NieuwsOok in laatste 41 dagen

Trump zet executie misdadigers door, hoewel Biden tegen de doodstraf is

President Trump gebruikt ook de doodstraf om in zijn laatste 41 dagen in het Witte Huis een stempel te drukken op zijn presidentschap. Hoewel zijn opvolger Joe Biden tegen de doodstraf is, worden vandaag en vrijdag twee federale gevangenen geëxecuteerd.

Donald Trump (links) en zijn opvolger Joe Biden. Beeld AP
Donald Trump (links) en zijn opvolger Joe Biden.Beeld AP

Trump trekt zich hiermee niets aan van de ongeschreven regel dat vertrekkende presidenten zich in de overgangsperiode terughoudend opstellen als het gaat om de voltrekking van federale doodstraffen. Tot Bidens inauguratie op 20 januari staan zelfs vijf executies gepland, onder wie de eerste vrouw in een federale gevangenis in zo’n zeventig jaar.

Actiegroepen tegen de doodstraf, advocaten en familieleden proberen, met steun van realityster Kim Kardashian, te voorkomen dat Brandon Bernard (40) donderdag een dodelijke injectie krijgt. Bernard maakte deel uit van een groep jongens die 21 jaar geleden in Texas een jonge dominee en zijn vrouw ontvoerden, beroofden en ombrachten. De toen 18-jarige Bernard stak daarna de auto in de brand waarin het tweetal opgesloten had gezeten.

Kardashian, die in 2018 Trump zover kreeg een tot levenslang veroordeelde vrouw vrij te laten, heeft opgeroepen de president te bestoken met e-mails, tweets en telefoontjes om de executie van Bernard te voorkomen. ‘Ik roep Donald Trump op om zijn doodstraf om te zetten zodat hij zijn straf kan uitzitten in de gevangenis’, twitterde Kardashian. Maar de president, een groot voorstander van de doodstraf, gaf tot donderdag geen krimp.

Pauze van zeventien jaar

Als Bernard toch een dodelijke injectie krijgt in de federale gevangenis in Terre Haute in de staat Indiana, zal het voor het eerst in meer dan een eeuw zijn dat een federale executie wordt voltrokken in een presidentiële overgangsperiode. Biden en zijn adviseurs willen zich niet uitlaten over de executies die tot vijf dagen voor zijn beëdiging gepland zijn. Wel benadrukte zijn woordvoerder vorige maand dat Biden zich tijdens zijn presidentschap zal inzetten voor de beëindiging van de voltrekking van doodstraffen. 

‘Hij is tegen de doodstraf, nu en in de toekomst’, aldus de woordvoerder. Robert Dunham, directeur van het Death Penalty Information Center dat tegen de doodstraf strijdt, vindt de reeks executies verwerpelijk. ‘Het is moeilijk te begrijpen waarom iemand in deze fase van een presidentschap nog zo nodig zoveel mensen moet doden’, twitterde Dunham.

Trump kan zijn gang gaan omdat hijzelf eerder dit jaar de voltrekking van federale executies weer mogelijk heeft gemaakt. In de afgelopen zeventien jaar was er niemand ter dood gebracht die in een federale gevangenis op death row zat. In gevangenissen van de staten gingen de executies wel door. Dat er zo lang op federaal niveau niemand werd terechtgesteld, had te maken met de lange beroepsprocedures van gevangenen en de ophef over mislukte executies, wat onder bijvoorbeeld president Obama wel voorkwam.

‘Ergste criminelen’

In tegenstelling tot zijn voorgangers wilde Trump wel prioriteit geven aan de uitvoering van de doodstraffen. ‘Het zijn de ergste criminelen’, aldus minister van Justitie William Barr over de gevangenen wier executies werden aangekondigd. Onder de acht federale gevangenen die sinds juli ter dood zijn gebracht, was de witte racist Daniel Lewis Lee, die betrokken was bij de moord in 1996 op een echtpaar en hun 8-jarige dochter in hun huis.

Een van de vijf gevangenen die in de komende weken worden geëxecuteerd, is de 56-jarige Alfred Bourgeois, die schuldig werd bevonden aan seksueel misbruik van en moord op zijn 2-jarige dochtertje. Zijn executie staat gepland voor vrijdag. De enige vrouw onder hen, Lisa Montgomery, werd veroordeeld voor het wurgen van een zwangere vrouw. Ze haalde de baby uit haar buik en vluchtte. ‘Ik begrijp mensen niet die niet honderd procent voor de doodstraf zijn’, aldus Trump.

Actiegroepen en tegenstanders van Trump, die al jaren wordt beticht van racisme, wijzen erop dat alle vier mannen die nu ter dood worden gebracht zwart zijn. Maar Barr en het Witte Huis verwerpen de kritiek. Ze wijzen erop dat van de acht federale gevangenen die sinds de zomer zijn geëxecuteerd, er vijf wit waren.

Moeder slachtoffer boos

Behalve Kardashian en duizenden anderen vindt ook de toenmalige federale aanklager die ervoor zorgde dat Bernards doodstraf in hoger beroep werd gehandhaafd dat zijn straf moet worden omgezet in levenslang. ‘Hij miste het vermogen van een volwassene om zijn impulsen te beheersen, alternatieve handelwijzen te overwegen of te anticiperen op de gevolgen van zijn gedrag’, aldus Angela Moore onlangs in een opiniestuk over de destijds 18-jarige Bernard. ‘Zijn executie zou een vreselijke smet zijn op de eer van het land.’

Maar de moeder van de door Bernards bende vermoorde Todd Bagley vindt dat het recht zijn loop moet krijgen. De grote nadruk nu op de doodstraf en de aandacht in de media voor de misdadigers, vindt ze onterecht. ‘Dit gaat niet over hem en zijn veranderde leven’, aldus Georgia Bagley in september in een verklaring na de executie van een ander lid van de groep. ‘Maar over de slachtoffers. Denk alsjeblieft aan de slachtoffers en hun families, wier levens zijn verwoest en die nog altijd proberen ermee om te gaan.’

Meer over