'U was de tropenzon die ons in Nederland verwarmde'

Ouderen uit alle windstreken komen met de 'Extra Dienst' naar paleis Noordeinde. Daar schuifelen ze in een rij langs de baar van prinses Juliana....

Oudere passagiers kijken met gêne langs het tafereel. Ze komen uit alle windstreken. Ze gaan niet alleen naar de gebalsemde prinses, maar bespreken wat ze gaan doen als ze straks de baar zijn gepasseerd. Na het hoogtepunt op het paleis zullen ze langs de winkels over het Noordeinde kuieren of slenteren naar een restaurantje op de Denneweg.

Maar zover is het nog niet. De bus pakt op het Malieveld nog eens acht passagiers op, om daarna voor een deel de route te rijden die prinses Juliana in de laatste kilometers op weg naar paleis Noordeinde is gegaan. In de bus zitten, los van het verliefde stel, overwegend ouderen. Minstens vier moeders met hun dochters die ook al op leeftijd zijn, acht gepensioneerde echtparen. Voor in de bus zit een oude man met Vrij Nederland op schoot, op de cover koningin Juliana en haar hondje.

De rij die zich voor de paleistuin bij de koninklijke stallen ophoudt, is overzichtelijk: enkele honderden meters. De wachtenden zijn in leeftijd gevarieerder dan zojuist in de bus. 'Hier komen we anders nooit', prevelt een dame tegen haar echtgenoot, terwijl ze haar blik op paleis Noordeinde richt. Er wordt een hek geopend, langzaam rijdt er een grote blauwe bus met geüniformeerde marechaussees naar binnen.

Achter in de bus zitten jonge marechaussees die in een jolige bui zijn. In een opwelling zwaaien ze naar de wachtenden voor het andere hek, maar ze deinzen terug als ze de ernstige gezichten zien.

Groepjes van vijftig personen worden doorgelaten met tussenpozen van vijf minuten. Ze worden naar een witte partytent geleid, waar het condoleanceregister ligt.

'Ze was tenminste niet van de regeltjes', schrijft Roel Breed in het losbladige register, dat wordt beheerd door een luchtmachtofficier die een neef van minister Bot van Buitenlandse Zaken blijkt te zijn.

'Lieve koningin Juliana, Heel heel hartelijk bedankt voor alle fijne vakantiejaren die wij mochten doorbrengen op de Ruyghenhoek in Scheveningen. We zullen u nooit vergeten. Liefs, Marlies de Jong-Lucas.'

Een parel is de volgende condoleance: 'Lieve koningin Juliana, In Nederlands-Indië werden de verjaardagen van uw grootmoeder, moeder, van u en de prinsessen altijd heel groots gevierd. Wij waren allen voor Oranje. Door omstandigheden kwamen we in ons vaderland. De warmte die u uitstraalde, was voor ons een tropenzon, die ons harten opwarmde. Slaap zacht, rust in vrede in Gods armen. J. Piet Henland.'

Het paleis is nog enkele tientallen meters ver. 'Een mens staat wat in de rij', zegt een oude, goed geconserveerde heer. 'In de oorlog ook al, maar daarna is het alleen maar meer geworden.' De bejaarde vrouw naast hem: 'Als je nergens heen gaat, hoef je ookniet te wachten. Maar dan wacht ik op de mailtjes van de kleinkinderen.'

In het paleis schuifelt een gepensioneerde man richting de baar. Hij fluistert dat hij van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk is, anders geformuleerd: van de zwartekousenkerk. 'Het was toch wel een schok voor me dat Juliana zo'n vrijzinnig remonstrantse dominee laat preken. En nog een vrouw ook. Juliana hoort toch protestants te zijn.'

Dan is hij aan de beurt en loopt eerbiedig naar de kist, staat stil en werpt een licht bestraffende blik.

Meer over