Turkse prijsvechters slaan hun vleugels uit

Elke week zijn ze bovenaan de lijstjes met spaartarieven te vinden: de Turkse banken. Nederland blijkt een populaire vestigingsplaats. Begonnen als klassieke spaarbanken, breiden de Turkse banken hun pakket nu langzaam uit....

Door Douwe Douwes

Als bank kun je twee dingen doen om de aandacht van spaarders te trekken.

Je kunt reclame maken op televisie, in tijdschriften en kranten en op reclamezuilen, of je kunt hoge spaartarieven bieden.

De Turkse banken, die sinds het begin van de jaren negentig zijn neergestreken in Nederland, hebben overduidelijk voor de tweede marketingstrategie gekozen. Vanwege de hoge spaartarieven zijn ze de favoriet van prijsbewuste spaarders, die steeds beter inzicht krijgen in wie de hoogste tarieven biedt. Door de staatjes in de krant, in de Consumentengids en op vergelijkingssites op internet zijn spaarders steeds beter geïnformeerd over de beste plek om overtollig geld te parkeren.

Op deze markt hebben de Turkse banken in Nederland in de afgelopen tien jaar een naam opgebouwd. 'We houden onze kosten zo laag mogelijk', zegt Gerard Bakker, hoofd consumentenbankieren bij Finansbank. 'We werken met lage marges, en houden er daarom geen kantoren in het land op na. We handelen alles af via call centres, intermediairs en het internet, en doen bijvoorbeeld ook niet aan sponsoring.'

Het lage kostenniveau is een van de factoren waardoor de Turkse banken hun hoge spaartarieven kunnen realiseren. Maar daarin zijn ze niet uniek: aanbieders als Vola en DSB Bank bieden eveneens hoge spaartarieven door de kosten laag te houden.

De belangrijkste oorzaak voor de aantrekkelijke rentes van de Turkse banken is de plek waar ze het geld vervolgens uitzetten. De banken gebruiken het geld van hun spaarders – van wie overigens slechts een kleine minderheid Turks is – voor een groot deel voor handelskredieten aan Turkse bedrijven. Dat is een kredietvorm die veel oplevert, bijvoorbeeld in vergelijking met kredietverlening aan een Nederlands MKB-bedrijf.

Hoge marges, daar horen in de regel ook hoge risico's bij. Maar de Nederlands-Turkse banken stellen nadrukkelijk dat spaargeld bij hen geen gevaar loopt. Ze benadrukken dan ook Nederlands te zijn, zij het dan van Turkse afkomst, en vaak met Turkse aandeelhouders. Allemaal hebben ze een bankvergunning van De Nederlandsche Bank (DNB), en ze zijn alle lid van de Nederlandse vereniging van banken, de NVB.

De spaarders malen er in elk geval niet om. 'Ik ken geen klant die het jaarverslag van onze bank opvraagt voordat hij geld bij ons onderbrengt', zegt Okan Baykal van Yapi Kredi Bank. Bakker van Finansbank: 'We vallen gewoon onder de garantieregeling van De Nederlandsche Bank, en dat weten ze wel heel goed'. DNB keert tot twintigduizend euro schadeloosstelling per klant uit als een bank in Nederland failliet gaat.

Zo hebben de Turkse banken naar eigen zeggen dan ook geen last gehad van de economische crisis in Turkije in 2000. Een van de aandeelhouders van de Nederlandse-Turkse Demir Halk Bank – de Demir Bank in Istanbul – , ging in die periode kopje onder en moest door de Turkse regering worden gered. Het rumoer ging echter volledig voorbij aan de Demir Halk Bank in Rotterdam, destijds eigendom van Demir Bank (70 procent) en Halk Bank (30 procent). Inmiddels is Demir overgenomen door het Britse HSBC, dat zijn belang in Demir Halk Bank heeft verkocht.

Hoe Nederlands de banken op papier ook zijn, de Turkse achtergrond blijft voelbaar. In de hal van Finansbank in Amsterdam-Zuidoost liggen Turkse kleden op de grond, op het hoofdkantoor van de Yapi Kredi bank aan de Amsterdamse Herengracht spreken de medewerkers Turks met elkaar. En in de hogere regionen van de banken zijn de meeste werknemers van Turkse afkomst.

Naast een consumentenbank die zich op de Nederlandse spaarmarktricht, hebben veel Turkse banken afgelopen jaren ook hun Europese hoofdkantoor in Nederland ondergebracht. Vanuit Amsterdam en Rotterdam worden spaarders in België, Duitsland, Frankrijk en Engeland benaderd.

Hans Risch, algemeen directeur van Demir Halk Bank en voorzitter van de Netherlands-Turkey Business Association, somt op waarom Nederland zo populair is als vestigingsplaats voor Turkse banken. 'Er waren natuurlijk al veel Turken in Nederland, waardoor de belangstelling van de banken om hierheen te komen extra werd geprikkeld. Daarnaast werkt de open houding van DNB mee. En vergeet ook niet dat toen de eerste groep banken naar Nederland kwam, zo begin jaren negentig, er nog sprake van was dat Amsterdam de Europese Centrale Bank zou gaan huisvesten. Er is toen een hele promotiecampagne opgestart om buitenlandse banken hierheen te halen.'

Yonca Sarp voegt daar nog iets aan toe. Zij is assistant general manager van Yapi Kredi Bank, die zijn Europese hoofdkantoor in Duitsland heeft. In 2001 werd de Nederlandse tak van Yapi Kredi Bank een volledig zelfstandige bank, met bijbehorende vergunning van DNB. 'Het belastingverdrag dat Nederland met Turkije heeft, speelt natuurlijk ook een rol', zo stelt de Turkse.

Op dit moment zijn in Nederland negen Turkse banken actief – over enige tijd, als Demir Halk Bank Disbank heeft overgenomen, zullen dat er nog acht zijn. Buitengewoon agressief klinken hun plannen niet. 'We kunnen onze balans niet verdubbelen', aldus Sarp van Yapi Kredi Bank.

Toch zoeken veel Turkse banken, die Nederland betraden als prijsvechters op de spaarmarkt, uitbreiding van het assortiment. Maar voorzichtigheid is troef. Finansbank en Demir Halk Bank zijn begonnen met het aanbieden van consumptief krediet, en Yapi Kredi Bank is van plan kantoren te openen in de vier grote steden.

'Verder zijn we aan het bekijken of we ook wat met betalingsverkeer moeten doen', zegt Gerard Bakker van Finansbank. 'Maar dat is duur en complex, dus die beslissing is nog niet genomen.'

Meer over