Vaderskindje met schoonmaakplannen

Het 'vaderskindje' Andres Pastrana, zondag gekozen tot president van Colombia, geldt als een eerlijk man. Een man van wet en gezag....

INEKE HOLTWIJK

'DE VERANDERING heeft gewonnen', zei Andres Pastrana, zondag gekozen tot nieuwe president van Colombia. Het is de halve waarheid. Pastrana (43) is weliswaar een politicus van de oppositie, maar trouw aan de traditie - die van de politieke dynastieën. In Colombia geven hoofdredacteuren de krant door aan hun zonen. Senatoren voeden senatoren op en presidenten presidenten.

Uit zo'n familie komt Pastrana. Zijn grootvader was presidentskandidaat en zijn vader begin jaren zeventig president. Als klein kind ging Andres mee als zijn vader, toen minister, afgelegen streken bezocht. Met vijftien jaar was hij zoon van de president.

Een typische 'hijito de papa' (vaderskind) dat naar dure scholen gaat. Maar Andres was ook met overgave hippie. Uit die tijd dateert zijn eerste politieke daad: een langharige Andres collecteerde op straat voor de armen in Bogota.

Hij studeerde rechten, maar zoals velen in Latijns Amerika gebruikte Pastrana de journalistiek om zich in de politiek te lanceren. Misbruikte, zeggen zijn critici, want de jonge Pastrana presenteerde het nieuws van de televisiezender van zijn vader en was tegelijkertijd gemeenteraadslid in Bogota.

De televisie liet hij varen toen hij burgemeester werd. Dat was in 1988, toen cocaïnekoning Pablo Escobar volop in oorlog was met commando's van de DAS, de geheime politie van Colombia, en er aan de lopende band autobommen ontploften. Pastrana was kort voor de verkiezingen een week gijzelaar van Escobar, een wapenfeit dat hem veel stemmen opleverde.

Het burgemeesterschap van Bogota, een chaotische stad met zeven miljoen inwoners, geldt in Colombia als de op een na belangrijkste politieke baan. Maar Pastrana maakte geen grote indruk; bovendien verruilde hij de functie na twee jaar voor het lidmaatschap van de senaat.

Het ging Andres Pastrana altijd voor de wind en daarom viel de nederlaag vier jaar geleden tegen Ernesto Samper hem vermoedelijk extra zwaar. Hij huilde voor de camera's. Dat beeld bleef hangen. Voor de man in de straat is Pastrana het vaderskindje dat niet tegen zijn verlies kan.

Dat Pastrana enkele dagen na de nederlaag met de zogeheten narcocassettes kwam, die leidden tot het meest vergaande onderzoek tot dusver naar de link tussen politici en cocaïnekartels, speelt hem nog steeds parten. Hij werd niet gezien als iemand die de democratie een dienst bewees, maar als een rancuneuze verklikker en een vriend van de Verenigde Staten. Velen geloven dat de Amerikanen, niet bijzonder populair in het Andesland, dit gesprek op de band hadden en het Pastrana toespeelden.

Colombia's nieuwe president geldt als eerlijk. Hij is een keurige man die 's zondags naar de mis gaat, zijn (kleine) kinderen adoreert en er altijd uitziet alsof hij net uit de schminkkamer komt en op moet voor de camera.

Maar hij is ook iemand die tijdens de campagne alles van papier af las en in interviews maakt hij de indruk dat de antwoorden zijn ingestudeerd. Een zwakke president met een sterke regering, typeerde een diplomaat het kandidaat-staatshoofd ooit. Die regering is mede sterk doordat veel liberalen van kaliber overliepen naar Pastrana's regenboogalliantie.

Andres Pastrana is een conservatief en neoliberaal. Een man ook van wet en gezag. Hij wil cor ruptie (inclusief de 'grote vissen') straffen, de jacht op drugsbazen verscherpen en het zeer inefficiënte justitieel apparaat hervormen. Hij is tegen legalisering van drugs. In een interview heeft hij gezegd dat hij grote schoonmaak wil in het (wrede) leger; dat is opmerkelijk.

Orde is ook het trefwoord als het om geld gaat. Pastrana's regering wordt er een van bezuinigen en ambtenaren ontslaan. Maar de president in spe heeft zijn legaat al vastgesteld: hij wil banen en vrede brengen. Hij wil onderhandelen met de guerrillero's, desnoods persoonlijk en 'als het moet in het presidentieel paleis'.

Maar beloven is één, uitvoeren is iets anders. Pastrana heeft twee grote handicaps. In het parlement zijn de liberalen veruit in de meerderheid. En de militairen, inclusief de gematigden, zijn tegen ontruiming van de provincies in Zuid-Colombia. Dat is een van de eisen van de guerrillero's alvorens zij aan tafel willen schuiven.

Ineke Holtwijk

Meer over