Uitbreiding Europese Unie in stroomversnelling

De Europese Unie lijkt haast te hebben met de toetreding van nieuwe lidstaten. Binnen nu en anderhalf jaar moeten alle onderhandelingen zijn afgerond....

De onderhandelingen over de uitbreiding van de Europese Unie zijn in een stroomversnelling terechtgekomen. Binnen nu en anderhalf jaar moeten ze afgerond zijn. Maar in Brussel is niet iedereen blij met die snelle ontwikkeling. Steeds meer diplomaten maken zich bezorgd over de 'slecht doordachte' consequenties van de toetreding van een tiental nieuwe lidstaten.

Zelfs enkele ambtenaren in het gevolg van Europees Commissaris Verheugen, die de leiding heeft over de uitbreidingsonderhandelingen, zijn het niet eens met de 'overdreven snelheid' waarmee nu wordt gesproken. 'De politieke druk om spoedig resultaat te boeken is enorm', zegt een van hen.

Een rondgang langs diplomaten uit enkele andere EU-landen maakt duidelijk dat het gevoel van deze ambtenaren in bredere kring wordt gedeeld. Zij wijzen allen in dezelfde richting: kanselier Schröder heeft de uitbreiding liever vandaag dan morgen. In kringen van de Europese Commissie wordt gewezen op de 'onevenredig grote invloed van Schröder op Verheugen'.

Als het gaat om de toetreding van Slovenië of Malta zijn er weinig mensen die problemen zien. Maar vooral de Poolse toetreding baart zorgen. Met zijn 38 miljoen inwoners is Polen veruit de grootste kandidaat voor de toetreding, en met een bruto nationaal product dat minder dan de helft van het Europees gemiddelde bedraagt, houdt Brussel zijn hart vast voor de financiële consequenties van het lidmaatschap.

Diplomaten verwachten echter ook een cultuurschok als Polen over een paar jaar lid wordt. 'De Russische reflex is nog niet verdwenen in Warschau', zegt een diplomaat. 'Bij elk probleem dat opdoemt heeft de Poolse regering eerst de neiging om de buitenwereld de schuld te geven en pas in laatste instantie de hand in eigen boezem te steken.'

De doorbraak waar de Europese Commissie van rept is van papier, zo menen de meeste EU-onderhandelaars . 'Nodig om de regeringsleiders, en dan vooral Schröder, tevreden te houden. Maar in de praktijk komen we nauwelijks in Polen om de uitvoering van alle toezeggingen te controleren.'

Een diplomaat noemt een rijtje: 'Hoe zit het met het opzetten van een kadaster? Eigendomsrecht, is dat geregeld? En de hygiëne in de slachthuizen? Corruptie, nog steeds een levensgroot probleem in Polen. En bovendien, wat is de centrale regering daar waard? Vijftien kilometer buiten Warschau zijn het de regionale bazen die de dienst uitmaken.'

Over twee maanden moeten de regeringsleiders zich opnieuw uitspreken over de voortgang in de onderhandelingen. Maar ze kunnen niet meer terug; ze hebben zich met hart en ziel verbonden aan de snelle uitbreiding. Gunnar Lund, dit half jaar voorzitter van de EU-onderhandelingsdelegatie, deed vorige week zijn beklag over hen.

Volgens Lund ontwijken zij voorlopig de belangrijkste problemen: de financiering van de EU, het landbouwbeleid en de grensbewaking . Het lijkt alsof de EU de vlucht naar voren heeft gekozen: de gemakkelijkste dossiers worden eerst afgerond, zodat het bijna onmogelijk wordt om de onderhandelingen te laten stuklopen op de moeilijke hoofdstukken.

Meer over