analyse

Twaalf topclubs leggen bom onder Europees voetbal met oprichting Super League

null Beeld AFP
Beeld AFP

De voetbalwereld trilt op zijn grondvesten. Twaalf grote clubs willen verder in een eigen competitie, de Super League. Dat bericht kwam een dag voordat de Europese voetbalbond Uefa zou gaan stemmen over een nieuwe opzet van de Champions League.

Met een raketachtige snelheid diende het nieuws zich zondagavond aan, met uitlopers in de nacht, en een vervolg op maandag. Allereerst was daar de aankondiging van de Super League met twaalf grote clubs. Daarop volgde het terugtrekken van die twaalf clubs uit de European Club Association (ECA), het uit bijna 250 clubs bestaande platform.

Verontwaardiging alom was het gevolg, plus woede onder supporters. Dreiging met draconische straffen door de overkoepelende bond Uefa, allemaal in de aanloop naar een bestuursvergadering maandag in Montreux.

Mocht het spel zo hard worden blijven gespeeld als de afgelopen tijd, dan dreigt uitsluiting van die clubs uit hun nationale competities. Dat willen die clubs niet, laten ze op hun nieuwe website weten. Ze willen parallel aan de Super League blijven voetballen in hun nationale competities en zelfs solidariteitsbijdragen afstaan, om andere clubs in die competities te compenseren voor de mindere waarde die de liga’s krijgen.

Nationale competities

Immers: de grote clubs hoeven zich in de beoogde opzet, die al komend seizoen zou moeten ingaan, niet meer via hun nationale competitie te plaatsen voor de Europese competitie, want daaraan zijn ze vaste deelnemer. Ze zullen hun beste spelers sparen voor duels waarin het nog veel grotere geld is te verdienen dan in de huidige Champions League.

Twaalf clubs uit Engeland (Manchester City, Manchester United, Chelsea, Tottenham Hotspur, Liverpool, Arsenal), Spanje (Real Madrid, Barcelona, Atlético Madrid) en Italië (Juventus, Internazionale, AC Milan), krijgen immers automatisch toegang, waardoor hun rol in de nationale competities, mochten ze daaraan al deelnemen, min of meer symbolisch is.

De bekers van de Europa League (l) en de Champions League op het hoofdkwartier van de Eufa in Zwitserland.  Beeld EPA
De bekers van de Europa League (l) en de Champions League op het hoofdkwartier van de Eufa in Zwitserland.Beeld EPA

Het is mede daarom dat de nationale bonden en Uefa fel protesteren tegen de nieuwe opzet. De bedoeling is dat nog drie clubs zich aansluiten bij de vaste groep, normaliter uit Duitsland (Bayern München zeker, Borussia Dortmund of Leipzig) en Frankrijk (Paris SG). De Duitse en Franse clubs lieten vooralsnog weten niet mee te willen doen. Dan wordt het deelnemersveld aangevuld met vijf ‘variabele’ leden, waartoe Ajax wil behoren.

Nationale elftallen

Daarnaast dreigt ook uitsluiting van de spelers van de betrokken clubs voor de nationale elftallen, wat de spelers niet wensen. Voetballen in de nationale ploeg is voor veel voetballers de hoogste eer. Zonder de topspelers zullen de eindronden gedevalueerd zijn. Zo blijft de kans aanwezig dat de Uefa en de clubs tijdens overleg tot een compromis komen, al is de onderlinge sfeer grondig verpest.

De opstandige clubs zullen zich bovendien beroepen op een uitspraak inzake de schaatsers Tuitert en Kerstholt, die wilden meedoen aan de commerciële Icederby en vochten tegen uitsluiting voor reguliere toernooien door de internationale schaatsbond ISU. Ze wonnen de zaak.

De Uefa begon maandag om 9.00 uur aan de vergadering in Montreux, die toch al op het programma stond. De bond zou praten over de andere opzet van de Champions League per 2024, die de topclubs meer wedstrijden en meer geld zou opleveren. Maar die opzet gaat niet ver genoeg voor de afvallige clubs, zo bleek een paar weken geleden al, toen ze het overleg staakten.

Het huidige budget van de Champions League is bijna 3,5 miljard. De betrokken clubs schermen met veel hogere bedragen die ze kunnen verdienen, tot zes miljard voor het elitegezelschap. De Amerikaanse bank JPMorgan is een van de financiers.

Champions League

De vorming van de Super League zelf is geen verrassing. In feite bestaat de Super League al officieus, in de vorm van de knock-outfase van de Champions League. Na de winterstop zijn de clubs uit de kleinere landen meestal verdwenen. Mede daarom wekt een plaats in de halve finales, zoals Ajax die bereikte in 2019, zoveel enthousiasme, ook internationaal gezien. Het is een breuk met de voorspelbaarheid.

Vrijwel elk seizoen plaatsen dezelfde clubs zich voor de laatste zestien. In hun verklaring bij de oprichting schrijven ze dat ze genoopt zijn tot actie, om meer interessante wedstrijden te krijgen en ook omdat de pandemie ze dwingt tot snelle actie. Ze hebben honderden miljoenen verloren, omdat hun grote stadions leeg bleven en de merchandising stilviel. Een club als Barcelona kampt met een schuld van naar schatting meer dan een miljard. De spelers verdienen exorbitante salarissen.

Daarnaast is het een zaak van anders denken. Amerikaanse eigenaren, zoals bij Manchester United en Arsenal, of eigenaren uit Azië, zoals bij Manchester City, denken anders over sport dan traditioneel Europees kader. Ze willen gewoon een competitie met de ‘beste’ clubs en de ‘beste’ spelers, zoals ze ook aankondigen op hun nieuwe website, om zo hun markten te bedienen. En die markten zitten allang niet meer exclusief in Europa, maar ook in Amerika en vooral Azië.

NBA

De grote sportcompetities in Amerika, zoals de NBA (basketbal), zijn allemaal gesloten: clubs zijn zeker van hun plek, er bestaat geen degradatie. Het gaat om spannende wedstrijden, om zoveel mogelijk geld verdienen. De wedstrijden in de tweede fase van de Champions League zijn vaak spannend en mooi. Dat formaat kopiëren naar een eigen competitie is dan verleidelijk, met het gevaar van opborrelend sentiment in het traditioneel denkende Europa met zijn aparte landencompetities, het schrappen van bepaalde regels van sportiviteit (de besten plaatsen zich) en het afscheid van de basis, volkssport als voetbal van oorsprong is.

De voorlopig afwijzende reactie van Bayern en PSG is begrijpelijk. Bij Duitse clubs zijn buitenlandse eigenaren verboden. De meerderheid van de aandelen is altijd in handen van die clubs, die niet snel de Bundesliga de rug zullen toekeren. De opvallende weigering van Paris SG, eigendom van Qatari, heeft mogelijk te maken met het WK van 2022 in Qatar, dat hevig gedevalueerd zal zijn als de topspelers niet mogen meedoen.

Real Madrid-speler Federico Valverde (L) en Liverpool-speler Thiago Alcántara. Beeld AP
Real Madrid-speler Federico Valverde (L) en Liverpool-speler Thiago Alcántara.Beeld AP

Saillant is dat clubs uit de beoogde Super League als Liverpool, Tottenham Hotspur en Juventus nog lang niet zeker zijn van plaatsing voor Champions League van volgend seizoen. Ze hebben de inkomsten nodig. Bij de vorige wijziging van de Champions League wisten ze, tot woede van de kleinere landen, te bewerkstelligen dat de beste vier clubs uit de grootste vier landen automatisch zijn geplaatst, waarmee de helft van het deelnemersveld uit de vier grote landen komt. Elke keer vragen de grote clubs meer, met afsplitsing als dreigement. De komende dagen zal blijken of de huidige actie meer is dan het zoveelste dreigement.

Meer over