REPORTAGESwing State Pennsylvania

Uren in de rij, als de dood dat hun stem anders niet zal tellen

Kiezers mogen de enveloppen met hun stem in blauwe koffers deponeren.Beeld AFP

Stemmen per post mag ook rechtstreeks. In plaats van de stem op de bus te gooien mogen kiezers in de Verenigde Staten ze ook persoonlijk afleveren bij stembureaus. Vooral Democraten doen dat. Uren staan ze in de rij, als de dood dat hun stem anders door de acties van Trump niet zal meetellen.

De Amerikaanse verkiezingen zijn pas over drie weken, maar er staat al een rij voor de deur van het provinciehuis van Dauphin County in Pennsylvania. De mensen in de rij hebben een grote envelop in de hand, of in twee handen, soms stevig aan de borst gedrukt alsof het een baby is, en ze schuifelen zwijgend en langzaam naar voren, als om een hostie in ontvangst te nemen. Het ritueel van de democratie: meer dan ooit moet je het serieus nemen om erin te kunnen blijven geloven.

‘Ik heb drie keer gekeken of mijn handtekening goed stond’, zegt Caitlin Zug (30), in Harrisburg, de hoofdstad van de staat. ‘Ik ben nog nooit zo bezorgd geweest of mijn stem wel gaat tellen.’

Het is al donker, op een winderige doordeweekse avond in het bijna verlaten centrum van de stad, maar hier rijden de auto’s nog af en aan. De drukte én de nervositeit zijn tekenend voor de verkiezingen van 2020: veel Amerikanen beschouwen deze stembusgang als de belangrijkste in decennia. Het land kan twee kanten op: één met Trump en één zonder – en de meeste mensen die hier deze avond naartoe zijn gekomen kiezen voor die laatste optie.

Want iedereen hier heeft dezelfde naam op het kandidatenformulier aangekruist: die van Joe Biden. Het zijn vooral Democraten die hun zorgen over de verkiezingen vertalen in een vroege stembusgang. Uit officiële cijfers blijkt dat tot dusver 30 procent van de kiezers in dit district een stembiljet per post hebben aangevraagd, en dat zijn drie keer zo vaak Democraten als Republikeinen. Vervolgens kun je met zo’n biljet twee dingen doen: opsturen of zelf wegbrengen. En Democraten blijken liever dat laatste te doen.

De post

‘Ik vertrouw het echt niet meer’, zegt Mary Valli, een 62-jarige psycholoog, die met haar partner vanuit een naburig dorp naar de hoofdstad is gereden om haar stembiljet op de bus te doen. ‘De post is volkomen echt onbetrouwbaar. Het duurde acht dagen voordat we onze formulieren hadden. Allemaal vanwege die DeJoy.’

Louis DeJoy is de steenrijke Republikeinse donateur die eerder dit jaar door president Donald Trump werd aangesteld als directeur van de nationale postdienst, en die daarna allerlei bezuinigen invoerde, zoals het buiten werking stellen van sorteermachines. Een rechter heeft vorige maand bevolen dat hij die maatregelen moet terugdraaien. ‘In de kern waren de acties van DeJoy een manier om de kiezers hun stemrecht te ontnemen’, schreef de rechter. ‘Het is makkelijk om te concluderen dat de recente veranderingen bij de postdienst een opzettelijke poging van de huidige regering waren om de legitimiteit van de aanstaande verkiezingen te ondermijnen.’

Een supporter staat bij een kartonnen Trump.Beeld AFP

In een reactie verklaarde een woordvoerder van de postdienst dat het te laat was. Het bevel van de rechter kan niet worden uitgevoerd, omdat veel machines al uit elkaar zijn gehaald en bij het oud vuil zijn gezet.

In een grote doos

Vandaar dus de drukte bij het stembureau, van mensen die de post willen vermijden. Nadat je door een draaideur en een metaaldetector bent gegaan kom je bij een tafeltje met twee medewerkers, die vragen of het jouw stembiljet is (je mag voor niemand anders inleveren), of je het stembiljet in de envelop hebt gedaan (zonder die eerste envelop is het biljet ‘naakt’, en daarmee ongeldig) en of je je handtekening wel hebt gezet. Daarna gaan ze in een grote doos, in afwachting van 3 november, de échte dag van de verkiezingen.

Het kantoortje in Harrisburg is een van de twee afleverlocaties in dit uitgestrekte district – sommige stemmers hebben een half uur gereden om hier te komen. In de Texaanse stad Houston is het nog erger: daar heeft de Republikeinse gouverneur elf van de twaalf afleverlocaties gesloten, zodat kiezers in dat district (4,7 miljoen inwoners) in nog langere rijen moeten gaan staan om hun stembiljet in te kunnen leveren.

Ook dat besluit werd vrijdag door een rechter onrechtmatig verklaard, omdat het een onnodige belasting zou vormen voor ouderen en mensen die slecht ter been zijn – de enigen die in Texas op deze manier mogen stemmen. Maar de gouverneur ging in beroep, en tot die tijd blijven de beperkingen van kracht.

Een Biden-aanhanger draagt verkiezingsmateriaal van zijn kandidaat.Beeld AFP

Rechtszaken

Er lopen honderden van dat soort rechtszaken in het hele land: zaken van Republikeinen die het stemmen willen bemoeilijken (met de dreiging van fraude als argument, hoewel die nooit grootschalig heeft plaatsgevonden) tegen Democraten die het stemmen willen vergemakkelijken. Inzet van de strijd is de periode waarin er gestemd kan worden, het aantal stembureaus, de openingstijden, de identificatieprocedures. Omdat elke staat en soms zelfs elk district zijn eigen regels heeft, vormen de verkiezingen in de Verenigde Staten een lappendeken van processen en, straks, van resultaten. Elk lapje biedt mogelijkheden voor gedoe.

(In Georgia ontstonden maandag ook lange rijen voor de stembureaus, toen daar het zogeheten ‘vroege stemmen’ begon: door technische problemen en een tekort aan stembureaus stonden sommige kiezers zeker vijf uur te wachten voor ze hun stem konden uitbrengen.)

En dat maakt Democraten wantrouwig. ‘Als Trump het kan, zal hij het stemmen zeker saboteren’, zegt Valli. ‘Daarom zijn we hier. Om die kans te verkleinen.’

En ook over wat daarna gaat gebeuren maken velen in de rij zich zorgen. De enveloppen die zij nu inleveren, mogen in Pennsylvania pas op de dag van de verkiezingen, 3 november, worden geopend en geteld. De vrees is dat dat dagen of weken gaat duren. ‘Ik ben bang dat Trump daar niet op wil wachten en dan de overwinning in Pennsylvania al eerder uitroept op basis van de op de dag van de verkiezingen uitgebrachte Republikeinse stemmen’, zegt Zug. ‘Of dat ze heel veel poststemmen ongeldig verklaren. Dat hebben ze jarenlang met zwarte kiezers gedaan. Ik voel voor het eerst wat zwarte stemmers voelen.’

Meer over