Nieuws

Vaccins onklaar door amateuristisch vervoer, onder meer door cateraar: ‘Dit is geen broodje kroket’

Verschillende leveringen van het coronavaccin zijn op amateuristische wijze vervoerd. Dat stelt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Volgens de inspectie werd één zorginstelling zelfs geholpen door een plaatselijke cateraar die met een gekoelde auto het Pfizervaccin transporteerde. Ook werden vaccins volgens de IGJ vervoerd in een koelbox.

Medewerkers van Movianto in Oss verwerken in januari de eerste levering van het Moderna-vaccins Beeld ANP
Medewerkers van Movianto in Oss verwerken in januari de eerste levering van het Moderna-vaccinsBeeld ANP

Als vaccins door elkaar worden geschud of niet op de goede temperatuur worden bewaard, kunnen ze hun werkzaamheid verliezen. Het coronavaccin is daarvoor door de aanwezigheid van mRNA gevoelig. ‘Tijdens het vervoer moeten de vaccins gefixeerd zijn’, zegt de inspectie. ‘Als ze bij elkaar staan in een bak waarin ze kunnen schuiven, dan is dat niet goed.’ Het is bovendien van belang dat het Pfizervaccin precies tussen de 2 en 8 graden gekoeld blijft.

De farmaceutische groothandel zegt te schrikken van het amateurisme. De inspectie ontdekte het voorval met de cateraar nadat een instelling uit Nieuwegein zelf trots een filmpje plaatste over de start van de vaccinaties. ‘Het is natuurlijk buitengewoon sympathiek bedoeld van die cateraar’, zegt voorzitter Leon Tinke van de bond van farmaceutische groothandels BG Pharma. ‘Maar het vervoer van een delicaat covidvaccin is iets anders dan het vervoer van een broodje kroket. Dit is geen rocket science, maar het is wel gespecialiseerd werk.’

Op verschillende locaties is door ondeugdelijk vervoer mogelijk vaccin gebruikt dat niet meer of minder werkzaam was, vermoedt de inspectie. ‘Het probleem is dat je aan de buitenkant niet ziet. Je merkt het pas als mensen ziek worden.’ Het gaat volgens een woordvoerder in totaal om minder dan duizend doses.

Op één locatie wordt al naar een oplossing gezocht. ‘De mensen zijn hier wel geprikt, maar we overleggen nu of voor hen straks een derde keer prikken nodig is.’ Hierbij zou het om enkele tientallen mensen gaan. Ook ziekenhuis Medisch Spectrum Twente moest vorige week enkele flesjes met vaccin weggooien omdat ze te lang onderweg waren geweest en te veel door elkaar waren geschud.

Inmiddels zijn er tientallen inspecties verricht. ‘In verreweg de meeste gevallen gaat het goed’, zegt de inspectie. Volgens haar krijgen de instellingen de vaccins goed aangeleverd, en ontstaan de problemen meestal wanneer het vaccin moet worden verplaatst naar de sublocaties. De instelling is daar zelf verantwoordelijk voor.

Geen koelbox van de Blokker

Dat de instellingen na ontvangst zelf verantwoordelijk zijn voor het transport naar hun locaties, verbaast de farmaceutische groothandel. ‘We hebben ons al vanaf het begin van de crisis gemeld bij VWS en het RIVM om dit te regelen’, zegt voorzitter Tinke van BG Pharma. ‘We zien dit echt niet als een verdienmodel, maar wij zijn natuurlijk de specialisten hierin.’ Met zijn bedrijf zegt hij dagelijks 1 miljoen medicijnen naar ziekenhuizen en andere instellingen te vervoeren. ‘En dat doen we niet in een koelbox van de Blokker.’

Het vervoer gaat nu over heel veel schijven, zegt hij. ‘Er liggen per instelling ongetwijfeld dikke draaiboeken klaar, maar dat is niet efficiënt. Soms zien we zelfs dat apothekers ons weer inschakelen, en dan moeten we alsnog met een vrachtwagentje naar de locatie toe. Als je dit van bovenaf in één keer doet, kan het veilig en snel. Het gaat nu nog om beperkte aantallen, maar straks gaat het over 1 miljoen vaccins per week.’

Het RIVM zegt de regels na deze incidenten aan te scherpen. Volgens een woordvoerder werd omwille van de snelheid beslist om instellingen het vervoer van vaccins over hun locaties zelf te laten regelen. ‘Als je dit landelijk doet, geeft dat óók veel regeldruk.’ Maar inmiddels ziet het RIVM dat daarvoor strengere regels nodig zijn. ‘Het is alleen nog maar toegestaan om de vaccins te verplaatsen met gecertificeerde vervoerders.’

Meer over