NieuwsFederale politie in Portland

Trump wil bevoegdheden paramilitairen uitbreiden, critici vrezen meer ‘ongrondwettelijke’ acties

De regering-Trump wil de bevoegdheden uitbreiden van de in camouflagekleding gehulde federale agenten die de afgelopen week tegen de zin van lokale autoriteiten huis hielden in Portland, Oregon. De niet-identificeerbare agenten hielden demonstranten aan en voerden die af in ongemarkeerde auto’s. Critici vrezen voor een nieuwe en ‘ongrondwettelijke’ geheime politie.

In de VS groeit de ophef over de inzet van onduidelijke, in camouflagepakken gestoken federale agenten in Portland, Oregon. Beeld AP

‘Het gaat erom onze gemeenschappen veilig te houden’, zei Mark Meadows, de stafchef van het Witte Huis zondag tegen Fox News. ‘Het is onacceptabel als de gemeenschappen niet veilig zijn. President Trump werkt nauw samen met minister van Justitie Barr en minister van Binnenlandse Veiligheid Wolf. Later deze week komt er een maatregel.’

De mannen in camouflagepakken behoren tot een nieuwe ‘taskforce’ die uit zo’n tweeduizend agenten van verschillende federale diensten bestaat: een commando-eenheid van de grenspolitie, vreemdelingenpolitie ICE en de bewakingsdienst van federale gebouwen. Deze ordedienst, die PACT is gedoopt (Protecting American Communities Taskforce) is een uitvloeisel van een presidentieel decreet dat begin deze maand is geformeerd om de standbeelden te beschermen die door Black Lives Matter-demonstranten werden aangevallen.

Nu zegt Meadows die taakomschrijving te willen uitbreiden. Hij noemde naast Portland ook Chicago en Milwaukee, en ‘elke stad in het midden van Amerika’, als plekken waar de agenten kunnen worden ingezet.

Groeiende ophef

In de Verenigde Staten groeit de ophef over de inzet van de federale agenten in Portland, die daar tegen de zin van de burgemeester en de gouverneur de orde zeggen te handhaven.

De Democratische burgemeester, Ted Wheeler, zei zondag in een interview met CNN dat het gedrag van de federale agenten ‘afschuwelijk’ is. ‘Voor zover ik kan zien, is dit volkomen ongrondwettig.’

‘Dit zijn niet de acties van een democratische republiek’, twitterde de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi vrijdagavond. ‘Trump en zijn stormtroepers moeten worden gestopt.’

De zorgen werden nog groter toen Trump zondag zei dat hij niet weet of hij de uitslag van de verkiezingen in november zal accepteren, omdat hij het stemmen per post niet vertrouwt.

De federale agenten in de stad, die daar sinds een door Trump eind juni uitgevaardigd decreet onder meer het gerechtsgebouw bewaken, zijn zich de afgelopen twee weken steeds agressiever gaan gedragen. Vorige week werd een demonstrant bij het gerechtsgebouw met een ‘niet-zo-dodelijk projectiel’ in zijn gezicht geschoten, waarna hij zwaargewond naar het ziekenhuis werd vervoerd. Woensdag en donderdag werden demonstranten opgepakt door mannen in militaire kledij, zonder identificatie, die uit ongemarkeerde busjes sprongen. Na hun arrestatie werd hen gevraagd hun rechten als arrestant op te geven.

De verdachte, de 29-jarige Mark Pettibone, zei tegen The Washington Post dat het voelde alsof hij in dystopie was beland uit een Philip K. Dick-verhaal. ‘Het voelde alsof ik een prooi was.’

Pettibone werd anderhalf uur vastgehouden. Daarna werden hem zijn rechten voorgelezen, en werd hem gevraagd van die rechten af te zien. Toen hij dat weigerde en om een advocaat vroeg, werd hij vrijgelaten. Pettibone zegt niet te weten waarvan hij werd beschuldigd, en wie hem had vastgehouden. Volgens een opgave van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid zitten nog dertien andere arrestanten vast.

Paramilitairen

‘We zien voor onze ogen een geheime politie ontstaan, en dat is schokkend en onacceptabel’, schreef de conservatieve anti-Trump activist Steve Schmidt vrijdag. ‘Waar horen deze mannen bij? Wie voert het bevel? Wat is hun jurisdictie?’

De paramilitairen horen bij verschillende onderdelen van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid: de US Marshals Service, een commando-eenheid van de grenspolitie CBP, immigratiepolitie ICE, en de Federal Protective Service, de normale bewakingsdienst van federale gebouwen. Ze maken deel uit van zogeheten ‘snel inzetbare teams’, zo schreef website The Nation vrijdag.

In een op 1 juli gedateerd document wordt beschreven hoe de PACT-taskforce na het decreet van Trump is samengesteld om bij civiele onrust ‘met een overmacht’ op te treden. Het woord dat daarbij wordt gebruikt wordt, ‘surge’, is bekend van militaire operaties in Irak en Afghanistan.

Volgens een ander memo, dat aan The New York Times werd doorgespeeld, is het de bedoeling dat de troepen ook op andere plekken worden ingezet. ‘In de toekomst, als dit optreden de norm wordt, dan moeten de agenten wel specifiek worden getraind’, stond in het advies aan Chad Wolf, de interim-minister van Binnenlandse Veiligheid, die donderdag een bezoek bracht aan Portland om de troepen te inspecteren.

Wolf heeft zich opgeworpen als een belangrijke uitvoerder van Trumps wensen, en bedient zich van een vergelijkbare retoriek. ‘De stad Portland wordt bezet door een gewelddadige bende terwijl lokale bestuurders weigeren de orde te herstellen’, zei hij vrijdag in een verklaring, nadat hij naar de stad was gevlogen om zijn commando’s toe te spreken. ‘Elke nacht vernielen deze wetteloze anarchisten eigendommen, inclusief de federale rechtbank, en vallen ze de dappere wetshandhavers aan die dat gebouw beschermen.’

‘Hier is wat ik gisteren heb gezien’, twitterde hij vervolgens, en plaatste vier foto’s van muren met graffiti.

Ken Cuccinelli, onderminister van Binnenlandse Veiligheid, zei zaterdag tegen radiozender NPR dat de agenten in Portland zullen blijven ‘zolang dat nodig is’, maar dat het ‘de bedoeling is dat ze ook bij andere gebouwen waarvoor we verantwoordelijk zijn zullen worden ingezet, overal in het land’.

Controle kwijt

In Portland zijn al zeven weken demonstraties aan de gang, die begonnen na de dood van George Floyd in Minneapolis, en die tot botsingen met de plaatselijke politie hebben geleid. ‘Ze hebben totaal geen controle meer’, zei Trump twee weken geleden, waarna hij federale agenten naar de stad stuurde. Zondag herhaalde Trump dat in een tweet. ‘We proberen Portland te helpen, niet te pijnigen. Het stadsbestuur is al maanden de controle kwijt over de anarchisten en opruiers. We moeten onze federale eigendommen beschermen. Dit zijn geen demonstranten, dit is andere koek!’

‘Trump snapt niets van oorzaak en gevolg’, zei burgemeester Wheeler in een reactie. ‘Er zijn nu tientallen, zo niet honderden federale agenten in de stad. Door hen loopt het nu uit de hand.’

In Portland, Oregon wordt een vreedzaam protest gehouden tegen de inzet van federale agenten: ‘Waar horen deze mannen bij? Wie voert het bevel? Wat is hun jurisdictie?’ Beeld AFP

Lokale journalisten signaleerden dat de protesten inderdaad nieuw leven zijn ingeblazen door de acties van de federale troepen. Zaterdagnacht ontstonden in het centrum van de stad op diverse plekken brandjes, onder meer in het kantoor van de politievakbond, de harde kern van veel politiekorpsen die veel hervormingen probeert tegen te houden.

Overigens treedt ook de politie van Portland hard op tegen demonstranten. Maar die is, door lokale wetten en verordeningen, minder snel geneigd traangas en (niet-dodelijke) munitie gebruiken. Dat mag pas als er een ‘rel’ is uitgeroepen (wat zaterdag na de brandstichting in het vakbondskantoor dan ook gebeurde).

Sommige demonstranten gaan zelf hard in de aanval: er is een video van iemand die vorige week met een hamer agenten probeerde te raken die het gerechtsgebouw bewaakten.

Het OM in Portland heeft inmiddels een onderzoek geopend naar de arrestatiepraktijken van de federale agenten. Ook overweegt het een strafrechtelijk onderzoek naar de agent die de demonstrant zwaar verwondde.

Bezettingsmacht

De Democratische senator Jeff Merkley van Oregon zei dat Trump en Wolf ‘het ministerie van Binnenlandse Zaken als hun eigen bezettingsmacht inzetten’. Volgens gouverneur Kate Brown leiden de federale agenten alleen maar tot ‘escalerende spanningen’ en ‘nodeloze confrontaties’.

Burgemeester Ted Wheeler van Portland eiste vrijdag dat Trump de federale troepen van de straat haalt. ‘Houd ze in je eigen gebouwen, of laat ze uit de stad vertrekken’, zei hij tijdens een persconferentie. ‘Dit maakt deel uit van de mediastrategie van het Witte Huis: federale troepen gebruiken om Trumps peilingen op te krikken.’

De openbare aanklager in Oregon stelt een onderzoek in naar het schot waarbij de demonstrant zaterdag zwaargewond raakte. De moeder van het slachtoffer ging deze week met een foto van hem langs de ordetroepen, om te laten zien wat ze hem hadden aangedaan.

De grenspolitie (CBP) probeerde vrijdag uit te leggen waarom onduidelijke agenten in camouflagepakken een demonstrant midden in de nacht van straat hadden geplukt, zoals een omstander had gefilmd. De dienst ‘had informatie die erop wees dat de persoon in de video verdacht werd van aanvallen op federale agenten of de vernieling van federale eigendommen. Toen de agenten hem benaderden, kwam een grote, gewelddadige menigte in hun richting. Voor ieders veiligheid handelden de CBP-agenten snel en brachten zij de verdachte naar een veiliger plek voor ondervraging.’

Op de betreffende video is echter in geen velden of wegen een grote gewelddadige menigte te bekennen.

Meer over