NieuwsVerenigde Staten

Trump wil niet op afstand in debat met Biden – en misschien wel helemaal niet meer

Nu de Amerikaanse president Donald Trump niet wil meedoen aan een ‘virtueel’ televisiedebat tegen zijn opponent Joe Biden, komt er wellicht een vroegtijdig einde aan de presidentiële debatreeks.

President Trump en zijn tegenstander Joe Biden – apart gefotografeerd 
– tijdens het televisiedebat van vorige week. Beeld Patrick Semansky / AP
President Trump en zijn tegenstander Joe Biden – apart gefotografeerd – tijdens het televisiedebat van vorige week.Beeld Patrick Semansky / AP

Eerst was het chaos, toen was het braaf, en nu is het mogelijk alweer voorbij. Trump heeft donderdag laten weten dat hij niet meedoet aan het televisiedebat van volgende week, nadat de organisatie bekend had gemaakt dat dat debat vanwege de coronapandemie op afstand zou plaatsvinden, met (de met het virus besmette) Trump en Joe Biden op verschillende locaties. Daarmee komt het verkiezingsritueel vermoedelijk tot stilstand na slechts twee debatten: het chaotische treffen van vorige week, waarin Trump Biden voortdurend onderbrak, en de beschaafdere krachtmeting tussen de vicepresidentskandidaten Kamala Harris en Mike Pence op woensdag.

Trump noemde een debat op afstand ‘onnaceptabel’ en ‘belachelijk’ en verweet de organisatie – ongegrond – zijn tegenkandidaat Joe Biden in bescherming te nemen. Volgens Trumps campagneteam gaat de president wellicht helemaal niet meer met Biden in debat – ook niet live. Kennelijk concludeert Trump dat de tv-debatten hem te weinig opleveren of zelfs schade berokkenen; vorige week liep Biden in de peilingen verder op hem uit. 

Mogelijk speelt ook de gezondheid van de president een rol (al roept Trump dat hij zich geweldig voelt, en stelt zijn lijfarts dat hij geen symptomen meer vertoont). Biden heeft besloten een vragenuurtje te houden op het tijdstip dat het debat zou plaatsvinden; hij wil dan rechtstreeks vragen van kiezers beantwoorden.  

Nachtkaars

Daarmee lijkt de debatreeks als een nachtkaars te zijn uitgegaan. Het duel tussen Harris en Pence verliep rustiger dan dat tussen Trump en Joe Biden vorige week. Er werd niet geschreeuwd, er waren minder onderbrekingen, het bleef beschaafd. Toch bleef het debat vaak steken op het niveau van welles-nietes over onderwerpen als de coronacrisis, werkgelegenheid, gezondheidszorg en Trumps niet-betaalde federale belasting.

Omdat gespreksleider Susan Page, de chef van de politiek redactie van de krant USA Today, ook niet doorvroeg, kwamen beide running mates weg met voorgekookte – en weinig verrassende – antwoorden, die vaak niet ingingen op de gestelde vraag. Pence, die in het debat veelvuldig over de hem toebedeelde tijd heenging (Page zei soms wel zes keer achtereen: ‘Mister vicepresident, please! Uw tijd is om!’), verkondigde daarbij volgens factcheckers veel vaker onwaarheden dan Harris.

Zowel Harris als Pence is running mate van een kandidaat op leeftijd (Biden is 77, Trump 74), daarom was dit debat ook een gelegenheid hen te toetsen op hun presidentiële kunnen. De verwachtingen van Harris waren vooraf hooggespannen, omdat zij eerder indruk maakte met haar scherpe ondervragingen van onder anderen opperrechter Brett Kavanaugh bij hoorzittingen in de Senaat. Maar door de opzet van het debat kon zij daar weinig van laten zien. 

Harris verwees in het debat om de andere zin naar woorden of beleid van Biden (‘zoals Joe zegt’) – mede om het beeld te ontkrachten dat Pence van haar wilde neerzetten als het linkse geweten van Biden. Daardoor leek ze eerder een woordvoerder van Biden dan een gelijkwaardige partner en kon ze haar eigen kracht en felheid onvoldoende tentoonspreiden.

Recht verspeeld

Harris hekelde de corona-aanpak van Trump en Pence. ‘Het Amerikaanse volk is getuige geweest van het grootste falen van een regering in de geschiedenis van ons land’, zei zij, wijzend op de ruim 210 duizend slachtoffers die de pandemie in Amerika heeft geëist en de 30 miljoen werklozen. ‘Deze regering heeft het recht op herverkiezing verspeeld’ omdat ze het Amerikaanse volk bewust essentiële informatie heeft onthouden, stelde Harris.

Ook Pences strategie was erop gericht zo min mogelijk licht te laten bestaan tussen zijn opvattingen en die van Trump. Bedaard en vaak bezijden de waarheid verdedigde hij Trumps beleid – met inbegrip van diens corona-aanpak – en probeerde hem voor te stellen als een bijna conventionele Republikeinse president, die juist ‘tienduizenden coronadoden’ zou hebben voorkomen door de grens met China te sluiten.

Complottheorie

Het meest veelzeggend was dat Pence geen afstand nam van Trumps herhaalde suggestie dat hij een verkiezingsnederlaag niet zal accepteren en dat er geen ‘vreedzame overdracht’ van de macht zal zijn. In plaats daarvan stelde Pence dat de Democraten de afgelopen jaren Trumps verkiezing hebben proberen te saboteren met het Rusland-onderzoek en de impeachment. Daarmee schaarde hij zich vierkant achter Trumps complottheorie over ‘Obamagate’. Wie had verwacht dat de Republikeinen zich na de afgelopen weken zouden distantiëren van Trump, zag woensdag dat daar geen sprake van zou zijn.

Het debat, concludeerden commentatoren na afloop, had geen duidelijke winnaar of verliezer. Weinig kiezers zouden erdoor van standpunt zijn veranderd.

Dat bleek ook op sociale media. Dat de meeste reacties daar gingen over de bromvlieg die op Pence’ witte haar neerstreek en daar rustig twee minuten zendtijd opeiste (#flygate), zei veel over de impact die het debat op de Amerikaanse kijkers had.

Meer over de Amerikaanse verkiezingen

Debat tussen Harris en Pence: een welles-nietes gesprek waarin veel vragen onbeantwoord bleven
Er werd minder geschreeuwd en het was minder chaotisch dan Trump versus Biden. Toch bleef het debat tussen vicepresidentskandidaten Kamala Harris en Mike Pence steken in welles-nietes.

Test uw kennis over de Amerikaanse verkiezingen
Op 3 november gaan Amerikanen naar de stembus voor wat wel de belangrijkste verkiezingen in de moderne geschiedenis van de VS wordt genoemd. Wat weet u ervan?

Trump of Biden? Lees hier alles over het Amerikaanse verkiezingscircus
Niets minder dan ‘de ziel van Amerika’ staat op het spel bij de verkiezingen in november, verzekert de Democratische presidentskandidaat Joe Biden. Kan hij Trump van een tweede termijn afhouden? En in welke mate beïnvloedt de uitkomst van deze race het leven in Europa? U leest het hier.

Meer over