Ups en downs voor Van Wely

Toen in 1977 het eerste Interpolistoernooi werd aangekondigd, zeiden de organisatoren dat zich een wonder had voltrokken. Met deelnemers als Karpov, Hübner en Timman zou in Nederland een toernooi van categorie 14 plaatsvinden waarin de gemiddelde Elorating van de deelnemers 2580 punten bedroeg....

Tijden veranderen en Elogetallen ook. Een paar jaar later was men in Tilburg al toe aan categorie 15 en in 1990 werd dankzij Kasparov en Ivantsjoek een gemiddeld Elocijfer van 2643 punten bereikt, goed voor indeling in categorie 16. Het zijn getallen waar we tegenwoordig om glimlachen. Het afgelopen Corustoernooi zat in categorie 19 en de zeskamp in Linares 2000 behoorde met een gemiddelde van 2751 zelfs tot de in 1977 voor onmogelijk gehouden categorie 21.

Dat de ratinggetallen aan inflatie onderhevig zijn, bleek de afgelopen anderhalve week in het Franse Enghien les Bains waar Loek van Wely deelnam aan een tienkamp waarin de gemiddelde rating 2652 punten bedroeg. Categorie 17 volgens de FIDE-tabel, hoger dan het Interpolistoernooi in 1990, alleraardigst bezet maar volgens de huidige normen geen elitetoernooi. De Rus Barejev en de Moldaviër Bologan, de nummer tien en twintig van de wereldranglijst, waren de sterkste deelnemers.

Het was wel het soort toernooi waarin Van Wely's capaciteiten beter tot hun recht komen dan in confrontaties met de allersterksten. Met twee remises en overwinningen op Bologan en de Fransman Fressinet begon hij uitstekend en in de vijfde ronde leek het moment gekomen om alleen de leiding te nemen. Zijn Armeense tegenstander was in 1999 finalist in het FIDE-wereldkampioenschap in Las Vegas.

Van Wely - Akopjan

Enghien les Bains 2001

1. Pg1-f3 c7-c5 2. c2-c4 Pb8-c6 3. Pb1-c3 Pc6-d4

Ziet er eigenaardig uit maar is al vele malen gespeeld.

4. e2-e3 Pd4xf3+ 5. Dd1xf3 g7-g6 6. b2-b3 Lf8-g7 7. Lc1-b2 d7-d6 8. g2-g4

Op dit idee van de Pool Krasenkow zijn de zwartspelers tot nu toe het antwoord schuldig gebleven. Wit krijgt belangrijk ruimtevoordeel op de koningsvleugel.

8 ... Pg8-f6 9. g4-g5 Pf6-d7 10. h2-h4 Pd7-e5 11. Df3-g2 Lc8-g4 12. Lf1-e2 Lg4xe2 13. Ke1xe2 Pe5-c6 14. Ta1-b1 h7-h5 15. Pc3-d5 0-0 16. f2-f4 Lg7xb2 17. Tb1xb2

Hoewel zwart erin is geslaagd drie paar lichte stukken te ruilen blijft de druk op zijn stelling onveranderd hoog. Hij moet rekening houden met f4-f5 en na de volgende zet blijkt dat ook op de andere vleugel van het bord gevaren dreigen.

17 ... e7-e6 18. Pd5-f6+ Kg8-g7 19. a2-a3 Ta8-b8

Zwart laat alles over zich heen komen. Met 19 ... a5 kon hij de damevleugel voorlopig afgrendelen.

20. b3-b4 c5xb4 21. a3xb4 Pc6-e7 22. Th1-a1 a7-a6 23. b4-b5 a6xb5 24. Tb2xb5 Pe7-g8

Een kleine combinatie: na 25. Pxg8 Kxg8 26. Txb7 Dc8! wint zwart de pion met voordeel terug.

25. Pf6-e4!

Maar nu staat het zwarte paard slecht op g8.

25 ... Dd8-c7 26. d2-d3 d6-d5

Opnieuw een poging de problemen tactisch op te lossen.

27. c4xd5 Dc7-d7 28. Ta1-a5 Tb8-c8

Of 28 ... b6 29. Pf6 Pxf6 30. gxf6+ Kxf6 31. dxe6 met sterke aanval voor wit.

29. Ke2-f3

Maakt de weg vrij voor de dame

29 ... b7-b6 30. d5xe6 Dd7xd3 31. Tb5-d5 Dd3-b1 32. Ta5-b5 Db1-e1

Nu zou zwart na 33. Td7, wat het paard op g8 op zijn plaats houdt, geen enkele tegenkans hebben. Na de volgende voor de hand liggende zet heeft wit het moeilijker.

33. Tb5xb6 Pg8-e7 34. Dg2-b2+ Kg7-h7 35. Pe4-f6+ Kh7-h8

Zie diagram 1

Een helse stelling om in tijdnood te krijgen. Na 36. Td7 Pf5 is het allerminst duidelijk en 36. Kg2 Tc1 is evenmin de juiste oplossing. Van Wely besloot eerst maar eens schaak te geven.

36. Pf6xh5+ Tc8-c3! 37. Db2-d2??

En na deze jammerlijke blunder verliest wit zelfs nog. Hij kon remise maken met 37. Te5 gxh5 38. exf7 waarna zwart eeuwig schaak geeft met 38 .... Df1+ 39. Kg3 Dg1+.

37 ... Tc3xe3+ 38. Dd2xe3 De1xe3+ 39. Kf3xe3 Pe7xd5+

Wint twee torens.

40. Ke3-d4 Pd5xb6 41. Ph5-f6 f7xe6 42. Kd4-e5 Pb6-d5

Wit geeft op.

Van Wely herstelde zich met remises tegen de Franse topspelers Bacrot en Lautier, maakte in de achtste ronde weer een sprongetje voorwaarts met een zege op de Kazachstaan Tkatsjiev maar zag op de slotdag het toernooi alsnog bedorven door een nederlaag tegen de Fransman Bauer. Akopjan profiteerde optimaal van de meevaller tegen Van Wely en won het toernooi met een score van 6 uit 9.

De opvallendste deelnemer in Enghien was de Moldaviër Bologan. Hij begon met drie nederlagen, verloor later nog twee partijen maar tussendoor veroverde hij met drie overwinningen bijna al het verloren terrein weer terug. En het had nog beter kunnen zijn. In de tweede ronde verloor hij van Bacrot in een op het eerste gezicht rechtlijnige partij. Na 25 zetten stond het zo:

Zie diagram 2

Bacrot had zojuist met 25 ... Pc5xd3 een witte loper op d3 onschadelijk gemaakt waarna de partij als volgt verder ging:

26. De5xc7 Tc8xc7 27. h6xg7 Lf8xg7 28. Lc3xg7 La8xe4 29. Lg7-d4 Tb8xb3+ 30. c2xb3 Pd3-c1+

en wit gaf op.

Maar in de tweede diagramstelling miste Bologan een enorme kans. Wat moet zwart doen na 26. Df5! met de venijnige dreiging 27. Dxh7+! Kxh7 28. hxg7+ en mat in enkele zetten? Niet goed is 26 ... g6 27. Df6 en ook 26 ... Lxe4 27. Dxe4 Pf2 28. Dxh7+ Kxh7 29. hxg7+ Pxh1 30. Txh1+ Kg6 31. g8D+ Kf5 32. Dh7+ loopt slecht af voor zwart.

De enige verdediging is 26. Df5 Pe5 27. hxg7 Lxg7 28. Txh7! Te8 29. Tdh1 (dreigt 30. Txg7+ Kxg7 31. Df6+) Tb6 waarna ik nog geen waterdichte winst voor wit heb kunnen vinden. Na 30. La5 Tee6 31. Txg7+ Kxg7 32. Lxb6 Dxb6 33. Dh7+ Kf8 34. Dh8+ Ke7 35. Dxa8 Dd4! heeft zwart voldoende tegenspel.

Bologan nam ook de mooiste combinatie van het toernooi voor zijn rekening:

Bauer - Bologan

Enghien les Bains 2001

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 Lf8-e7 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5xf6 Le7xf6 7. e2-e3 0-0 8. Ta1-c1 Pb8-c6 9. a2-a3 d5xc4 10. Lf1xc4 e6-e5 11. d4-d5 Pc6-e7 12. Pc3-e4 Pe7-g6 13. Lc4-a2 Lf6-e7 14. 0-0 Kg8-h8 15. Dd1-b3 f7-f5 16. Pe4-c5 Le7-d6 17. La2-b1 Dd8-f6 18. Tf1-e1 b7-b6 19. Pc5-e6 Lc8xe6 20. d5xe6 e5-e4 21. Pf3-d4 Ta8-e8 22. Pd4-b5 Pg6-h4 23. Te1-d1 Df6-g5 24. g2-g3 Ph4-f3+ 25. Kg1-g2 Dg5-h5 26. h2-h4

Zie diagram 3

Ook na een alledaagse zet als 26 ... Dg4 is dit een onprettige stand voor wit maar zwart heeft nog aanzienlijk sterker:

26 ... Ld6xg3! 27. f2xg3 Pf3xh4+! 28. g3xh4 Dh5-f3+ 29. Kg2-h2 Df3-f2+

De eerste pointe: na 30. Kh3 komt 30 ... g5! waarna wits koning in een matnet zit.

30. Kh2-h1 Df2xh4+ 31. Kh1-g1

Niet beter is 31. Kg2 Tf6.

31 ... Dh4-g3+ 32. Kg1-f1

Of 32. Kh1 Dh3+ 33. Kg1 Tf6 en mat.

32 ... f5-f4 33. Lb1xe4 f4xe3+ 34. Kf1-e2 Tf8-f2+ 35. Ke2-d3 e3-e2+ 36. Kd3-c4 e2xd1D 37. Db3xd1 Dg3-e5 38. Pb5-c3 Tf2xb2 39. Dd1-d7 b6-b5+ 40. Kc4-d3 De5-g3+

Wit geeft op.

Meer over