Uitwaaieren in de gordel van windstiltes

De Volvo Ocean Race is halverwege. De Duitse boot Illbruck heeft na vier etappes een schijnbaar onoverbrugbare voorsprong in punten....

De achtste editie van de grootste zeilwedstrijd rond de wereld lijkt halverwege al beslist. Er moet wel een wonder geschieden, of in elk geval een bijzondere prestatie geleverd worden, om de Illbruck nog in te halen. Na vier van de negen etappes ligt de Duitse boot met 29 punten al een vlootlengte voor op de overige zeven deelnemers.

Een daarvan, de vrouwenboot Amer Sports Too (7 punten) doet van meet af aan al niet mee voor de prijzen, hoe hard de vrouwen zich ook proberen te bewijzen. Ze komen gewoon spierkracht te kort, zoals in de vorige editie vier jaar geleden met hun zusters op de EF Education al bleek.

Onverwacht is de abominabele prestatie van SEB met schipper Gunnar Krantz en 's werelds beste navigator Marcel van Triest. Met 12 punten bezet de Zweedse boot de voorlaatste plaats. SEB is de pechvogel van het gezelschap. In twee etappes haalde de boot de finish niet ten gevolge van averij. Een gebroken roer in de tweede en een gebroken mast in de vierde etappe waren de oorzaken. Niettemin bracht Krantz tussendoor het etmaalrecord op 460 nautische mijlen.

Het zwaarste deel van de reis, de woeste wateren rond Antarctica, waar de ijskoude stormen, huizenhoge zeeën, ijsbergen en schotsen, sneeuwstormen en zeeziekte de opvarenden het meest op de proef stellen, is met de ronding van Kaap Hoorn achter de rug. En zoals voorspeld heeft de schifting zich dan ook op het zuidelijk halfrond voltrokken.

Het merkwaardige aan deze race is echter dat grote verschillen zijn uitgebleven. Afgezien van de resultaten dan. Drie van de vier etappes werden gewonnen door de Illbruck, de resterende, van Sydney via Hobart naar Auckland, door de Zweedse boot Assa Abloy. De verschillen in aankomsttijd over etappes van weken, waren echter kleiner dan ooit. Uren, minuten in plaats van dagen. De drie etappezeges van Illbruck wekken de indruk van grote overmacht, maar waren dat slechts in schijn.

De schippers kozen er met uitzondering van Roy Heiner in de eerste etappe voor in elkaars buurt te blijven, wat zeldzaam spannende aankomsten tot gevolg had. Een uitzondering vormde in de vierde etappe van Auckland naar Rio de Janeiro ook de Noor Knut Frostad die met Djuice Dragons hetzelfde kunststukje volbracht als Roy Heiner vier jaar geleden door de Falklands aan de oostzijde te passeren. In de jacht op Illbruck leverde hem dat in de massasprint naar Rio zowaar ook nog de tweede plaats op en dus zeven punten.

Zo is deze wereldomspannende vierjaarlijkse zeilwedstrijd vanaf het begin in 1973, met edities waarin Connie van Rietschoten met de Flyer II in de jaren tachtig en Peter Blake met de Steinlager II in de jaren negentig, geëvolueerd tot een vorm van matchracing over duizenden mijlen tussen vrijwel gelijke en gelijkwaardige boten.

Gelijke boten, gelijke snelheden. Alleen die van Assa Abloy wordt in het veld iets hoger aangeslagen. Waar de verschillen nog gemaakt kunnen worden is de navigatie. Maar ook die is zo geperfectioneerd dat iedere koerswijziging grote risico's met zich meebrengt.

Het gevolg is dat de vloot zich zo veel mogelijk in de buurt van de leider ophoudt. En die leider is dikwijls Illbruck, dat met zijn voorbereiding van twee jaar over dat kleine beetje surplus beschikt, dat zich nu al dubbel en dwars heeft uitbetaald.

Maar de race is nog niet gedaan. De lange zware etappes in de roaring fourties en de furious fifties zijn voorbij en er wachten nu nog vijf kortere tot relatief ultrakorte trajecten, waarbij per etappe evenveel punten zijn te verdienen als op de al afgelegde lange stukken.

Daarop zullen de achtervolgers, Amer One (22 punten), Assa Abloy (20), News Corp (19), Tyco (18) en Djuice (17) echter niet willen wachten.

Morgen begint de vijfde etappe van Rio de Janeiro naar Miami. Een uitgelezen mogelijkheid om de wedstrijd een andere wending te geven. Daarvoor zullen de achtervolgers echter een heel andere tactiek moeten volgen dan simpelweg in de buurt blijven van de leider.

Juist in deze etappe doet zich daar een uitgelezen mogelijkheid voor. De reis voert langs de Braziliaanse kust naar het noorden. Na het passeren van de equator wijst het kompas noord-oost. Daartussen bevindt zich de beruchte gordel van windstiltes en onvoorspelbare schiftingen: de Doldrums.

Willen de deelnemers Illbruck attaqueren, dan zal het daar moeten gebeuren, voordat de boten de noordoostpassaat oppikken en boord aan boord op Florida af koersen. De Doldrums vormen een loterij. Om de eigen kansen nog levend te houden, en nog belangrijker, die van Illbruck te minimaliseren, zullen de boten over een zo breed mogelijk front moeten proberen de passage te maken. Die gezamenlijke tactiek vermindert in elk geval de kansen van de koploper.

Meer over