Nieuws

Vakbonden: ministerie moet optreden tegen werkgevers die coronatoegangsbewijs eisen

Vakbonden FNV en CNV willen dat de overheid maatregelen neemt tegen werkgevers die coronatoegangsbewijzen eisen van hun werknemers. Volgens het ministerie mag dat inderdaad niet, maar biedt de wet geen mogelijkheid om te handhaven.

DENK-Kamerlid Tunahan Kuzu houdt een bord omhoog met een uitspraak van demissionair minister Hugo de Jonge die in strijd lijkt te zijn met zijn huidige beleid. Beeld ANP
DENK-Kamerlid Tunahan Kuzu houdt een bord omhoog met een uitspraak van demissionair minister Hugo de Jonge die in strijd lijkt te zijn met zijn huidige beleid.Beeld ANP

Vakbond FNV wil dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op korte termijn de wet aanpast, zodat de arbeidsinspectie kan handhaven op het gebruik van coronatoegangsbewijzen door werkgevers. Werkgevers mogen geen coronatoegangsbewijs eisen van hun werknemers, maar doen dat soms wel, bevestigt ook werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Volgens het ministerie kan daarop niet worden gehandhaafd, omdat de Arbeidsomstandighedenwet en de Tijdelijke wet coronatoegangsbewijzen daar niet in voorzien, bleek donderdag uit berichtgeving van Nu.nl. ‘Werkgevers mogen werknemers vragen of ze gevaccineerd zijn, maar werknemers hoeven daarop niet te antwoorden’, verklaart een woordvoerder van het ministerie. ‘Een coronatoegangsbewijs eisen mag niet.’

Volgens het ministerie leidt de huidige situatie tot ‘goede afspraken’ tussen werknemer en werkgever. ‘En in het uiterste geval kan een werknemer naar de rechter stappen.’ ‘Een schandalige bewering’, vindt FNV-vicevoorzitter Kitty Jong. ‘Dialoog op de werkvloer over de wenselijkheid van vaccinatie is uiteraard prima. Maar hier worden grondrechten van werknemers overtreden.’ FNV stelt meldingen te krijgen van werknemers waarbij loon wordt ingehouden omdat zij geen coronatoegangsbewijs kunnen overleggen.

Tweedeling

Ook vakbond CNV pleit voor het weren van het coronatoegangsbewijs op de werkvloer. In reactie op een peiling onder 2.850 leden spreekt 14 procent van een tweedeling tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden. 9 procent van de ondervraagden stelt dat de vaccinatiedruk op de werkvloer de afgelopen weken toeneemt. 4 procent beweert geconfronteerd te worden met vaccinatiedwang op de werkvloer: zonder vaccinatie-, herstel- of testbewijs zijn zij niet welkom. ‘Het ministerie moet daar gewoon op handhaven’, vindt CNV-woordvoerder Jolanda van Zwieten.

Niet alleen werknemersorganisaties willen duidelijkheid, werkgeversorganisatie VNO-NCW net zo goed. ‘Het is duidelijk dat veel bedrijven een vaccinatie- of testbewijs willen vragen’, zegt woordvoerder Kees Bakhuis. ‘Maar mag het? De bal ligt bij de ministeries.’

Het ministerie van Volksgezondheid (VWS) zei eerder niet toe te willen naar ‘een samenleving waarin coronatoegangsbewijzen overal nodig zijn’. Ze mogen alleen op aanwijzen van het kabinet worden ingezet, en in de horeca, culturele instellingen, bij sportwedstrijden en evenementen, stelde VWS begin augustus.

Op de persconferentie van 14 september kondigde minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge echter een ‘verkenning’ naar de mogelijkheden voor het gebruik van coronatoegangsbewijzen door werkgevers aan.

Het ministerie kan niet zeggen wanneer de verkenning wordt afgerond en of die leidt tot een verandering van de huidige situatie. Na de persconferentie werden de teksten op de website van de Rijksoverheid wel aangepast. Stond daar voorheen dat werkgevers niet mogen vragen naar de vaccinatiestatus, sinds de persconferentie is te lezen dat dat wel mag.

Uitzonderingen

De onduidelijke regelgeving speelt internationale bedrijven met vestigingen in Nederland parten. Deze week kwam een intern document van Ticketmaster naar buiten, waarin de verwachting werd uitgesproken dat alle kantoormedewerkers gevaccineerd zijn. Uitzonderingen daarop konden alleen onder ‘speciale omstandigheden’ worden afgesproken met leidinggevenden.

Ticketmaster-woordvoerder Ellen Tolsma wil, na overleg met hogerhand, geen uitspraken doen over de vaccinatieregels van het bedrijf. ‘We houden ons aan de Nederlandse regels, maar tegelijkertijd zijn we ook onderdeel van een internationaal concern dat hier duidelijke ideeën over heeft. Het zou voor iedereen beter zijn als de overheid met duidelijkheid komt.’

Volgens Gerrard Boot, hoogleraar arbeidsrecht (Universiteit Leiden), kunnen de vakbonden beter naar de rechter stappen dan roepen om een wetswijziging. ‘De vraag die hieraan vooraf gaat, is of werkgevers een coronatoegangsbewijs mogen vragen. Het ministerie beargumenteert niet uitvoerig waarom dat nu niet mag. Eigenlijk zitten we met zijn alleen een beetje op een rechtszaak te wachten.’

Het zou geen eenvoudige rechtszaak worden, denkt Boot. Niet alleen moeten dan verschillende grondrechten tegen elkaar worden afgewogen, ook speelt privacywetgeving een grote rol. ‘Er komt dan een grote verantwoordelijkheid op de schouders van die rechter terecht.’

Meer over