met zijn unieke combinatie van muziekstromingen, past daarbij.'

De wethouder is vooral trots. Hij is niet bang voor grote exploitatietekorten en een desolate sfeer in de ruim bemeten zalen, mocht het complex te weinig bezoekers trekken. De hoogopgeleide en jonge Utrechtse bevolking gaat relatief veel uit. En ook van buiten de stad moet het muziekcentrum geïnteresseerden lokken, zegt de wethouder. De jaarlijkse geschatte 500 duizend bezoekers zijn volgens hem aan de voorzichtige kant. 'Dit gebouw heeft veel potentie.'

Duidelijk is wel dat de plannen dateren van ver voor de economische crisis. Toen was nog niet bekend dat het Rijk flink zou snijden in de cultuursubsidies voor onder meer de Omroeporkesten, die veel in Vredenburg spelen. Ook had niemand toen voorzien dat de gemiddelde Nederlander flink minder te besteden zou gaan krijgen. Eind vorige eeuw ontstonden de eerste plannen voor de nieuwbouw, waarin popzaal Tivoli, Muziekcentrum Vredenburg en Stichting Jazz Utrecht (SJU) zouden samengaan.

De plannen werden groter en groter en uiteraard ook steeds duurder. Naast Hertzberger werkten meer gerenommeerde architecten aan het project. In 2003 waren de kosten vastgesteld op 80 miljoen euro. In 2006 ging de stad uit van 98 miljoen euro. Er volgden vele vertragingen en kostenoverschrijdingen. Onder de bouwgrond lagen archeologische resten. De grond bleek bovendien vervuild. De renovatie van de oude zaal bleek niet 1 miljoen euro te kosten maar tien keer zo veel. Recentelijk werd asbest aangetroffen in de installatieruimtes in de kelder. En algeheel bleek er veel te optimistisch te zijn begroot.

Inmiddels staat de teller op zo'n 140 miljoen euro. Veel luxe is uit het gebouw geschrapt, zoals de marmeren vloeren en verlichte trappen. Kersenhout wordt multiplex. 'De gouden randjes zijn er dan wel afgehaald, je kijkt hier straks nog steeds je ogen uit', belooft gemeentelijk projectleider Petra Lutke Schipholt.

Tivoli heeft alle vertrouwen in de toekomst in 'dit fantastische gebouw', zegt bestuursvoorzitter Barry de Vos van het Utrechtse poppodium. Tivoli en Vredenburg zullen daarvoor samengaan in één organisatie. De hevige ruzies uit het verleden zijn bijgelegd. Het goed draaiende poppodium, dat slechts voor een klein deel afhankelijk is van subsidie, vond het aanvankelijk een te groot risico om in een organisatie te stappen met financieel zwakkere partners.

Nu is het wachten op de opening volgend jaar. Het oude Tivoli gaat dan dicht, evenals de tijdelijke locatie van Muziekcentrum Vredenburg, sinds 2007 gevestigd in een Rode Doos aan de A2. Het oude SJU-huis was al gesloten. Het zal voor de bezoekers even wennen zijn. De aanvankelijke werktitel Muziekpaleis wil de wethouder niet meer horen. 'Dat doet me te veel denken aan een Frietpaleis of aan Paleis Soestdijk en daarmee heeft dit gebouw niets te maken. Tivoli en Vredenburg zijn ijzersterke merknamen. Die willen we behouden.'

JURY KEIHARD: UTRECHT GEEN CULTURELE HOOFDSTAD

Utrecht likt zijn wonden na het bekend worden deze week van het rapport van de jury die moet bepalen welke stad in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa wordt. Utrecht was naast Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden en Maastricht een van de kandidaten.

De jury oordeelde ronduit vernietigend over Utrecht: ze miste passie en urgentie in de presentatie, vond het Utrechtse voorstel niet verrassend en innovatief en tevens ontbrak de Europese dimensie.

Het oordeel komt hard aan, omdat de Utrechtse delegatie onder leiding van burgemeester Aleid Wolfsen na de presentatie zelfverzekerd was over een goede afloop.

'Ik ben geschrokken van het rapport', zegt wethouder van cultuur Frits Lintmeijer (GroenLinks). 'Het is een harde spiegel. We zullen meer aan vernieuwing moeten gaan doen.' Lintmeijer kan zich wel voorstellen dat het plan van Utrecht minder urgent overkwam dan dat van andere deelnemers 'door de wet van de remmende voorsprong'.

'Utrecht heeft al heel veel', aldus de wethouder. 'In de meeste ranglijsten scoren wij hoog op het gebied van cultuur. De meerderheid van de bewoners is erg tevreden over het aanbod. Wellicht dat in het nieuwe TivoliVredenburg meer innovatie kan plaatsvinden. '

De jury vond Den Haag, de andere afvaller, meer een stad van recht en vrede dan van cultuur, en vond de geleverde plannen niet bijzonder genoeg.

Eindhoven, Leeuwarden en Maastricht gaan voorlopig door. Van Maastricht prees de commissie het enthousiasme en de duidelijke Europese focus.

undefined

Meer over