AnalyseTrumps Saoedi-Arabië-beleid

Trump wint gevecht met Congres over wapenleveranties aan Saoedi-Arabië

Het Amerikaanse Congres is er niet in geslaagd de Amerikaanse steun aan Saoedi-Arabië bij de oorlog in Jemen aan banden te leggen. Senatoren probeerden Trump maandag te dwingen wapenleveranties aan het land voorlopig te staken, maar critici van Trumps beleid kwamen stemmen tekort om hun wil op te leggen aan het Witte Huis.  

Donald Trump (rechts) en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (links) tijdens een ontmoeting in het Witte Huis. De Amerikaanse president toont een overzicht van leveranties van militair materieel.Beeld EPA

Eerder had Trump zijn veto uitgesproken over een besluit van beide kamers van het Congres om een miljardenlevering aan wapens voor Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten stop te zetten uit onvrede over hun militaire optreden in Jemen. Ook speelde de gruwelijke moord op de dissidente Saoedische journalist Jamal Khashoggi een rol. Hij werd, volgens sommigen in opdracht van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, vorig jaar op het Saoedische consulaat in Istanbul vermoord en in stukjes gezaagd.

Voor het terugdraaien van Trumps veto hadden de tegenstanders zowel in het Huis van Afgevaardigden als de Senaat een tweederdemeerderheid nodig, maar in de Senaat bleven zij steken op 46 stemmen. Kennelijk zagen de Democraten de nederlaag al aankomen: zeven Democraten lieten verstek gaan bij de stemming.

Het was pas de derde keer dat Trump een veto uitsprak om een besluit van het Congres tegen te houden: tot nog toe had hij genoeg greep op de Republikeinen om onwelgevallige besluiten tegen te houden. Maar ook binnen de Republikeinse partij begon men zich zorgen te maken over het groeiende aantal burgerdoden als gevolg van de Saoedische bombardementen op bolwerken van de door Iran gesteunde Houthi-rebellen. De druppel die de emmer deed overlopen was de moord op Khashoggi. Volgens de CIA zou Mohammed bin Salman daar zelf opdracht toe hebben gegeven, maar de Saoedische kroonprins heeft dat steeds ontkend.

Waarom leken we ons de afgelopen jaren zo weinig druk te maken om het conflict in Jemen? We zochten het in deze video (juli 2018).

Trumps bondgenoten

Zelfs trouwe bondgenoten van Trump, zoals senator Lindsey Graham, stemden voor het aan banden leggen van de wapenleveranties aan Saoedi-Arabië. De senatoren voelden zich ook gepikeerd doordat Trump het Congres buitenspel zette bij de wapenleveranties met een beroep op een ‘noodsituatie’: volgens het Witte Huis vormt Iran een ‘fundamentele bedreiging voor de stabiliteit van het Midden-Oosten’. Normaal krijgt het Congres dertig dagen de tijd om dergelijke wapenleveranties onder de loep te nemen, maar nu wilde het Witte Huis buiten de volksvertegenwoordigers om gaan.

Trump heeft steeds laten merken dat hij er weinig voor voelt de Saoedische kroonprins lastig te vallen met klachten over diens rol in de moord op Khashoggi. Via zijn schoonzoon Jared Kushner heeft hij de afgelopen jaren nauwe banden opgebouwd met de kroonprins, die hij beschouwt als een cruciale bondgenoot in zijn campagne om tegenwicht te bieden aan toenemende invloed van Iran in de regio. Saoedi-Arabië was ook het eerste land dat Trump aandeed na zijn aantreden. Volgens het Witte Huis zou het stopzetten van de wapenleveringen aan Saoedi-Arabië door Iran worden opgevat als teken dat de VS niet vierkant achter hun bondgenoten staan.

Groot-Brittannië

De Amerikaanse wapenleveranties zijn volgens minister van Buitenlandse Zaken nodig om de ‘Iraanse agressie’ af te schrikken en de Saoedische defensiecapaciteiten op peil te houden. Zonder de Amerikaanse wapens, waaronder precisiebommen, zou de gevechtsoperatie van de Saoedi’s en hun soennitische bondgenoten tegen de Houthi’s in Jemen al snel vastlopen. Onlangs zette Groot-Brittannië, de andere hofleverancier van Saoedi-Arabië, de wapenleveranties tijdelijk stop na een uitspraak van de Britse rechter. Die oordeelde dat de regering onvoldoende had nagegaan wat de gevolgen voor de burgerbevolking zouden kunnen zijn.  

Bij Trump wegen de commerciële belangen zwaarder.  Al meteen na de moord op Khashoggi liet Trump weten dat hij geen reden zag de lucratieve wapencontracten met Saoedi-Arabië te schrappen. Dat zou alleen maar naïef zijn, aldus Trump die waarschuwde dat Rusland en China dan in het gat zouden springen. ‘Pak hun geld aan’, zei Trump onlangs nog in een vraaggesprek met de Amerikaanse televisie. Het Witte Huis hoopt ook op flinke investeringen uit het enorme Saoedische overheidsfonds met inkomsten uit de olie-export voor de modernisering van de Amerikaanse infrastructuur die Trump heeft beloofd.

Maar het ging Trump ook om zijn  macht als president. In een brief aan de Senaat noemde Trump de maatregel van het Congres vorige maand een ‘gevaarlijke en onnodige poging om mijn constitutionele bevoegdheden te ondermijnen’. Voorlopig trekt het Congres aan het kortste eind.

Lees hier verder over Trump en Saoedi-Arabië

Onderzoek naar moord op Khashoggi en dubieuze rol van Saoedische kroonprins komt president Trump slecht uit.

Meer over