Uitgeverij haalt 'genealogische' gegevens uit databestanden van Mormonen Gestencilde stambomen zijn 'nep'

Mijn jongste zus kreeg de brief. Onderaan stond de aanmaning toch vooral snel te reageren. Want de oplage van 'het kleuren-familiewapen van het oude geslacht Van Roessel' is beperkt....

Van onze verslaggeefster

Aukje van Roessel

ROTTERDAM

Ook al ziet de brief er uit als het zoveelste verkooppraatje dat via de brievenbus het huis binnenkomt, de zinsnede 'het oude geslacht Van Roessel' maakt nieuwsgierig. Want behalve dat de vader van opa bakker was en evenals vader Nol heette, weet onze generatie niets over de stamboom. Fantaserend over het door de uitgeverij Heraldica aangeprezen familiewapen komen we dan ook niet verder dan dat er toch zeker een zak meel op zal moeten staan of anders wel twee gekruiste schepels, waarmee het brood uit de oven werd gehaald.

Alvorens naar Rotterdam af te reizen om te bepalen of wapen dan wel stamboom ook maar iets met onze familie van doen heeft, met een oom gebeld. Hij weet meer van de stamboom en wijst waarop moet worden gelet. Dat blijkt niet zo moeilijk. Generaties lang heten de oudste zonen Frans of Nol, of een chiquere uitgave daarvan. In 1759 duikt er ineens een Jan op, en in de zestiende eeuw heten de eerstgeborenen allemaal Aert, terwijl de oudste teruggevonden naam Dirck is. En een wapen is er niet, of het moet het wapen zijn dat in 1968 door een in genealogie geïnteresseerde Van Roessel in elkaar is gezet.

De winkel aan de Schieweg in Rotterdam blijkt een rommelige tweedehands-boekhandel te zijn. Alleen strips worden nog ingekocht, staat er op de deur. De jonge verkoper haalt op verzoek alle informatie van de Van Roessels te voorschijn. Op het familiewapen geen zak meel of schepel, zoals wij verzonnen hadden, en ook geen gelijkenis met het in de jaren zestig gemaakte wapen. Op het wapen dat Heraldica probeert te verkopen, prijken - in de woorden van iemand die geen verstand heeft van heraldiek - twee kwakende ganzen en twee op een te lange steel staande champignons. Boven het schild nog een zwarte helm, getooid met een blauwe, uitwaaierende vleugel.

Ook de geslachtsbeschrijving biedt geen enkel aanknopingspunt. Van een stamboom met vele takken is in het gestencilde boekje geen sprake. Het geheel heeft meer weg van een mand met losse appels, waarvan niemand meer weet van welke tak ze zijn gevallen, laat staan dat valt na te trekken of het wel vruchten van dezelfde boom zijn. Opvallend is dat al die voorouders in het hoge noorden trouwen, terwijl Van Roessel toch echt een Brabantse naam is. Zelfs een leek voelt dat hier iets niet klopt.

Adjunct-directeur N. Plomp van het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag heeft maar een half woord nodig. Hij kent uitgeverij Heraldica wel, ook al opereerde deze zaak tot voor enige tijd onder de naam Louter. 'Ouderwetse nep', is zijn eerste commentaar. Maar hoe verzinnen ze dan die wapens? 'Daarvoor pakt de uitgever gewoon een bestaand wapen van een adellijke of vooraanstaande familie.' Van welke familie dan die twee kwakende ganzen zijn, weet Plomp niet.

En al die Van Roessels, waar komen die ineens vandaan? 'De uitgever pakt de namen uit het databestand van de godsdienstige sekte de Mormonen. Op zichzelf is daar niks mis mee, maar ze veranderen de namen zo maar. Als ze met de letter P bezig zijn, is Marietje Jansen uit Harlingen met Jan Plomp getrouwd. Komen ze bij de letter R dan is diezelfde Marietje Jansen uit Harlingen ineens met Jan van Roessel getrouwd. Puur bedrog, dus.'

Nu Plomp dit zo uitlegt, is ineens duidelijk waarom van de niet-Van Roessels wel de geboorteplaats staat vernoemd in de geslachtsbeschrijving die Heraldica bij het wapen levert, maar van de personen waar het hier om zou moeten gaan juist niet. En dat al die voorouders zo ver van huis getrouwd zouden zijn, is nu ook begrijpelijk. Het waren geen voorouders.

Adjunct-directeur Plomp noemt de man achter uitgeverij Heraldica hondsbrutaal. 'Er loopt tegen hem een politie-onderzoek. Maar hij verandert vervolgens gewoon zijn naam, maar niet zijn werkwijze.' Bij de politie Rotterdam is men daarvan ook op de hoogte. Het onderzoek naar boekhandel/uitgeverij Heraldica, voorheen Louter, is inmiddels afgerond. Honderdvijftig mensen hebben aangifte gedaan. Over vier weken beslist de officier van justitie of de eigenaar ook daadwerkelijk zal worden vervolgd.

Of het zo ver komt en of het tot een veroordeling zal komen, is volgens de persofficier de vraag, want oplichting en kopersbedrog zijn 'een moeilijk te bewijzen artikel'.

Meer over