Nieuws‘exitbelasting’ multinationals

‘Unilever-wet’ GroenLinks niet kansloos ondanks dodelijk oordeel Raad van State

De Raad van State velt een dodelijk oordeel over de spoedwet die het hoofdkantoor van Unilever in Nederland moet houden. Desondanks lijkt het wetsvoorstel van GroenLinks allerminst kansloos. Twee coalitiepartijen, D66 en de ChristenUnie, staan er nog steeds positief tegenover en overwegen het te steunen. Ook het CDA sluit dat niet op voorhand uit.

De fabriek van Unilever in Oss waar rookworsten en erwtensoep wordt geproduceerd.Beeld Arie Kievit

GroenLinks-Kamerlid Bart Snels is initiatiefnemer van de wet. Hij wil voorkomen dat Unilever zijn Nederlandse hoofdkantoor sluit, door een ‘exitbelasting’ te introduceren voor Nederlandse multinationals die verhuizen naar een land dat geen dividendbelasting heft, zoals het Verenigd Koninkrijk. De wet is specifiek bedoeld om Unilever en Shell in Nederland te verankeren. Unilever heeft vergevorderde plannen om zijn hoofdkantoor van Rotterdam naar Londen te verplaatsen. Die verhuizing wil het bedrijf nog dit jaar afronden. Unilever zou dan fuseren tot een volledig Brits bedrijf, in plaats van de Brits-Nederlandse onderneming die het, net als Shell, nu is.

Maandag stemmen de Britse aandeelhouders van Unilever over de verhuisplannen. De houders van de Nederlandse aandelen keurden het vertrek naar overzee twee weken geleden al goed. Bestuursvoorzitter Ben van Beurden van Shell zei deze zomer dat de oliegigant in de toekomst mogelijk dezelfde stap wil zetten, hoewel daar nu nog geen concrete plannen voor zijn.

Unilever heeft zijn aandeelhouders in augustus laten weten dat de verhuizing niet doorgaat als de wet wordt aangenomen. De eigenaren van de Nederlandse aandelen zouden dan zo’n 11 miljard euro aan exitbelasting moeten afdragen aan de Nederlandse schatkist. Unilever schreef er wel bij dat het wetsvoorstel van GroenLinks ‘een flagrante schending’ zou zijn van het EU-belastingrecht en het bilaterale belastingverdrag tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk. De bedrijfstop gaat daarom gewoon door met het voorbereiden van de fusie.

Bloed

De Raad van State maakt dezelfde inschatting, blijkt uit het vrijdag gepubliceerde advies. Het adviesorgaan van de regering raadt de Tweede Kamer af het wetsvoorstel in behandeling te nemen, omdat het juridisch onhoudbaar zou zijn. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken (van de VVD, die sceptisch is over het wetsvoorstel) sprak na afloop van de ministerraad van het meest kritische Raad van State-advies dat hij ooit heeft gezien. ‘Het bloed druipt er ongeveer vanaf.’

Daarmee is het wetsvoorstel bepaald niet dood en begraven. Snels heeft het naar aanleiding van het advies van de Raad van State verbeterd en verduidelijkt. Bovendien is het advies volgens hem grotendeels gebaseerd op een verkeerde interpretatie van zijn wetsvoorstel. Snels meent dat de raad er ten onrechte van uitgaat dat Unilever de exitheffing zelf moet betalen, terwijl dat de aandeelhouders zijn.

Sympathie

Snels denkt de kritiek van de Raad van State nu voldoende te hebben ondervangen. Twee hoogleraren, Jan van de Streek – die meeschreef aan het wetsvoorstel – en Peter Kavelaars vinden dat de wet juridisch goed in elkaar zit. In de Tweede Kamer kan het wetsvoorstel op veel sympathie rekenen. ChristenUnie en D66 zeggen vrijdag de doelstelling van de wet nog altijd te steunen. Ook het CDA gaf eerder blijk van een positieve grondhouding. De drie coalitiepartijen willen het raadsadvies en de aanpassingen die Snels heeft gedaan nu eerst bestuderen. Met de steun van deze drie fracties en de rest van de linkse oppositie heeft GroenLinks een Kamermeerderheid achter zich.

Meer over