Uitgeraasd?

Hij weet hoe belangrijk het is. Dus kijkt hij elke dag even in de krant of zich niet teen team heeft gemeld voor zijn kleinzoon....

Voor hemzelf was het ook beter geweest als het allemaal anders was gelopen. Sjef Verstappen had zich toch niet maanden voor niets laten kleineren door het leven? Hij had zich kruipend naar de wc gesleept. Door het eczeem hing het vel aan zijn voeten. Op de rug van zijn dochter was hij door het huis gegaan en door de helse pijn was geen woord meer over zijn lippen gekomen.

En net nu ze daarboven hadden besloten dat ze hem daar nog niet konden gebruiken, ontnamen ze hem een van zijn pleziertjes. Als dat zijn offer was om te mogen blijven leven, dan had hij daar graag vooraf overleg over gepleegd.

Wat moest hij nu de hele dag? Normaal zou Sjef Verstappen vannacht voor de televisie hebben gezeten. Hij heeft nooit een Grand Prix van zijn kleinzoon gemist. De wekker hoefde hij nimmer te zetten.

Als Jos moest racen, sliep hij sowieso slecht. Samen met zijn vrouw brandde hij thuis en in de kapel van Schilberg altijd een kaarsje voor zijn collega's en hem. 'We waren altijd bang dat hij zou verongelukken.

'Jos was grillig. Hij remde later dan anderen voor de bochten. Soms mislukte dat. En dan met snelheden van 200, 300 kilometer per uur. Dat is toch niet normaal meer? Ik heb wel eens aan Jos gevraagd: zie je nog wel iets als je zo hard rijdt? Ja opa, zei hij dan, ik zie alles.'

Op het woonwagenkampje aan de Groensebos in Sint Joost blijft het licht vannacht uit, als om vier uur het Formule 1-seizoen van start gaat met de Grand Prix van AustraliOpa Verstappen hoort morgen wel wie heeft gewonnen. Zonder zijn kleinzoon zal het nooit meer hetzelfde zijn.

Tien kilometer verderop zal Jos Verstappen in Maaseik resoluut zijn bed uitstappen en met gemengde gevoelens de verrichtingen van zijn voormalige collega's volgen. Hij zal niemand malheur gunnen, maar de een zijn dood is wel de ander zijn brood.

Misschien dat zijn vrouw later naast hem op de bank kruipt. Of de zesjarige Max. Dat manneke, dat is net zijn vader. Twee druppels water, zeggen de mensen die het kunnen weten. Hetzelfde fanatisme in de ogen, dezelfde drang om te winnen, dezelfde rijstijl in de kart. 'Maar van mij hoeft hij geen coureur te worden', zegt Sjef Verstappen (80).

Weet je waarom? De Formule 1-carri van zijn kleinzoon heeft hem meer mooie dan slechte herinneringen opgeleverd. Die mooie beklijven het langst, maar de slechte slaan de diepste wonden.

Ook bij de volgers van Jos Verstappen.Ze voelen zich gebruikt. Het heeft ze kopschuw gemaakt. Omdat de echo van de lachsalvo's na weer een schuiver altijd langer te horen was dan het applaus na een demonstratie van zijn talent. Wat was opgebouwd, werd door anderen zo weer afgebroken.

'Als het goed gaat hoor ik niemand. En nu Jos niet rijdt worden we weer gebeld', zegt Huub Brentjens, secretaris-penningmeester van de fanclub, gei¿rriteerd. Hij is niet te vermurwen. 'Ik heb hier gewoon geen zin meer in!'

Een lustrum verplicht tot terugkijken, maar tien jaar Jos Verstappen in de Formule 1 heeft vooral verwarring en tweespalt gezaaid. Helemaal nu hij er voor dit seizoen met zijn management niet in is geslaagd een stoeltje te bemachtigen. Zlentvol zijn en dat toch zo weinig (kunnen) bewijzen, dat overkomt niet veel sportmensen.

'In 1994 dacht ik: Jos wordt een hele grote', zegt zelfs zijn twee jaar oudere zus Gerda. 'Maar na dat eerste jaar Benetton is het langzaam bergafwaarts gegaan. Ik geloof ook niet dat het nu nog gaat gebeuren. Hij heeft in 1994, door de nekbreuk Tien jaar geleden debuteerde Jos Verstappen in de Formule 1. Morgen ontbreekt hij in de Grand Prix van AustraliHet Limburgse Montfort houdt al voorzichtig rekening met een definitief afscheid. Zoals vroeger wordt het toch nooit meer.

van JJ Lehto, de kans gekregen die hij eigenlijk pas in 1995 had moeten krijgen.'

'Ik denk dat het nu afgelopen is en dat Jos dat ook gelooft. Daar is hij realist genoeg voor. Hij zal het alleen nooit zeggen.'

Ze bedoelt het niet kwaad. Gerda Verstappen adoreert haar broer. Ze heeft mooie tijden meegemaakt, is overal geweest en maakte goede sier bij al haar vriendinnen. Als Jos met vader Frans de wereld over zwierf, hielp zij haar moeder in cafe Rotonde in Montfort. 'Het was een gekkenhuis, vooral in de beginjaren. De weg was afgesloten, de rotonde stond helemaal vol, er was een tapeiland. Bussen met fans stopten bij ons, geen auto kon meer door het dorp.

'Toen Jos in Francorchamps vierde werd (in 1994, red.) zaten de supporters bovenop de bus toen ze Montfort binnenreden. We hadden twintig man aan het werk, op een middag tapten we zeventig vaten bier. Ma liep constant naar boven om de kassa te legen.'

Soms kondigt een afscheid zich vanzelf aan. Het hoeft nog niet definitief, maar Montfort maakt zich voorzichtig los uit de omstrengeling met de dorpsheld.

Cafe Rotonde, de plek waar hij groot werd, is voor een enkeling nog altijd een bedevaartsoord. Dat zal immer zo blijven. 'Mensen willen hier soms alleen maar de muur aanrakenomdat Jos hier heeft gewoond', zegt Yvonne Brentjens, de huidige uitbaatster van het lokaal en echtgenote van de penningmeester van de fanclub.

Maar binnen herinneren de foto's aan de wand allemaal aan vroeger. Niet foto voorspelt de toekomst. Alsof men zich al heeft neergelegd bij het onvermijdelijke.

Verstappen leek al vaker de schlemiel te zijn bij de stoelendans en altijd kwam het goed. Maar deze keer is het anders, li¿jkt het anders. Zijn leeftijd gaat tegen hem werken, zijn reputatie ook en zijn eigen sponsors hebben hem een oor aangenaaid. Of kwam het nou toch door het management?

De optelsom leidde er in elk geval toe dat Jordan op het allerlaatste moment afzag van de diensten van Verstappen. Minardi had hij zelf al afgezegd. Niet competitief genoeg, oordeelde de Limburger.

'Er is nu meer gebeurd dan wenselijk is', zegt Frits van Amersfoort, van Frits van Amersfoort Racing, het team van waaruit Verstappen de overstap naar de Formule 1 maakte.

'Nu kon hij bij Jordan eindelijk eens goed rijden en hadden ze voor vijf, zes miljoen sponsors gevonden, en dan gaat het nout. Dan breekt me toch de klomp, bah, bah', moppert opa Verstappen.

Niemand begrijpt het. Zelfs Verstappen is er volgens zijn manager en vriend Raymond Vermeulen kapot van. Hij heeft zich teruggetrokken om de klap thuis met de familie te verwerken.

Niemand hoeft hem vannacht te verwachten in De Rotonde, zijn eigen supporterslokaal. Volgens goede traditie wordt de race uit Melbourne op een groot scherm bekeken, maar cafuder Brentjens vreest de toeloop. De fanclub, nog altijd een van de meest indrukwekkende van alle Formule 1-coureurs, is in een aantal weken al ongeveer duizend leden kwijtgeraakt. De gouden tijden lijken voorbij en zonder Jos in de Formule 1 onderscheidt De Rotonde zich in weinig van de acht andere cafin het dorp.

Aan de overkant heeft vader Frans de deuren van de Jos Verstappen kartwinkel zelfs al gesloten.

'Mijn vader en broer hebben hetzelfde karakter', zegt Gerda Verstappen daarover. 'Dat ging vaak goed en soms fout. Twee kapiteins op schip, zoals in dit project, dat gaat niet.'

Zelf werkt ze nog altijd in het kartcentrum dat door Jos samen met twee zwagers in Echt, op een steenworp afstand van Montfort, van de grond werd getild. Het droeg in de beginjaren zelfs de naam van de coureur. 'De mensen wilden dat Jos de hele dag aanwezig was, maar die reisde de hele wereld over. Toen is hij eruit gestapt en heeft hij zijn naam ook teruggetrokken. Wat niet gaat, dat gaat niet', verklaart opa Verstappen.

Handenvol geld heeft de racerij hem gekost. Een leven lang heeft hij ervoor gewerkt in zijn autosloperij. Het is niets vergeleken bij de prijs die zijn eigen zoon betaalde voor een Formule 1-carri. '25 Jaar huwelijk en het was zo kapot', zegt hij.

'Ik geef geen interviews meer over Jos', bitst Frans Verstappen bij het opendraaien van zijn tuindeur. 'En al helemaal niet aan de Volkskrant. Jullie zijn zo negatief over Jos geweest.'

Frans Verstappen staat bekend als hard en onwrikbaar. De middenweg die er voor hem niet was, was er voor zijn zoon ook nooit.

'Bij mijn vader was het altijd: je doet iets goed, of je stopt ermee. Je kon niet om hem heen', vertelt Gerda Verstappen. 'Hij sloot Jos wel eens een hele middag op in de camper als die iets verkeerd had gedaan. Dan kon hij als jochie janken wat hij wilde, maar daar durfde niemand tegenin te gaan.

'Vader kon nukken hebben. Als hij ruzie had met Jos konden ze elkaar bijna de hersens inslaan. Voor mijn moeder was die drammerij moeilijk. Zij heeft een zacht karakter en nam Jos altijd in bescherming. Maar mijn vader vond dat zij als zijn vrouw juist achter hem moest staan.'

Verstappen heeft die achtergrond altijd meegenomen in zijn auto's. 'Het is met Jos zwart of het is wit. Maar met hem erbij gebeurt er altijd iets. Hij doet stof opwaaien', zegt zijn voormalige mentor Frits van Amersfoort. 'Hij heeft geen moeilijk karakter, hij is extreem, in heel veel dingen. Als hij er vroeger niet langs kwam, ging hij er desnoods overheen.Hij heeft daardoor veel goede dingen gedaan en soms stomme, dat is de tragiek van Jos.'

Lodewijk Varossieau, directeur van het bedrijf The Communication Company, heeft ooit getracht dat imago van norse brokkenpiloot te verbeteren. Het lukte slechts ten dele. 'Jos zag er geen heil in. Hij hoefde geen logo, geen fanclub, geen eigen huisstijl. Maar Formule 1 is entertainment. Als je materiaal te slecht is, moet je op een andere manier proberen te scoren.'

Maar wie dat beweert, begrijpt niet hoe Jos Verstappen in elkaar zit, vindt zijn zus. Zij heeft ook wel eens tegen hem gezegd dat het goed zou zijn als hij op de Grand Prix als werkeloze coureur geregeld zijn gezicht zou laten zien. Hij doet het niet, en zij begrijpt dat wel.

'Jos is de Formule 1 ingegaan voor het racen, niet om bij allerlei dikke nekken te horen. Hij is een familiemens. Na de race ging hij altijd het liefst onmiddellijk naar huis.'

Hij is niet veranderd, hij is wijzer geworden, vindt ze. 'Jos is harder geworden door de wereld waarin hij terecht is gekomen. Eigenlijk is hij heel verlegen.

'Als hij in zijn beginjaren een interview moest geven in het Engels, vroeg hij ons altijd of we een eindje verderop wilden gaan staan. Hij schaamde zich voor zijn Engels en wilde niet dat wij hem hoorden.'

Geen kwaad woord over zijn 32-jarige kleinzoon, waarschuwt ook Sjef Verstappen. 'Het is een goede jongen. Jos is anders, voor hem telt alleen de eerste plaats. Toen hij net was begonnen met skelteren sloeg ik mijn arm wel eens om hem heen en feliciteerde ik hem na een tweede plaats, maar dan werd hij boos. Dan zei hij: nee opa, ik moet winnen.

'Ik heb ook nooit begrepen dat hij het zo lang heeft volgehouden bij die slechte teams. Hij is toch een beetje mislukt, maar dat is niet zijn schuld. Zijn overgave was volledig, net als die van ons. Och, het is het wel waard geweest. We hebben er een miljonair aan overgehouden.'

Meer over