'U weet wat ''in principe'' betekent'

'Het is een grote dag voor ons', zei Jürgen Chrobog dinsdag. De Duitse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken krijgt veel lof toegezwaaid voor de maandenlange volharding en de discrete diplomatie waarmee hij het gijzeldrama in de Sahara tot een goed einde heeft gebracht....

Van onze correspondent Philippe Remarque

Maar het was dinsdag ook de dag van de ongemakkelijke vragen. Hoeveel losgeld is betaald? Is dat geen uitnodiging aan toekomstige gijzelnemers om Duitse toeristen te ontvoeren? En moeten de gijzelaars, die uit hang naar avontuur naar een gevaarlijk gebied reisden, niet meebetalen aan hun peperdure redding?

'De Bondsrepubliek Duitsland', zei minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer maandag, 'betaalt in principe geen losgeld voor ontvoerde burgers.' Om eraan toe te voegen: 'Maar u weet wat in principe onder juristen betekent.' Al even indiscreet was zijn partijgenoot, bondsdaglid en ex-staatssecretaris Ludger Volmer: 'De Bondsrepubliek betaalt geen losgeld. En als ze het zou doen, zou ze het nooit toegeven.'

Over de hoogte van het bedrag wordt dan ook gezwegen, maar de media speculeren dat 4,6 miljoen euro is betaald. De Libische Kadhafi-stichting beweert te hebben bemiddeld en het bedrag omlaag te hebben gekregen. De betaling zou zijn verricht door de regering van Mali, het op vier na armste land ter wereld.

In ruil krijgt het land volgens berichten van Duitsland ontwikkelingshulp en goederen. Gisteren was er alvast alle lof voor Mali van bondskanselier Schröder en minister Fischer. Bij de gijzeling van Duitse toeristen op het Filipijnse eiland Jolo, drie jaar geleden, werd het losgeld betaald door bemiddelaar Libië. Fischer reisde als dank af naar Tripoli, waar dictator Kadhafi met hem op de foto mocht.

Bij alle opluchting over de vrijlating klinkt in Duitsland kritiek op deze gang van zaken. 'De Bondsrepubliek Duitsland mag zich niet laten chanteren, niet door terroristen en al helemaal niet door op geldbeluste boeven', schreef de Frankfurter Allgemeine.

Nu de betaling van losgeld niet verborgen kon worden gehouden, zijn imitatiedaden te verwachten, zei een anoniem lid van de buitenlandcommissie in de Bondsdag. 'Dat gaat ongehoorde gevaren opleveren voor Duitse reizigers op de hele wereld.'

De Financial Times Deutschland stelde dat de staat weliswaar de plicht heeft voor de veiligheid van zijn burgers te zorgen, maar dat die op de lange duur met een harde koers tegenover gijzelnemers beter gediend is.

Een meerderheid van de Duitsers is volgens peilingen tegen het betalen van losgeld. Toch stond de Duitse regering voor een lastig dilemma: een bevrijding met geweld was te riskant of onmogelijk. Maar niets doen zouden de Duitse media en het publiek ook niet hebben geaccepteerd. Volgens de Süddeutsche Zeitung hoort ditnu eenmaal bij een vrije democratie: 'Ja, door zulke bandieten valt onze staat te chanteren, en wel omdat hij zo is als wij willen dat hij is.'

Commentatoren in de media en politici uit verschillende partijen pleitten er gisteren voor dat de bevrijde gijzelaars meebetalen aan hun redding. 'Wie zichzelf roekeloos en voor de zenuwprikkel in gevaar brengt, moet er ook rekening mee houden dat hij meebetaalt aan de kosten van de redding,' zei vice-voorzitter Wolfgang Bosbach van de CDU-fractie.

De Duitse consulaire wet biedt deze mogelijkheid. De familie Wallert, die langdurig op Jolo gegijzeld was, kreeg na de veilige terugkeer in Duitsland van het ministerie van Buitenlandse Zaken een rekening van 12.887 D-Mark voor medicamenten, levensmiddelen en de vlucht terug. De familie ging akkoord en betaalde.

Meer over