Tsjechische Berlusconi met een luchtje

De centrum-rechtse liberaal zou in de communistische tijd een kwalijke rol heben gespeeld. Onzin, zegt hij, dat is een wraakactie.

Andrej Babis, de Tsjechische miljardair wiens partij bij de parlementsverkiezingen van vorige maand verrassend tweede werd, houdt niet van politici. 'Politici zijn diegenen die niet geslaagd zijn in het leven. Ze hebben nooit gewerkt, ze hebben nooit iets gepresteerd, ze liegen', zei hij dinsdag tegen The New York Times.

Populistische uitspraken als deze leverden zijn Actie van Ontevreden Burgers (ANO) - 'ja' in het Tsjechisch - vorige maand bijna 20 procent van de stemmen op. De anti-establishment partij speelt sindsdien een sleutelrol bij de lopende regeringsonderhandelingen. Maar ze spelen Babis ook parten, nu hij er zelf van wordt beschuldigd te liegen over zijn verleden.

Volgens het Slowaakse Instituut van het Nationale Geheugen, dat zich bezighoudt met de verwerking van het verleden, werkte de steenrijke zakenman in de jaren tachtig voor de communistische geheime dienst. Eerst twee jaar als informant, daarna als medewerker.

Babis, Slowaak van geboorte, werkte toen voor een staatsbedrijf dat meststoffen verhandelde, het product waarmee hij later een fortuin zou maken. Volgens zijn dossier zou hij minstens zeventien keer contact hebben gehad met de gehate StB, voor hij in 1985 voor zijn werk naar het buitenland mocht vertrekken. Ook zou hij een collega hebben verklikt.

De 59-jarige Babis ontkent de beschuldigingen. Zijn dossier zou door de geheime dienst zijn verzonnen uit wraak voor een afgesprongen handelsdeal. Hij heeft een proces aangespannen tegen het Slowaakse instituut. Maar volgens historici is het twijfelachtig of hij dat gaat winnen. Zijn naam zou ook opduiken in andere dossiers van de geheime dienst.

Dat is een onverwachte tegenvaller voor iemand die door zijn politieke tegenstanders de Tsjechische Berlusconi wordt genoemd. Net als de Italiaanse oud-premier wordt Babis ervan beschuldigd zijn economisch invloed te misbruiken voor politieke doeleinden. Nadat hij eerder dit jaar eigenaar was geworden van een Tsjechisch mediaconcern, tikte hij een verslaggever van de kwaliteitskrant Lidove Novine op de vingers omdat die was vergeten een van zijn persconferenties te vermelden. Ook kwa inkomen hoeft Babis nauwelijks voor Berlusconi onder te doen. Met een geschat fortuin van anderhalf miljard euro staat hij op nummer 736 op de Forbes-lijst van rijkste mensen ter wereld.

Maar die negatieve berichtgeving heeft Babis, een centrum-rechtse liberaal met een flinke dosis euroscepsis, er niet onpopulairder op gemaakt. Ondanks de onthullingen over zijn verleden hebben veel Tsjechen hun hoop op hem gericht om orde op zaken te stellen in hun door corruptie geplaagde land.

Dat zal dan wel van buiten de regering moeten gebeuren. Wegens zijn veronderstelde verleden als medewerker van de geheime dienst kan Babis zijn ambitie om minister van Financiën of zelfs premier te worden waarschijnlijk vergeten. Tsjechen die in het verleden met de StB collaboreerden mogen geen openbare functie vervullen. Daardoor dreigt de partij van Babis uit de regering te blijven. Het zou de sociaal-democratische winnaars van de verkiezingen slecht uitkomen. Zonder de steun van ANO maken ze weinig kans op de vorming van een stabiele meerderheid.

undefined

Meer over