Nieuws

Tweede Kamer droomt voorzichtig van einde pandemie: ‘Gaat de goede kant op’

Hoe lang nog vasthouden aan coronamaatregelen die vrijheden inperken, nu met de omikronvariant weliswaar de besmettingen door het dak schieten maar het relatief rustig blijft op de afdelingen intensive care? Bij het ingaan van een nieuwe fase in de pandemie vraagt de Tweede Kamer zich af of de oude maatregelen nog passen bij de laatste ontwikkelingen.

Avinash Bhikhie
Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (D66) tijdens het debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (D66) tijdens het debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

‘We’ zijn er nog niet, maar de Tweede Kamer durfde woensdag in het debat over het versoepelen van de lockdown voorzichtig te dromen van het einde van de coronapandemie.

Terwijl de Kamer voorheen over corona debatteerde met in het achterhoofd een zekere mate van angst dat het weer fout kon gaan met de besmettingen, durfden meerdere fracties hoopvol naar de komende maanden te kijken. Judith Thielen (VVD): ‘Het is te vroeg om te juichen, maar lijkt erop dat het goede kant op gaat.’

Het kabinet kondigde dinsdag versoepelingen aan voor de horeca, de cultuur en de sport. Een gedeeltelijke heropening, want de deuren moeten om tien uur ’s avonds dicht, het coronatoegangsbewijs keert terug en zitplaatsen zijn verplicht. Bij verplaatsingen moet het mondmasker op en afstand houden blijft de norm.

Dat het kabinet met torenhoge besmettingscijfers toch voor versoepeling kiest, kan rekenen op de steun van de Kamer. ‘Het is een stap in de goede richting. Omikron heeft de situatie drastisch veranderd’, aldus PVV-Kamerlid Edgar Mulder.

Endemische fase

Tegelijkertijd vraagt niet alleen hij, maar de meerderheid in de Kamer zich af of de huidige maatregelen nog passend zijn nu de coronapandemie zich mogelijk ontwikkelt naar een endemische fase. Ook werd gevraagd wat de plannen van het kabinet zijn voor de komende maanden.

Daarbij kijkt de Kamer kritischer naar de huidige coronamaatregelen. VVD’er Tielen wil een overzicht van alle maatregelen en wil ook weten wat de invloed daarvan is. ‘Wat werkt wel en wat werkt niet?’ SP’er Maarten Hijink vult aan: ‘Alle maatregelen die niet aantoonbaar effectief zijn maar die wel onze vrije samenleving aantasten, moeten zo snel als mogelijk gestopt worden.’

Dat vindt ook de ChristenUnie, coalitiepartij. In een nieuwe fase de samenleving vragen dezelfde vrijheden in te leveren, zet volgens CU-leider Gert-Jan Segers ‘de vertrouwensrelatie tussen overheid en samenleving onder druk’. Doorgaan met plannen om 2G in te voeren is daarom niet verstandig, vindt hij. Ook nu uit onderzoek blijkt dat het coronatoegangsbewijs (CTB) bij omikron een zeer beperkt effect heeft bij het dempen van besmettingen.

Optimistisch scenario

Een deel van de oppositie nam het minister Kuipers kwalijk dat hij ondanks het onderzoek blijft vasthouden aan de coronatoegangsbewijzen en dat hij de impact ervan zou overdrijven.

Op de persconferentie dinsdag schetste hij het beeld dat het toegangsbewijs de besmettingen met 15 procent kan dempen, maar ging daarbij uit van het meest optimistische scenario. Onverstandig, meent een deel van de oppositie, maar Kuipers vindt niet dat hij uit de bocht is gevlogen. ‘Ik heb gezegd dat de impact kan óplopen tot 15 procent en dat dat afhangt van hoe het wordt toegepast.’

Het kabinet blijft onverminderd voorstander van het coronatoegangsbewijs. Het kan wel degelijk helpen de besmettingen te dempen, is de overtuiging. Rutte en Kuipers drukten de Kamer op het hart dat voorzichtigheid geboden is, ook bij omikron. ‘Corona is nog lang niet vergelijkbaar met de griep’, waarschuwde Kuipers. ‘Het is nog te vroeg dit als endemisch te beschouwen.’

Omikron veroorzaakt weliswaar een relatief milder ziektebeeld, maar dat is voor een belangrijk deel te danken aan de vaccinaties en dat velen antistoffen hebben opgebouwd door de ziekte. Bovendien moet rekening gehouden worden met een variant die net zo besmettelijk is als omikron, maar wel ziekmakender is.

Langertermijnstrategie

Hoe lang vrijheidsbeperkende maatregelen nog nodig zijn, laat zich volgens het kabinet nog moeilijk voorspellen. Aan de langertermijnstrategie wordt nog gewerkt.

Als het aan de oppositiepartijen SP, GroenLinks en PvdA ligt, en ook aan de ChristenUnie, hoort bij de nieuwe strategie dat zelftests en mondmaskers gratis worden verstrekt, zoals het Outbreak Managment Team en de RIVM-gedragsunit eerder hebben geadviseerd. Heijink: ‘Als er een publiek belang is dat er meer zelf getest moet worden, maak de zelftests dan gratis.’

Het kabinet is nog niet overtuigd. Kuipers beschouwt gratis tests en mondmasker ‘niet als een publieke voorziening’.