Twente treurt om dood aartsbisschop Çiçek

Zijn overlijden trok weinig belangstelling van de media. De Syrisch-orthodoxe gemeenschap is erg in zichzelf gekeerd. Bij zijn uitvaart worden echter duizenden mensen verwacht....

De St. Kuryakoskerk en de ernaast gelegen ontmoetingsruimte blijven de hele week dicht. Normaal is het in Enschede-Zuid een komen en gaan van Syrisch-orthodoxe christenen, maar alle activiteiten zijn afgeblazen vanwege de dood van aartsbisschop Çiçek.

De 63-jarige Çiçek resideerde al ruim twintig jaar in het klooster van St. Ephrem de Syriër, nabij Losser. Hij stierf in een hotel bij Düsseldorf toen hij op weg was naar Zwitserland, dat deel uitmaakte van zijn diocees.

Twente is een belangrijk centrum voor de Syrisch-orthodoxe kerk in Europa. Dat is een gevolg van de offervaardigheid van de eerste emigranten, die begin jaren zeventig vanuit Oost-Turkije naar Twente trokken om werk te zoeken in de textielindustrie. Eind jaren zeventig kochten zij een gebouw in Hengelo om er de eerste Syrisch-orthodoxe kerk in Europa te stichten.

Dat had een aanzuigende werking, vertelt Jan Schukkink, die twee jaar geleden promoveerde op het wel en wee van de Syrisch-orthodoxe gemeenschap in Nederland. De politieke woelingen in Turkije en de strijd tussen leger en Koerden brachten in de loop van de jaren zeventig een exodus uit de dorpen van herkomst in Tur Abdin op gang.

Traditioneel is er een sterke binding met familie en kerk, aldus Schukkink. ‘Door de familieleden en de kerkelijke dienstverlening trokken veel van deze mensen naar Twente.’ Later volgden geloofsgenoten uit Irak en Syrië.

In Enschede wonen inmiddels 4500 Syrisch-orthodoxen. In heel Nederland zijn naar schatting vijftienduizend Syrisch-orthodoxen. De meesten wonen in Twente. Velen werken in de horeca.

De gemeenschap is sterk naar binnen gerucht, vertelt Schukkink. ‘Ik denk dat 90 procent van hun contacten binnen de eigen groep blijft, maar in economisch opzicht is de integratie behoorlijk succesvol. Ze zijn zeer ambitieus en ijverig. Het belangrijkste verschil met de Turken is dat ze altijd het idee hebben gehad dat ze in Nederland hun toekomst moesten opbouwen, en niet in het land van herkomst.’

Dat gebeurt vanuit een zeer hechte familiestructuur. ‘Als er een neef geld nodig heeft om een eigen zaak te beginnen, dan komt dat geld er. Status is erg belangrijk: geld, een mooi huis, maar ook een goede opleiding geeft de familie aanzien.’

De oprichting van de eerste eigen kerk in Europa leidde eind jaren zeventig tot de komst van abt Julius Jesuh’ Çiçek naar Nederland. Hij nam vanaf 1979 als aartsbisschop de opbouw van de Syrisch-orthodoxe kerk in Midden-Europa ter hand.

Die is inmiddels uitgegroeid tot het kerkelijk/culturele centrum voor de Syrisch-orthodoxe gemeenschap in Europa. Een overledene laten begraven op het kerkhof bij het klooster geldt als een statussymbool voor de familie.

Aanvankelijk bestierde de aartsbisschop vanuit het klooster zijn geloofsgenoten in heel West- en Midden-Europa, met uitzondering van Scandinavië. Later kreeg ook Duitsland een eigen bisschop. De aartsbisschop heeft nu nog de Benelux, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland onder zijn hoede.

Meer over