Nieuws

Turkije is de dupe van de roekeloosheid van Erdogan

De Turkse lira is hard onderuitgegaan na het besluit van president Recep Tayyip Erdogan om voor de tweede maal binnen vier maanden de directeur van de centrale bank te vervangen. De munt was dinsdag 15 procent in waarde gedaald, in vergelijking met het weekend.

De Turkse president pleit voor renteverlagingen om de zieltogende Turkse economie aan te jagen. Beeld AFP
De Turkse president pleit voor renteverlagingen om de zieltogende Turkse economie aan te jagen.Beeld AFP

Ook beleggers werd schrik aangejaagd. De hoofdindex van de beurs in Istanbul kwam dinsdag enigszins tot rust, nadat hij maandag met 6,7 procent was gekelderd. Analisten vrezen dat Turkije terugkeert naar een aanpak die zal leiden tot hogere inflatie en verdere verzwakking van de lira.

De oppositie is laaiend over de chefswissel, die Erdogan zaterdag bekendmaakte. ‘Turkije heeft geen macro-economische problemen, Turkije heeft macro-erdoganische problemen’, zei Meral Aksener, leider van de centrum-rechtse Iyi-partij dinsdag. Volgens haar ‘betaalt het land de prijs voor Erdogans roekeloosheid’.

Als oplossing ziet zij de afschaffing van het presidentieel systeem, dat de president nu te veel macht geeft, en een terugkeer naar het parlementair systeem. Vicevoorzitter Faiz Oztrak van de seculiere CHP, de grootste oppositiepartij, sprak van ‘ongekende incompetentie’.

De wisseling van bankpresident kwam twee dagen nadat de afgezette Naci Agbal de rente met 2 procentpunten had verhoogd, tot 19 procent, meer dan analisten hadden verwacht. Turkije heeft daarmee de hoogste rente van de grootste economieën in de wereld. De lira is de slechtst presterende munt in de opkomende landen. Agbals opvolger Sahap Kavcioglu heeft zich laten kennen als een voorstander van lage rente.

Met Erdogans ingreep wordt opnieuw twijfel gezaaid over de onafhankelijkheid van de Turkse centrale-bankpresident, een voorwaarde voor vertrouwen van internationale markten in Turkije. Erdogan heeft vaak de indruk gewekt dat hij de chef van de centrale bank ziet als een uitvoerder van zijn beleidsvoorkeuren.

De Turkse president hecht sinds jaar en dag grote waarde aan een lage rente, omdat hij die ziet als dé manier om de economie aan te jagen. Met goedkope leningen zouden ondernemers gestimuleerd kunnen worden nieuwe activiteiten te beginnen. Vooral de bouw en de onroerendgoedmarkt worden geacht hiervan te profiteren.

Erdogan houdt bovendien stug vol dat lage rente leidt tot lage inflatie. Volgens de economische wetenschap bestaat daarvoor geen bewijs. die stelt juist dat een zwakke munt tot hogere inflatie leidt. Turkije zelf is daarvan een voorbeeld. De inflatie is weer gestegen tot 16 procent.

De rente laag houden was precies wat Agbals voorganger Murat Uysal had gedaan toen hij in november werd ontslagen. De Turkse lira was toen echter zodanig verzwakt, dat Erdogan met het oog op Turkijes internationale reputatie wel was gedwongen in te grijpen.

De als oud-minister van Financiën gerespecteerde Agbal heeft gedaan wat hij volgens economen moest doen: de rente verhogen om de inflatie te bestrijden. Ook was de lira sinds zijn aantreden met 15 procent in waarde gestegen.

Nu heeft die aanpak hem kennelijk toch de kop gekost. De Turkse regering gaf geen toelichting op het zaterdag in het staatsblad gepubliceerde besluit Agbal te vervangen door Kavcioglu, hoogleraar en columnist van de regeringsgezinde krant Yeni Safak.

De lira stond dinsdag op 8,58 ten opzichte van de euro. Een woordvoerder van Commerzbank zei tegenover persbureau Reuters dit jaar een stijging naar zeker 10 te verwachten. ‘De volgende liracrisis zit eraan te komen.’

‘Het constant wijzigen van een economisch team voorspelt weinig goeds voor de geloofwaardigheid van het beleid’, zei Yerlan Syzdykov, hoofd opkomende markten van de Franse investeerder Amundi. ‘Erdogan is ongeduldig in zijn verlangen naar een snelle economische ommekeer.’

Meer over