Trouwe museumvrienden worden schaars

null Beeld Vincent Mentzel / HH
Beeld Vincent Mentzel / HH

AMSTERDAM - De vriendenclubs van musea delen niet mee in het succes van de bezoekersrecords die het afgelopen jaar werden behaald. Ruim de helft van de vriendenverenigingen van de best bezochte musea heeft te maken met een teruglopend aantal 'vrienden'.

Dit blijkt uit een eigen inventarisatie van de Volkskrant. Vergrijzing en het succes van de Museumkaart worden gezien als oorzaken van de terugloop. Het gebrek aan groei baart de musea zorgen. Ledenclubs zijn niet alleen ambassadeurs voor het museum, zij staan vaak ook aan de basis van vrijwilligerswerk of financiële giften. Nu de overheidssubsidies teruglopen, groeit hun waarde.

Van de 25 best bezochte musea van Nederland hebben er 17 een vereniging van vrienden. Tien daarvan zagen de afgelopen jaren het aantal vrienden dalen. De rest zag het aantal vrienden gelijk blijven of groeien.

De Vereniging Vrienden van het Nederlands Spoorwegmuseum is een van de vriendenclubs die kampt met ledenterugloop, van 1.796 in 2005 naar 1.314 in 2013. Secretaris Peter van der Vlist ziet op ledenvergaderingen 'veel grijze hoofden'. Het overlijden van leden wordt niet gecompenseerd door aanwas van nieuwe vrienden.

Siebe Weide, voorzitter van de Museumvereniging, beaamt deze ontwikkeling: 'De jonge generatie heeft een ander idee bij binding met een museum. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het simpele 'liken' op Facebook of het bezoeken van een speciaal evenement. '

Jan Bijker, penningmeester van de Vereniging Vrienden van het Groninger Museum, noemt ook de Museumkaart als bedreiging voor de vriendenclub. Bijker: 'Een museumkaart én een 'vriendschap' is voor veel mensen te kostbaar. En dan is de keuze snel gemaakt.'

'Ik denk dat musea zich bewust moeten worden van de motieven voor een lidmaatschap', zegt Weide. 'Willen mensen echt een bijdrage leveren aan een museum, of wordt er alleen geprofiteerd van de voordelen, zoals gratis toegang?'

Een aantal musea is al bezig met het aanspreken van een jonger publiek. Het Amsterdamse Fotomuseum Foam heeft 'Club Foam' opgericht, voor jonge liefhebbers van fotografie. Het Stedelijk Museum Amsterdam lanceerde Young Stedelijk, een programma dat 'inspeelt op de jonge generatie kunstliefhebbers'.

De afkalving van de vriendenclubs is volgens de Federatie van Vrienden van het Museum al een aantal jaren aan de gang. Een onderzoek van de Federatie naar omvang en oorzaken van de terugloop moet volgende maand worden afgerond.

Het Gemeentemuseum in Den Haag is een van de musea die de afgelopen jaren een daling in het aantal vrienden meemaakte. In vier jaar zag het zijn vriendenbestand slinken van 1.767 naar 1.546 leden. Ook de vriendenclub van het Singer Laren behoort tot de verliezers. Waar eind 2010 nog 6.271 mensen zich 'Singer Supporter' noemden, waren dat er eind 2013 nog 5.851.

Ook de vriendenclubs van het Joods Historisch Museum, het Museon, De Nieuwe Kerk, Het Scheepvaartmuseum, het Zuiderzee Museum, het Rembrandthuis en het Groninger Museum werden kleiner. Bij Museum Boijmans van Beuningen (1518) en de Hermitage Amsterdam (4761) bleef het aantal vrienden nagenoeg gelijk.

Het Rijksmuseum is een van de weinige musea die het aantal vrienden zag groeien van 1.200 begin 2013 tot 5.000 begin dit jaar. Andere groeiers zijn het Drents Museum (van 1.571 naar 1.899 in drie jaar) en het Stedelijk Museum in Amsterdam (van 944 naar 1.259 in drie jaar). Opvallend is dat deze stijging zich aftekent bij musea die net heropend zijn na renovatie. Blijkbaar trekt zo'n opfrissing weer nieuwe vrienden aan.

Alleen het Nederlands Openluchtmuseum, dat in 2010 met 12 duizend al de grootste vriendenschare had, breidde zijn club zonder ingrijpende verbouwingen uit naar 14 duizend vrienden begin dit jaar. Dit succes valt te verklaren door een speciale constructie. Vrienden van het Arnhemse museum krijgen voor 57,50 euro per jaar naast privileges ook de Museumkaart die toegang geeft aan ongeveer 400 musea.

Het Openluchtmuseum wordt nog overtroffen door het Koninklijk Concertgebouw (19.701 vrienden), maar dat is dan ook geen museum.

undefined

Meer over