Valse geruststelling

OP DE AL vóór de val van Srebrenica gesneuvelde soldaat Van Renssen na zijn de Nederlandse VN-soldaten uit dit 'veilige gebied' in Bosnië ongedeerd en in redelijk goede conditie op weg naar huis....

Het is te begrijpen dat de blijdschap over de goede afloop voor de Nederlandse blauwhelmen dit weekeinde, na hun aankomst in Zagreb, de boventoon voerde. Het is psychologisch volkomen logisch dat de aan een gevaarlijke situatie ontsnapte Nederlanders ten prooi zijn aan een reeks tegenstrijdige gevoelens.

Geschoktheid over de manier waarop zij door de overmacht te velde van generaal Mladic opzij konden worden geschoven. Medelijden, droefheid en boosheid over de wijze waarop met de aan hun zorgen toevertrouwde burgerbevolking van Srebrenica is omgesprongen. Dankbaarheid over het feit dat henzelf uiteindelijk geen haar is gekrenkt. En vooral natuurlijk een gevoel van diepe machteloosheid.

Tegen deze achtergrond wordt ook de persconferentie die overste Karremans en generaal Couzy na aankomst van de Nederlanders in Zagreb hebben gegeven iets minder bizar dan zij naar de letter genomen was. Wat niet wegneemt dat die persconferentie in deze vorm niet had horen plaats te vinden. Psychologisch begrijpelijke trauma's (gijzelaarssyndroom) en double binds zijn iets heel anders dan politieke uitspraken; de door de bevelhebber van de Nederlandse landmacht gedekte pretentie van Karremans een politiek oordeel te kunnen geven, was dan ook pijnlijk en misplaatst.

Karremans heeft zich belachelijk gemaakt met zijn complimenten aan het adres van de 'kundige strateeg' Mladic. Zijn weigering onderscheid te maken tussen 'good guys' en 'bad guys' bewijst helaas alleen dat onder zware psychische druk het onderscheidingsvermogen soms verdwijnt. Alleen al het verjagen van 40 duizend burgers staat immers volkomen haaks op het oorlogsrecht. Hetzelfde geldt voor het scheiden van vrouwen en mannen en het oppakken van alle mannen, van wie zelfs onder de ogen van de blauwhelmen enkelen zijn geëxecuteerd.

Er hoeft niet aan te worden getwijfeld dat de Nederlanders zich naar beste kunnen hebben ingezet voor de verdreven burgers van Srebrenica, zolang die zich onder hun hoede bevonden. Een vraag die wel aan de commandant van Dutchbat mag worden gesteld is of hij werkelijk het uiterste heeft gedaan de vluchtelingen veilig naar Kladanj te begeleiden. Dat is in elk geval niet gelukt. Zodra de vluchtelingen in Servische bussen waren vertrokken, onttrok hun lot zich aan het toezicht van Dutchbat en Unprofor.

Terecht herhaalde minister Voorhoeve in Zagreb zijn grote zorg over wat de vluchtelingen onderweg kan zijn aangedaan en over het lot van de weggevoerde mannen. Dat zij oorlogsmisdaden niet konden voorkomen, valt de mannen van Dutchbat niet te verwijten. Kwalijk is daarentegen wel dat de leiding van Dutchbat en van de Nederlandse landmacht de indruk hebben willen wekken, dat het waarschijnlijk nogal is meegevallen. Valse geruststellingen zijn wel het allerlaatste waarop wij en de mensen in Bosnië zitten te wachten.

Meer over