Uitgegumde fragmenten

Het overgrote deel van de bibliofiele uitgaven die in Nederland verschijnen, is niet te koop in de doorsnee boekwinkel. Dikwijls moet rechtstreeks contact met de drukker/uitgever worden gezocht om een bijzonder boek in bezit te krijgen....

Minder bekend is de Nederlandsche Vereeniging voor Druk- en Boekkunst, terwijl de spellingwijze toch doet vermoeden dat de statuten niet pas onlangs zijn opgesteld. Opgericht in 1938 door vooraanstaande typografen als Stols, Nypels en Van Royen, floreerde de vereniging na de Tweede Wereldoorlog een tiental jaren, om in 1961, vanwege gebrek aan belangstelling, haar activiteiten te staken.

Twee jaar geleden pakten enkele margedrukkers, onder wie Jan Keijser van de Avalon Pers, de draad weer op. Met nieuw elan wierpen zij zich op de voornaamste doelstelling van de vereniging, 'het uitgeven van aestetisch en technisch goed verzorgde druk- en boekwerken'.

Als derde proeve sinds de wedergeboorte van de vereniging, die intussen circa honderd leden telt, verscheen onlangs De Zondvloed (Uitgegumde fragmenten) van Jeroen Brouwers. Het betreft vijf fragmenten die Brouwers schrapte uit de oorspronkelijke versie van De Zondvloed, in 1988 bij De Arbeiderspers verschenen.

De schrijver in een Ten Geleide: 'Toen het manuscript van De Zondvloed al ter zetterij was, heb ik er ''op de valreep'' een paar fragmenten uitgehaald. Niet omdat ik ze om wat voor reden dan ook ''slecht'' vond, maar omdat ze de compositie van de roman verstoorden. (. . .) Hierbij bied ik ze de lezer alsnog, als curiositeit, aan.'

De nu gepubliceerde passages behoorden aanvankelijk tot het hoofdstuk 'Fugit Amor' waarin de hoofdpersoon op zoek is naar Nachtschade, zijn verdwenen geliefde. Arnold Heumakers stelde destijds in de Volkskrant vast dat De Zondvloed, één groot spiegelgevecht, een woud aan symbolen bevat.

De Zondvloed werd door Joost Veerkamp geïllustreerd met subtiele vignetten en een zeefdruk waarop de schrijver als smid figureert. De oplage van het in hoogdruk vervaardigde en van een zwarte linnen band voorziene boek bedraagt 220 exemplaren - elk gesigneerd door zowel auteur als illustrator. (Te verkrijgen door overmaking van ¿ 75,- op postgiro 7653544, ten name van de Nederlandsche Vereeniging voor Druk- en Boekkunst, Den Haag. De jaarlijkse contributie van ¿ 15,- is inbegrepen.)

De eerder genoemde Avalon Pers van Jan Keijser produceerde tevens Twee hervonden gedichten van Chr. J. van Geel, een uitgave in honderd genummerde exemplaren van de gelijknamige stichting, die de nalatenschap van de dichter beheert. De beide gedichten, 'Dit land ..' en 'Zo overstelpend', ontbreken in de Verzamelde Gedichten van Van Geel (Amsterdam, 1993), waarvan overigens deze zomer bij Van Oorschot een herdruk verschijnt.

Chris van Geel was 28 jaar toen hij 'Dit land..' publiceerde in De Weegschaal - Lijfblad der uitgeversmij. 'West-Friesland' te Hoorn, een tijdschrift voor boekverkopers.

Volgens Maurits Verhoeff - hij ontdekte de gedichten en schreef een toelichting - is in dit sonnet nog de invloed van Van Geels dichtende grootvader merkbaar; de taal is verheven en het sonnet eindigt met een uitroepteken. In 'Zo overstelpend' daarentegen kiest Van Geel voor een soberder en ritmischer woordkeuze. Het gedicht was tot voor kort verscholen in Levende dichters, een bloemlezing van gedichten uit 1946 ten behoeve van het onderwijs.

Wie het boekje - feitelijk een cahier met slechts twaalf pagina's, maar niettemin een kleinood, want gedrukt op handgeschept papier en gezet uit de Van Dijck - wil verwerven, wordt geacht donateur te worden van de stichting. De donatie bedraagt minimaal ¿ 45,- per jaar. (Postgiro 144898 ten name van Stichting Chr. J. van Geel, Egmond-Binnen.) Met het geld wordt de restauratie ter hand genomen van 't Vogelwater, de voormalige woon- en werkplek van Van Geel in Castricum.

Hub. Hubben

Meer over