Turkijedeal in gevaar door uitspraak Griekse rechter

Het akkoord tussen de Europese Unie en Turkije over het terugsturen van asielzoekers uit Griekenland dreigt op losse schroeven te komen staan. Een rechtbank op het Griekse eiland Lesbos bepaalde afgelopen weekeinde dat een Syrische vluchteling niet naar Turkije mag worden teruggestuurd omdat dat land niet veilig wordt geacht voor vluchtelingen. De uitspraak zou ertoe kunnen leiden dat de hele regeling spaak loopt.

Bert Lanting
Syrische vluchtelingenkinderen in een kamp in Griekenland. Beeld ap
Syrische vluchtelingenkinderen in een kamp in Griekenland.Beeld ap

De Syriër was in beroep gegaan tegen het afwijzen van zijn asielverzoek bij een onafhankelijk tribunaal met drie rechters. Dat besloot dat de man niet mocht worden gedeporteerd omdat Turkije Syrische vluchtelingen niet de rechten garandeert die hun volgens het VN-vluchtelingenverdrag toekomen. De zaak moet nu opnieuw worden bekeken.

Amnesty International juichte het vonnis van de Griekse rechter toe. Volgens woordvoerder Giorgos Kosmopoulos hebben Syrische vluchtelingen in Turkije geen recht op werk of medische verzorging en sturen de Turkse autoriteiten regelmatig vluchtelingen terug naar Syrië. 'Zolang Turkije geen veilig land is, zou niemand naar Turkije teruggestuurd mogen worden', vindt hij.

Deportaties

Turkije is van plan om vier Syrische gezinnen te deporteren vanwege bedelen. Volgens mensenrechtenorganisaties worden zijn al honderden Syrische vluchtelingen opgepakt in Turkije en naar opvangkampen in het oosten van het land gestuurd.

Tien asielaanvragen per dag

Verwacht wordt dat andere asielzoekers de uitspraak zullen aangrijpen om ook in beroep te gaan tegen hun deportatie. Dat zal ongetwijfeld tot nieuwe vertragingen leiden. Op dit moment heeft Griekenland al de grootste moeite de asielverzoeken af te handelen. Op de Griekse eilanden voor de kust van Turkije zitten bijna negenduizend vluchtelingen in opvangkampen. Alleen al het eiland Chios herbergt ruim 2.500 vluchtelingen, terwijl de autoriteiten daar volgens de Griekse krant Kathimerini per dag hooguit tien asielaanvragen kunnen behandelen.

De uitspraak van het Griekse tribunaal knaagt bovendien aan het belangrijkste uitgangspunt voor het akkoord dat de EU en Turkije in maart sloten: de vaststelling dat Turkije voldoet aan de criteria voor een 'veilig' land als het om de behandeling van vluchtelingen gaat. Als dat niet langer geldt, is het akkoord praktisch gezien van de baan. Sinds het akkoord is het aantal vluchtelingen dat de oversteek van Turkije naar Griekenland maakt drastisch afgenomen, ook omdat de Balkanroute is geblokkeerd doordat Macedonië en andere landen de grenzen gesloten houden. Maar het is mogelijk dat na deze uitspraak weer meer Syriërs zullen besluiten het erop te wagen.

Mensensmokkel

Tot nog toe zijn er slechts 441 asielzoekers uit Griekland teruggestuurd naar Turkije, de meesten uit landen als Pakistan, Bangladesh en Irak. Afgelopen weekeinde werden er 51 gedeporteerd. In het akkoord beloofden de EU-landen evenveel vluchtelingen uit Turkije op te nemen als Griekenland uitwijst. Maar tot nog toe heeft de EU slechts 177 Syriërs toegelaten. Van hen kwamen 52 in Nederland terecht. Eurocommissaris Dimitris Avramopoulos voor Migratie drong er vorige week bij de EU-landen op aan meer vaart te zetten achter het overbrengen van Syrische vluchtelingen uit Turkije. Volgens hem is dat de enige manier om een einde te maken aan de mensensmokkel.

De EU-landen zouden volgens het Duitse weekblad Der Spiegel hebben geklaagd dat Turkije alleen maar laagopgeleide asielzoekers of mensen met medische problemen doorstuurt. De Turkse autoriteiten zouden al enkele malen op het laatste moment de uitreisvergunning hebben ingetrokken van ingenieurs, artsen en bekwame vaklieden.

Meer over