Nieuws

Uitspraak Europees Hof zet Nederlands asielbeleid op losse schroeven; staat mag documenten asielzoeker niet meer zomaar opzijschuiven

Nederland kan honderden nieuwe asielprocessen verwachten na een uitspraak van het Europese Hof van Justitie donderdag. Documenten die de immigratiedienst standaard afwijst als bewijs, moeten volgens het Hof worden meegenomen in de procedure.

Moeder en kind bij het asielzoekerscentrum in Gilze. Tot dusverre moesten asielzoekers zelf de echtheid van documenten in hun aanvraag aantonen. Het Hof legt die verantwoordelijkheid nu bij de staat. Beeld Hollandse Hoogte / Ton Toemen
Moeder en kind bij het asielzoekerscentrum in Gilze. Tot dusverre moesten asielzoekers zelf de echtheid van documenten in hun aanvraag aantonen. Het Hof legt die verantwoordelijkheid nu bij de staat.Beeld Hollandse Hoogte / Ton Toemen

Het Hof oordeelt dat de staat voortaan de documenten op echtheid moet onderzoeken die bij een asielaanvraag worden aangeleverd. Tot nu toe lag die verantwoordelijkheid bij de asielzoeker zelf. Mocht de staat geen oordeel kunnen vellen over de echtheid van de documenten, dan moeten die toch worden meegewogen in de beoordeling van de asielaanvraag.

Afgewezen asielzoekers kunnen op basis van de uitspraak van het hof een nieuwe aanvraag indienen. Daar zullen honderden, misschien zelfs wel duizenden asielzoekers gebruik van maken, denkt VluchtelingenWerk Nederland, de belangenorganisatie voor vluchtelingen die zich jarenlang hard heeft gemaakt voor deze zaak. ‘Bij ons ging het dak eraf toen de uitspraak binnenkwam’, zegt Martijn van der Linden, woordvoerder van VluchtelingenWerk Nederland.

Ook Karen Geertsema, docent migratierecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen, verwacht dat de uitspraak een toeloop aan nieuwe aanvragen tot gevolg heeft. ‘De lat in het aanleveren van bewijsmateriaal ligt nu heel hoog. Nederland is hier, ook op Europees niveau, streng in. Na het arrest van vandaag mag de overheid documenten niet zomaar terzijde schuiven, maar moeten deze ook bij een opvolgende aanvraag worden onderzocht.’

Het ministerie van Justitie, dat verantwoordelijk is voor het asielbeleid, zegt in een reactie dat het kennis heeft genomen van het besluit en dit nader zal bestuderen.

Afghaanse chauffeur

Het arrest van het Hof van Justitie vloeit voort uit een slepende rechtszaak van de Afghaanse asielzoeker ‘LH’. Hij werkte in Afghanistan als chauffeur van de directeur van een overheidsinstantie. In het najaar van 2015 kwam het door LH bestuurde voertuig meerdere malen in een hinderlaag van de Taliban terecht. LH en de directeur wisten telkens te ontkomen. Daarop kwamen de Taliban herhaaldelijk bij LH met het verzoek de directeur aan hen uit te leveren. Toen LH met de dood werd bedreigd, vluchtte hij vanuit Afghanistan naar Nederland.

In 2017 werd zijn asielaanvraag afgewezen. De staatssecretaris achtte de verklaringen van LH over zijn werkzaamheden als chauffeur en de hinderlagen van de Taliban geloofwaardig, maar de beweringen over de individuele bedreigingen door de Taliban niet.

LH probeerde zijn gelijk aan te tonen aan de hand van documenten waaruit bleek dat zijn huis door de Taliban in brand was gestoken. Omdat het kopieën betrof, wees de IND die documenten af als bewijs. Een nieuwe poging tot een asielaanvraag met de originele documenten strandde opnieuw.

Onterecht uitgezet

De uitspraak brengt voor VluchtelingenWerk oude zaken in herinnering die met het nieuwe beleid mogelijk anders hadden uitgepakt. ‘We denken daarbij aan Ali Mohammed al Showaikh die, nadat hij werd uitgezet, een levenslange gevangenisstraf uitzit in een Bahreinse cel’, zegt Martijn van der Linden. ‘Ook in zijn zaak werd nieuw bewijsmateriaal klakkeloos terzijde geschoven.’

Onlangs concludeerden migratiedeskundigen van de Radboud Universiteit Nijmegen in een rapport dat asielzoekers en migranten geregeld het slachtoffer zijn van een rigide asielbeleid, dat is gericht op wantrouwen. Zij pleiten ervoor dat de menselijke maat terugkeert in het beleid.

Voor de immigratiedienst, die al geruime tijd kampt met achterstanden in de afhandeling van asielaanvragen, komt het arrest van het hof van Justitie zeer ongelegen. Vermoedelijk zullen de wachttijden voor asielzoekers door de uitspraak van het hof verder oplopen.

Meer over