Nieuws

Turkije stapt uit Europees verdrag over geweld tegen vrouwen, protesten in meerdere steden

Turkije heeft zich teruggetrokken uit het Istanbulverdrag, een Europese conventie om geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld te bestrijden. Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen heeft ontsteld gereageerd op het besluit. In meerdere Turkse steden werd geprotesteerd.

Inwoners van Istanbul gaan de straat op om te protesteren tegen het besluit om terug te treden uit het Istanbulverdrag. Beeld EPA
Inwoners van Istanbul gaan de straat op om te protesteren tegen het besluit om terug te treden uit het Istanbulverdrag.Beeld EPA

Turkije is niet het enige land waar het Istanbulverdrag onder vuur ligt van conservatieven. De Poolse regering kondigde deze zomer aan uit het verdrag te willen stappen. Het Poolse parlement staat op het punt hiermee in te stemmen. Ook Hongarije en Slowakije hebben gedreigd de conventie op te zeggen.

Het geweld tegen vrouwen in Turkije neemt de laatste jaren toe. Dit jaar alleen al kwamen volgens de Turkse actiegroep Stop de Femicide 78 vrouwen om door geweld. Vooraanstaande leden van de regerende AK-partij en conservatieve publicisten trokken vorig jaar van leer tegen het in 2011 door de Raad van Europa in Istanbul opgestelde verdrag. In juli leek president Recep Tayyip Erdogan hen hun zin te geven, maar ook binnen de AKP, en vooral bij de aan de AKP gelieerde vrouwenorganisaties, rees daar verzet tegen.

De kwestie leek daarna in de ijskast gezet, maar nu heeft Erdogan de terugtrekking uit het verdrag alsnog doorgezet. Over de redenen werd zaterdag in het staatsblad, dat de terugtrekking van Turkije uit het verdrag meldde, niets meegedeeld. In Istanbul en andere Turkse steden werd zaterdag gedemonstreerd, na een oproep daartoe van vrouwengroepen.

In Europa en de VS is ontsteld gereageerd op het besluit van de Turkse president. ‘Geweld tegen vrouwen is ontoelaatbaar. Vrouwen verdienen bescherming door sterke wetgeving’, reageerde voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, die vrijdag nog met Erdogan had gesproken.

EU-buitenlandchef Josep Borrell drong er bij Turkije op aan de beslissing terug te draaien. Hij betreurt de opzegging ten diepste en zei het besluit niet te bevatten. De Amerikaanse president Joe Biden sprak van een ‘diep teleurstellende’ stap. Volgens de Franse regering is het ‘opnieuw een stap terug’ in het respect voor mensenrechten in Turkije. Het Istanbulverdrag verplicht regeringen tot maatregelen om geweld tegen vrouwen te voorkomen en te bestraffen.

Volgens conservatieven in Turkije ondermijnt het verdrag de Turkse gezinswaarden en wakkert het daarmee geweld tegen vrouwen juist aan. Ook wordt volgens hen in het verdrag homoseksualiteit aangemoedigd. Dit leiden zij af uit de bepaling dat discriminatie op grond van seksuele geaardheid moet worden tegengegaan.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan tijdens een toespraak in het parlement. Beeld AFP
De Turkse president Recep Tayyip Erdogan tijdens een toespraak in het parlement.Beeld AFP

Pervers

Turkse gezagsdragers hebben vorig jaar hun vijandige retoriek jegens lhbti’ers opgevoerd. Dat begon met imam Ali Erbas, de hoogste religieuze autoriteit van het land, die in zijn preek bij het begin van de ramadan waarschuwde voor de gevaren van homoseksualiteit, een ‘kwaad’ dat in de islam zou worden ‘vervloekt’ en zou leiden tot de degeneratie van de menselijke soort. De havikachtige minister van Binnenlandse Zaken, Suleyman Soylu, noemde lhbti’ers onlangs ‘pervers’ en ‘gestoord’.

Homoseksualiteit is niet verboden in Turkije. Er bestaat een krachtige lhbti-beweging, die in de samenleving juist steeds meer steun geniet. Tal van acteurs, zangers en andere bekende Turken betuigden het afgelopen jaar hun adhesie.

Eerder deze maand kondigde president Erdogan juist aan meer werk te zullen maken van het beschermen van de mensenrechten, waaronder de rechten van vrouwen. Zijn Mensenrechten Actieplan moet mede dienen om de Europese Unie gunstig te stemmen. Volgende week wordt in Brussel door de EU-regeringsleiders gepraat over mogelijke sancties tegen Ankara vanwege het gasconflict in de Middellandse Zee.

Minister van Familiezaken Zehra Selçuk schreef op Twitter dat de Turkse regering zich zal blijven inzetten tegen geweld tegen vrouwen, een ‘misdrijf tegen de menselijkheid’. Vicepresident Fuat Oktay schreef dat Turkije daarbij ‘geen remedies van buiten’ nodig heeft. ‘De oplossing ligt in onze eigen tradities en gewoonten’.

Meer over