Uitgaven Brussel oncontroleerbaar

De begroting van de Europese Unie over 1994 bevat zoveel fouten dat de Europese Rekenkamer geen positieve verklaring van betrouwbaarheid wenst af te geven over de 'wettigheid en regelmatigheid' van de uitgaven....

PETER DE GRAAF

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

Europarlementariër Piet Dankert, begrotingsspecialist van de socialistische fractie, vindt dat verontrustend. Het Europees Parlement wordt nu bijna gedwongen om de Europese Commissie geen kwijting te verlenen over de begroting van vorig jaar. Maar het ultieme wapen - de motie van wantrouwen - kan het Parlement eigenlijk niet inzetten. Want sinds begin dit jaar zetelt in Brussel een nieuw bestuurscollege.

De rekenmeesters uit Luxemburg constateren in hun jaarrapport dat slechts driekwart van de begroting kan worden verantwoord. Over 23 procent van de uitgaven heeft de Rekenkamer op zijn minst twijfels. Bij 4 procent van de betalingen ofwel bijna 5 miljard gulden werden ernstige 'materiële fouten' ontdekt, die duiden op verspilling of zelfs fraude.

Circa 5 procent ofwel bijna 6 miljard gulden was onderhavig aan 'formele fouten', die mogelijk hebben geleid tot onregelmatigheden. Verder heeft de Rekenkamer van 14 procent van de begroting - ruim zeventien miljard gulden - als gevolg van onduidelijke boekhouding niet kunnen achterhalen of de gelden goed besteed zijn.

Het kritische rapport dat Rekenkamer-president André Middelhoek dinsdag in het Europees Parlement openbaarde, bevat talloze voorbeelden van onduidelijke en dubieuze uitgaven. Vooral de landbouwbegroting, die de helft van de EU-uitgaven vertegenwoordigt, is gretig geplukt. In Griekenland, Frankrijk en Italië werden beschadigde of verrotte produkten doorgedraaid, waarna de boeren ten onrechte EU-steun ontvingen. In het algemeen was de controle op de landbouwuitgaven in vooral de zuidelijke lidstaten volstrekt ontoereikend.

De hulpprogramma's voor midden- en oost-Europa (met name de programma's Phare en Tacis) 'lijden nog steeds onder het ontbreken van een globaal beleid, hetgeen nadelig is voor de samenhang en doeltreffendheid ervan', schrijft de Rekenkamer. Miljoenen verdwijnen in kostbare studies die 'te weinig in praktijk worden gebracht'.

De Rekenkamer haalt Bulgarije aan als voorbeeld, waar de EU in maart 1994 ten laste van Phare liefst 26 verschillende studies en analyses financierde. De onderzoeken kostten in totaal ruim 25 miljoen gulden, maar 'slechts één ervan leidde tot een investering'. De rest ligt, soms niet eens vertaald in het Bulgaars, te vergelen in ladenkasten op het Bulgaarse ministerie van Landbouw en in de EU-ambassade in Sofia.

De goed bedoelde voedselhulp ten bedrage van ruim 410 miljoen gulden aan Armenië, Azerbaidzjan, Georgië, Kirgizië, Tadzjikistan en Moldavië leed onder een gebrekkige coördinatie. De hulp hield te weinig rekening met de behoeften van de verschillende staten.

Ook bij de structuurfondsen en de Europese ontwikkelingshulp gaat veel mis, zo blijkt uit het verslag. De regels voor openbare aanbesteding worden vaak aan de laars gelapt. Het Interreg-programma voor grensoverschrijdende projecten, waarvoor bijna 2 miljard gulden is uitgetrokken, beantwoordt bij lange na niet aan haar doelstelling. Het geld wordt door de afzonderlijke lidstaten, waaronder Nederland, vrolijk aangewend voor fietspaden of wegen zonder overleg of coördinatie met de buren.

Het leeuwedeel van de ruim 430 miljoen gulden uit het fonds voor verpauperde binnensteden ging naar steden die volgens de criteria eigenlijk te rijk zijn. De Rekenkamer noemt de projecten in Rotterdam, Kopenhagen en Londen als voorbeeld.

De EU loopt ook veel inkomsten door gebrekkige douanecontroles. Nederland krijgt een veeg uit de pan wegens 'tekortkomingen op automatiseringsgebied'. De Rekenkamer schat de jaarlijkse schade als gevolg van douanefraude en -onregelmatigheden op ruim 410 miljoen gulden. Europees commissaris Liikanen erkende de fouten en beloofde beterschap.

Meer over