Drie vragen

Uit Syrië afkomstige Jacob (13) dreigt uitgezet te worden naar Armenië, waar hij nog nooit was. Waarom?

Al meer dan 140 duizend mensen ondertekenden een petitie om te voorkomen dat de uit Syrië afkomstige brugklasser Jacob met zijn moeder naar Armenië wordt uitgezet. Ze hebben nooit in dat land gewoond, Jacob is er zelfs nog nooit geweest. Ook de politiek roert zich.

 De Tweede Kamer vraagt  Ankie Broekers-Knol, demissionair staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, zich in te zetten voor de uitgewezen Jacob en zijn moeder Tina. Beeld ANP
De Tweede Kamer vraagt Ankie Broekers-Knol, demissionair staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, zich in te zetten voor de uitgewezen Jacob en zijn moeder Tina.Beeld ANP

Waarom dreigen de uit Syrië afkomstige Tina en Jacob naar Armenië uitgezet te worden?

In hun uitzettingsprocedure speelt het vluchtverhaal van Jacob (destijds 8) en zijn moeder Tina (26) een cruciale rol. In de Syrische hoofdstad Damascus gaat tijdens de oorlog het gerucht rond dat met een Armeens paspoort een Europees visum voor het grijpen ligt. Daarop reist Tina naar de Armeense hoofdstad af. Omdat ze uit een Armeense familie afkomstig is, lukt het haar een paspoort te bemachtigen. Maar het gerucht blijkt niet waar: eind 2015 maken Tina en Jacob daarom de gevreesde boottocht over de Middellandse Zee.

Eenmaal in Nederland is hun Armeense paspoort voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een reden om Tina en Jacob een verblijfsvergunning te weigeren: Armenië staat te boek als veilig land. Dat Tina afstand doet van haar Armeense paspoort, verandert niets aan de situatie. Eind vorig jaar stelt de Raad van State de IND in het gelijk.

Nu dreigt de inmiddels 13-jarige Jacob, midden in zijn eerste jaar op de havo, uitgezet te worden naar een land waar hij nog nooit en zijn moeder slechts vier dagen verbleef.

Waar komt de plotselinge aandacht voor hun zaak vandaan?

Vorige week tekende journalist Kees van den Bosch in De Groene Amsterdammer het verhaal van Tina en Jacob op. Hij ontmoette hen in een Nijmeegs vluchtelingenkamp, later nam hij ze drie maanden in huis.

Het artikel veroorzaakte wat je met recht een sneeuwbaleffect kunt noemen. Jacobs oude basisschool voert deze week actie voor hem, zijn middelbare school hangt een spandoek op. Dinsdagavond schoof Jacob aan bij praatprogramma De Vooravond. Een online petitie was woensdagavond al meer dan 140 duizend keer ondertekend, de hashtag #jacobblijfthier ging viral.

In het verleden bleek zo’n mediastorm dikwijls een effectief middel om eerst een maatschappelijke en vervolgens een politieke discussie op gang te brengen. Zo mochten de in Afghanistan geboren Sahar (destijds 14) en de uit Angola afkomstige Mauro (18) tien jaar geleden na grote ophef alsnog in Nederland blijven.

Een recenter voorbeeld zijn Lili (12) en Howick (13) – door alle aandacht onder hun voornaam beroemd geworden. Ook zij dreigden uitgezet te worden naar Armenië. Ook zij waren nog nooit in dat land geweest. En ook toen keurde de Raad van State de gang van zaken goed. Toch liep het verhaal voor hen goed af. Toenmalig staatssecretaris Mark Harbers (VVD) van Justitie besloot – onder grote maatschappelijke druk – gebruik te maken van zijn discretionaire bevoegdheid om de broer en zus alsnog een verblijfsvergunning te geven.

Hebben Tina en Jacob nog een kans om in Nederland blijven?

In theorie niet. Sinds 2019 kunnen afgewezen asielzoekers de staatssecretaris niet meer vragen zijn discretionaire bevoegdheid aan te wenden. Die bevoegdheid bestaat namelijk niet meer: met name de VVD vond de maatregel te belastend voor de staatssecretaris en bovendien oneerlijk voor uitgeprocedeerden zonder media-aandacht.

Maar in de praktijk is misschien wel nog wat mogelijk. Woensdag stelden de CDA, ChristenUnie, PvdA, SP, GroenLinks en Volt de huidige, demissionaire staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (VVD) Kamervragen over de kwestie. De partijen hekelen het feit dat niet is meegewogen waaróm Tina en Jacob een Armeens paspoort bezaten. Tina en Jacob zullen vooral benieuwd zijn naar Broekers-Knols antwoord op de laatste vraag: ‘Wilt u zich inspannen om Tina en Jacob alsnog een verblijfsstatus in Nederland te geven? Zo nee, waarom niet?’

Meer over