Uit het niets

Jake Bugg de sensatie van 2012 noemen, is natuurlijk enorm cliché. Maar het is wel waar. In elk geval is het gelukkig dat hij geen profvoetballer geworden is, zoals eerst het plan was. De Britse singer-songwriter is twee keer te zien op Noorderslag.

Ook wel eens verfrissend: een artiest die níet klaagt over het feit dat hij voor zijn optreden in De Wereld Draait Door een liedje moet comprimeren tot een versie van maximaal één minuut.

'Ik vind het best hoor', zegt Jake Bugg schouderophalend, niet lang voor de soundcheck in de studio. De jonge singer-songwriter, archetypisch Engels leftrappertje uit Nottingham, heeft zojuist schoenschuifelend een peuk staan roken in de gure, natte decemberstorm die tussen de gebouwen van de Amsterdamse Westergasfabriek door jaagt, voorovergebogen, capuchon over zijn hoofd getrokken.

Grijnzend: 'Een minuutje optreden, minder werk, mooi toch?' Dan, serieuzer: 'Een minuut is lang genoeg om de mensen een idee te geven. Een goed liedje kun je in twintig tellen slijten.'

De meeste songs op zijn titelloze debuutalbum nemen je inderdaad zo snel in de houdgreep, het hitje Lightning Bolt voorop: pakkend als de Arctic Monkeys unplugged, gezongen met de pit van Buddy Holly en de sneer van de jonge Bob Dylan.

Niet zo gek dat de naam van Jake Bugg (echte naam: Jacob Edwin Kennedy, hij voert de achternaam van zijn vader) haast oplicht in het blokkenschema van het Groningse talentenfestival Eurosonic, waar hij komende week tweemaal zal optreden. Jake Bugg is dit jaar bij uitstek de Eurosonic-gast die eigenlijk al te groot is voor de kleine zaaltjes van Groningen.

En hij is pas 18.

Hij groeide op in de beruchte wijk Clifton, Zuid-Nottingham, met zijn moeder en zusje. Sociale huur, weinig geld, gescheiden ouders. Op school was hij als jong kind verlegen en introvert, maar als puber 'vrij populair' en zelfbewust: voor leraren die hem als een kind behandelden had hij, in zijn eigen woorden, 'geen tijd'. Dan ging hij steigeren.

Gelukkige jeugd? 'Het had gelukkiger gekund', zegt hij minzaam. In je hoofd hoor je onwillekeurig flarden van zijn teksten.

There's a tower block overhead/ All you got's your benefits/ And you're barely scrapin' by (...) Stuck in speed bump city/ where the only thing that's pretty is the thought of gettin' out.

De jonge Jake wilde aanvankelijk voetballer worden, niet bij het ooit zo sterke Nottingham Forest, maar bij het armlastige Notts County, 'de oudste profclub ter wereld, uit 1862!' Maar ja, dat wilde elk jongetje uit de klas wel. Het was zo makkelijk niet.

Muziek speelde in de eerste twaalf jaar van zijn leven nauwelijks een rol, tot een oom hem een goedkope akoestische gitaar cadeau deed. 'Zo'n klein formaatje, weet je wel, driekwart, met plastic snaren. Muziek maken, dat deden mijn vrienden dan weer niet. Dat maakte het een beetje exclusief. Ja, het is pas zes jaar geleden dat ik voor het eerst een gitaar aanraakte.'

Via internet leerde hij het werk van oude, zwarte bluesmannen uit Amerika kennen: Robert Johnson, Sun House. Het veranderde zijn leven. 'Zonder die rauwe blues zou de popmuziek zoals we die kennen niet van de grond zijn gekomen en mijn eigen muziek al helemaal niet.'

Daarna volgden de usual suspects: The Beatles, Bob Dylan, maar ook Donovan en Nick Drake. Hij studeerde zijn favoriete liedjes in, bouwde in de veilige beslotenheid van zijn slaapkamertje aan een coverrepertoire, dat hij uiteindelijk nooit zou meenemen naar het podium.

Tegen de tijd dat hij voor het eerst voor publiek optrad in een pub in Nottingham, had hij al lang besloten dat hij moest doen wat al zijn favoriete muzikanten ook hadden gedaan: eigen liedjes schrijven. Hij hoorde Vincent van Don McLean in een aflevering van de tekenfilmserie The Simpsons en deed prompt zijn eerste poging.

'Toen ik mijn eerste kroegoptreden had, mocht ik officieel nog niet eens in pubs zijn. Ik was 15. Het publiek waarvoor ik optrad was vertederd, omdat ik zo klein en jong was: kijk dat manneke nou, met zijn liedjes. Men was lief voor me.'

Al te hoge verwachtingen koesterde hij niet van zijn muzikale loopbaan, al was het maar omdat het toch vrij grote Nottingham nooit een popmuzikant van enige betekenis voortbracht. 'Binnenkort speel ik in Rock City, een zaal voor tweeduizend toeschouwers in Nottingham', illustreert Bugg. 'Ik ben de eerste lokale muzikant die die tent uitverkoopt.'

In Groot-Brittannië mag je stoppen met school zodra je 16 bent en dat hoefde Jake Bugg geen twee keer te worden gezegd ('ik heb wat certificaten en deeldiploma's gehaald, maar nee: niet afgemaakt'). Hij wilde een baantje, het maakte niet uit wat, als bescheiden fundament onder zijn pogingen het als muzikant te maken, op welke schaal dan ook.

Hij solliciteerde hier en daar ('afvalverwerking, installateur van ventilatoren, dat soort dingen'), maar werd overal afgewezen. Logisch, vindt hij nu, want hij legde bij die gelegenheden weinig geestdrift aan de dag.

'Dat waren mijn moeilijkste jaren', zegt hij. 'Tussen mijn 16de en mijn 18de, tussen de dag waarop ik mijn school verliet en de dag waarop ik mijn platencontract tekende. Ik had geen rooie cent en mijn moeder ook niet.'

Diverse liedjes op zijn debuutalbum dateren uit die jaren, waaronder ook het schitterende Seen It All, geen single, maar misschien wel het mooiste liedje van het album, dat illustreert op welk soort feestjes de dolende Jake Bugg toen zijn vertier zocht.

And then they took a guy outside and someone stabbed him with a knife (...) I've seen it all/ I swear to God I've seen it all/ Nothing shocks me anymore after tonight.

'Ja, mijn liedjes zijn meestal autobiografisch. Ze gaan over mijn jeugd, over waar ik vandaan kom, over mijn leven. Maar ik vind het ook belangrijk om mijn fantasie te gebruiken en er een beetje fictie in te stoppen. Meer zeg ik niet. Mag jij raden.'

En toen raakte alles in een stroomversnelling. Zijn demo kwam bij toeval in handen van iemand die bij Mercury Records werkte ('via via, ik had niets opgestuurd') en liet weten dat hij nog diezelfde dag op de trein wilde stappen om Bugg die avond in Nottingham te zien repeteren.

Het platencontract was binnen, het album was snel opgenomen nadat de eerste singles waren verschenen, hing Noel Gallagher (ex-Oasis) aan de telefoon: hij wilde Jake Bugg mee naar Amerika nemen, als voorprogramma van zijn eigen High Flying Birds.

'In Engeland denken mensen dat Noel zo ongeveer mijn voogd is, of een soort muzikale mentor, maar dat is onzin. Hij is ontzettend belangrijk voor me geweest, allicht. Maar verder is hij gewoon een vriend, al is hij 27 jaar ouder dan ik. We ouwehoeren vaker over voetbal dan over muziek.'

En daar staat hij dan, Jake Bugg, nog geen 19. Zijn debuutalbum kegelde Mumford & Sons van de eerste plaats in de Britse hitlijsten af. Hij is de nieuwe hoop van de britpop.

Met die woorden kan hij wel leven, zegt hij: nieuwe hoop. Rijzende ster, vooruit, ook goed. Maar hype? Nee. Als een hype kan hij zichzelf niet zien.

'Daarvoor is het te rustig in de Britse popmuziek. Er is geen echte hype, geen scene waar iedereen zich op stort, er gebeurt gewoon niet zo veel spannends. Het gaat ook zo slecht met de muziekindustrie dat er geen zinnig mens meer op zoek is naar het snelle geld. Wie dat zoekt, moet in andere industrieën zijn. Dan kun je beter een toffe app bouwen.'

Jake Bugg houdt gewoon van liedjes schrijven. Sinds zijn 14de doet hij dat dagelijks, hij noemt het zijn favoriete tijdverdrijf. Hij is te nuchter om in de war te raken van zijn huidige succes, want hoe jong hij ook is, hij kent de keerzijde van de dingen.

Is zijn vader trots op hem? 'Jawel', zegt hij en hij kijkt weg.

Zijn moeder? 'Ook wel.'

Komt ze wel eens kijken naar zijn optredens?

'Soms, als ik in de buurt van Nottingham speel.'

Hij trekt zijn jas aan. 'Nou ja, ze komt niet heel vaak, als ik eerlijk ben. Het zij zo. Je kunt niet alles hebben.'

Jake Bugg: Jake Bugg. Mercury/Universal

De vijf van Jake

Een topvijf van albums die hem beïnvloedden? Jake Bugg verzucht dat hij Robert Johnson, Johnny Cash, Buddy Holly, Don McLean en The Everly Brothers wil noemen, maar niet vanwege een specifiek album. Dan somt hij alsnog resoluut vijf sleutelplaten op.

1 John Martyn: Solid Air (1973)

'Ik bewonder vooral de wijze waarop Martyn diverse genres samenbracht: folk, blues, zelfs jazz. Er was geen hokje waar hij precies in paste.'

2 Nick Drake: Pink Moon (1972)

'Nick Drake was verlegen en had geen idee hoe je een liedje schreef. Hij ging op zijn slaapkamer zitten, pakte een gitaar en deed het gewoon. Ik herken me daarin.'

3 The Beatles: Please Please Me (1962)

'Dit is natuurlijk niet het béste Beatles-album, maar meer dan alle andere klinkt het simpel en onbevangen. Eigen liedjes, covers, het maakt niet uit. Die frisheid staat me aan.'

4 Jimi Hendrix Experience: Axis: Bold as Love (1967)

'Hendrix was niet de beste gitarist omdat hij probeerde de beste te zijn, hij was het omdat hij gewoon deed wat hij deed. Zo probeer ik zelf te zijn, al zal ik nooit zo kunnen spelen.'

5 Donovan: Fairytale (1965)

'Misschien wel de plaat die ik het vaakst beluisterde op mijn slaapkamer. Nick Drake en Donovan zijn bij uitstek mensen die me ertoe aanzetten zelf liedjes te schrijven.'

9 januari Huize Maas (23.15u), Groningen (Eurosonic)

10 januari Cathedral (21.45u), Groningen (Eurosonic)

8 maart Melkweg, Amsterdam

9 maart Eemhof, Zeewolde (Where The Wild Things Are)

10 maart Tivoli Oudegracht, Utrecht

undefined

Meer over