Twee bruggen symboliseren falen van VN en KFOR

Achttien maanden na de NAVO-bombardementen op Kosovo verkeert Mitrovica nog altijd in een openlijke staat van oorlog. Twee bruggen verbinden het door Serviërs gedomineerde noorden van de stad met het puur Albanese zuiden....

Van onze correspondent Michel Maas

De internationale troepenmacht in Mitrovica had deze week de grootste moeite de Albanezen en Serviërs uit elkaar te houden. De militairen konden niet verhinderen dat voertuigen in brand gestoken werden, en konden maar ternauwernood voorkomen dat duizenden Albanezen de oversteek naar Noord-Mitrovica maakten, waar duizenden Serviërs ze opwachtten. Britse eenheden die in allerijl de Franse troepen in Mitrovica waren komen versterken, konden gisteren niet voorkomen dat opnieuw rellen uitbraken - waarbij twintig Albanese gewonden vielen.

Mitrovica maakt elke keer weer duidelijk dat KFOR en het VN-bestuur nog heel ver verdwijderd zijn van een oplossing voor de problemen in Kosovo. Mitrovica is het symbool van het falen van de VN in Kosovo.

De stad ligt er nog net zo bij als na het vertrek van de Joegosdlavische troepen in juni 1999. Duizenden Serviërs uit heel Kosovo hebben zich achter de brug in het noordelijke stadsdeel verschanst. Noord-Mitrovica is hun laatste grote bolwerk, de enige Servische enclave die nog een rechstreekse open verbinding met Servië heeft. Alle andere enclaves zijn zwaarbewaakte eilandjes, omringd door vijandige Albanezen. De Serviërs zitten in het noorden met hun rug tegen de muur. Ze hebben alleen de bruggen, die ze angstvallig in de gaten houden. Als zij het vermoeden hebben dat Albanezen hun wijk infiltreren, gooien ze met stenen en soms granaten. Zoals maandag, toen een vijftienjarige Albanese jongen om het leven kwam. Aan de overkant doen Albanezen hetzelfde. Zij zien toe dat geen Serviër de Ibar oversteekt, terug naar Kosovo.

De bruggen over de Ibar vertegenwoordigen de absolute scheiding die sinds de oorlog bestaat tussen de twee belangrijkste bevolkingsgroepen in Kosovo. Van een herstel van een 'multi-etnische' samenleving is geen sprake. Ook de terugkeer van meer dan honderdduizend gevluchte Serviërs naar hun huizen in Kosovo is nog lang niet in zicht. Terwijl de Joegoslavische autoriteiten aandringen op een snelle en omvangrijke terugkeer, willen de VN-bestuurders in Kosovo hoogstens een bescheiden Servische terugkeer toestaan, en dan alleen naar de zwaar beveiligde enclaves.

Kosovo is een Albanees land met Servische eilandjes, en de internationale gemeenschap maakt geen aanstalten verandering te brengen in die situatie. In tegendeel. In het zuidoosten van Servië creëert een klein Albanees rebellenlegertje onder de ogen van de KFOR een identieke situatie. De vijf kilometer brede gedemilitariseerde zone op Servisch grondgebied is door de rebellen 'veroverd' en etnisch gezuiverd. Een gevreesde militaire reactie van Servië is tot nu toe uitgebleven. Maar, zoals vice-premier Momcilo Perisic woensdag zei: 'met het ontruimen van de zone is het probleem niet opgelost'.

'Het probleem' ligt in Kosovo, waar de internationale gemeenschap niet veel meer doet dan 'de situatie onder controle' houden. Om de problemen echt op te lossen, zal werk gemaakt moeten worden van de terugkeer van de verdreven Serviërs. Maar daarvoor moet eerst duidelijk worden wat de toekomstige status van Kosovo zal zijn.

Formeel is Kosovo nog steeds een provincie van Servië. Servië staat erop dat dat zo blijft. Maar de Albanezen in Kosovo beschouwen Kosovo als 'bevrijd': de Serviërs zijn verdreven om nooit meer terug te keren. Zelfs hun gematigde leiders praten alleen nog maar over onafhankelijkheid. Een autonome status binnen Joegoslavië is onbespreekbaar.

De internationale gemeenschap heeft de discussie hierover tot nu toe angstvallig gemeden. Maar zo lang ze haar niet onder ogen ziet, zullen de Albanezen en Serviërs in Kosovo elkaar vanuit hun stellingen blijven beloeren, en zal het geweld in Mitrovica blijven oplaaien.

Meer over