Nieuws

Twaalf jaar na de ondergang een kleine meevaller voor oud-spaarders bij DSB Bank

Twaalf jaar nadat DSB Bank kopje onder ging is het grootste faillissement van een bank in de Nederlandse geschiedenis afgerond. De 280 duizend schuldeisers van de bank van oud-politieman Dirk Scheringa moeten daarbij gezamenlijk een verlies van 135 miljoen slikken.

Peter van Ammelrooy
Het voormalig Scheringa Museum. De bouw van het pand kwam stil te liggen in 2009, toen de DSB Bank failliet raakte. Het museum is inmiddels verkocht. Beeld ANP
Het voormalig Scheringa Museum. De bouw van het pand kwam stil te liggen in 2009, toen de DSB Bank failliet raakte. Het museum is inmiddels verkocht.Beeld ANP

Daarbij gaat het om de rente die de schuldeisers zijn misgelopen omdat ze soms enkele jaren, soms langer moesten wachten tot ze hun geld terugkregen. Onder hen bevinden zich honderdduizenden vaak kleine spaarders die klant waren bij DSB Bank.

Maar het gaat ook om de Nederlandse banken die door het depositostelsel gedwongen werden om op te draaien voor de spaartegoeden die bij hun gesneefde branchegenoot in Wognum uitstonden. Het depositostelsel garandeert spaarders dat ze tegoeden tot 100 duizend euro uitbetaald krijgen, in het geval dat hun bank het loodje legt.

De banken moesten om die reden 3,7 miljard bijdragen, via De Nederlandsche Bank, dat daarmee de grootste schuldeiser werd. Dat geld is de afgelopen jaren in tranches inmiddels volledig teruggeboekt en ook weer teruggevloeid naar de banken.

Het faillissement is geëindigd met een boedeloverschot van 650 miljoen euro. Aan rentevorderingen staat nog 785 miljoen uit. Dat betekent dat niet iedereen zijn misgelopen rente volledig krijgt vergoed.

‘Directeur Rudi Douma gaat nu een procedure beginnen om dat geld netjes aan de schuldeisers uit te betalen’, zei curator Ben Knuppe in een toelichting op het laatste faillissementsverslag aan de rechtbank. Die gaf hem en medecurator Rutger Schimmelpennick vrijdag de zegen om het DSB-dossier te sluiten.

Aan de rente-uitkering gaat Douma nog een behoorlijke kluif hebben. ‘De meeste oud-klanten weten waarschijnlijk niet eens dat ze nog rente tegoed hebben’, zegt Knuppe. DSB – dat zich sinds vrijdag geen bank meer mag noemen – heeft in veel gevallen geen contactgegevens meer van klanten uit 2009. Dat waren en nogal wat: 3 procent van de Nederlanders had een spaarrekening lopen bij DSB. Volgens Knuppe zullen de ‘slapende’ rekeninghouders via krantenadvertenties worden opgeroepen zich in Wognum te melden.

De meesten krijgen hooguit een tientje of zo uitgekeerd, maar anderen kunnen op meer rekenen: 30 duizend klanten hadden meer dan 100 duizend euro gestald in West-Friesland. Nog eens 110 duizend hadden een persoonlijk krediet afgesloten bij DSB Bank of een hypotheek.

Als de laatste euro aan rente is uitgekeerd ‘wordt DSB geliquideerd’, aldus directeur Douma. Dat zal vermoedelijk ergens in de loop van 2022 gebeuren. Nog tot dit jaar verdiende Finqus – de naam waaronder de activiteiten van DSB werden voortgezet – aan de rente op de kredieten en hypotheken die Scheringa ooit afsloot. De laatste 17 duizend leningen werden in juli voor 1,5 miljard euro verkocht aan NIBC Bank.

Als Douma volgend jaar als laatste in Wognum het licht uitdoet komt er een einde aan de roerige geschiedenis van het financieel imperium van Dirk Scheringa. Dat ging een donderend geraas ten onder toen onderzoeker en financieel activist Pieter Lakeman op 1 oktober 2009 op de radio de klanten opriep om hun spaargeld weg te halen bij DSB Bank. Binnen elf dagen verdween ruim 600 miljoen euro van de 4,3 miljard die er bij de bank was gestald. De bank was kwetsbaar omdat veel kort spaargeld was aangetrokken om langlopende hypotheken te dekken.

DSB lag toen al maanden onder vuur, nadat journalisten vragen waren gaan stellen over de de bank, onder meer over koopsompolissen die klanten werden gedwongen om af te sluiten als ze een hypotheek wilden. Scheringa streek daarbij provisies op van 80 tot 90 procent. De toenmalige minister van Financiën Wouter Bos noemde die ‘idioot’.

Al eerder was er kritiek geweest – ook binnenshuis – op het geld dat Scheringa spendeerde aan liefhebberijen buiten de bank. Er ging sponsorgeld naar de voetbalclub AZ, waarvan de directeur in 1993 eigenaar werd en voorzitter, maar ook naar schaatsploegen, een wielerploeg van vrouwen, de Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie en korfbalvereniging Dalto. Scheringa was persoonlijk sponsor van judoka Henk Grol.

Naast sportfanaat was Scheringa ook een kunstliefhebber en fanatiek verzamelaar. In 1997 richtte hij het Scheringa Museum voor Realisme op. Nadat de collectie eerst in een voormalige school had gehangen liet Scheringa een nieuw gebouw ontwerpen dat in Spanbroek (gemeente Opmeer) zou verrijzen. De bouw ervan werd stilgelegd toen DSB Bank omviel in 2009: het museum was toen voor 80 procent af. Vorig jaar werd bekend dat er een woon- en zorgcentrum in komt.

Scheringa begon in 2020 een rechtszaak tegen de Nederlandse staat, die hij verantwoordelijk houdt voor de ondergang van zijn financiële imperium. Hij eist een schadevergoeding van 830 miljoen euro. De zakenman trof zelf in 2016 voor 1 miljoen met de curatoren van DSB Bank een ‘minnelijke schikking zonder vaststelling of erkenning van aansprakelijkheid’.

Scheringa zette na 2009 tal van nieuwe bedrijven op. Het laatste, Gezond Bedrijf BV, probeerde gezondheidscontroles te verkopen aan bedrijven. Toen de Nederlandse Zorgautoriteit niet toestond dat de kosten voor medische controles werden gedeclareerd via de basisverzekering, ging Gezond Bedrijf door gebrek aan inkomsten failliet. Dit jaar liet een schuldeiser nog beslag leggen op Scheringa’s villa in Spanboek en zijn bankrekeningen.

Meer over