Troep in Madrid symboliseert verval

Ondanks hoopvolle cijfers verkeert Spanje in een diepe vertrouwenscrisis. Madrid is niet langer cool en woelt in zijn eigen straatvuil na een staking van de stadsreiniging.

MADRID - Het ergste is achter de rug, de zaken staan er beter voor. Die boodschap had de Spaanse premier Mariano Rajoy deze week voor de Spanjaarden. Volgend jaar wordt iets van groei verwacht, de Europese steun aan de Spaanse banken kan worden stopgezet, de rente op staatsobligaties staat lager dan ooit tevoren. 'We komen er weer bovenop', verklaarde de premier.

Maar op straat heerst alles behalve herwonnen zelfvertrouwen. Op een leeg terras van de Plaza Santa Ana, een toeristische trekpleister in het centrum van Madrid, veegt een somberende ober de laatste plastic zakken en lege blikjes op. 'Eerst is er geen geld meer, dan wordt er gestaakt, de boel wordt steeds viezer, de mensen blijven weg. En de politici ondernemen niets'.

De hoofdstad woelend in zijn eigen straatvuil heeft zich in de Spaanse hoofden vastgezet als symbool voor het nationale verval. Uitpuilende vuilnisbakken, kniehoog zwerfvuil en stinkende parken: de inwoners van Madrid zuchtten wekenlang onder een staking van de straatreinigers.

Het had weinig gescheeld of de gemeentelijke sanitaire dienst had de noodtoestand uitgeroepen wegens besmettingsgevaar bij kinderen en ouden van dagen. Afgelopen maandag werd begonnen met de grote opruiming, nadat een akkoord met de stakers was bereikt.

Alfonso veegt al 21 jaar, nu zit hij even verderop met zijn ploeg bij de ochtendkoffie de overwinning te vieren. 'We willen als mensen behandeld worden', zegt Alfonso. De gevreesde salariskorting van veertig procent op een netto-inkomen van rond de 1.000 euro is van de baan, net als de 1.200 ontslagen. Wel zijn de salarissen voor vijf jaar bevroren. In de ploeg klinkt hoongelach over burgemeester Ana Botella die op de radio een nieuwe wet bepleit om toekomstige stakingen te verbieden. Alfonso: 'Denk je dat ik het leuk vind een vies Madrid te zien? Maar wat kunnen we anders?'

De staking was het voorlopig dieptepunt voor een hoofdstad die niet langer cool is : het aantal toeristen keldert aanhoudend, de lange rijen voor het Prado-museum zijn verdwenen. Het aantal vluchten op Madrid is in rap tempo sterk verminderd. In de immense terminal 4 van luchthaven Barajas, met zes miljard euro de trotse toegangspoort van de stad, kun je een kanon afschieten. Het uitgaansleven kampt met sluitende theaters en concerten die van de programmering zijn verdwenen.

Tot ieders chagrijn verloor Madrid voor de derde opeenvolgende keer de kandidatuur voor de Olympische Spelen, ondanks de in het Engels uitgesproken aanbeveling van de burgemeester dat bezoekers nergens zo'n relaxing cup of café con leche konden genieten.

Daarmee is de kans definitief verkeken dat de hoofdstedelijke schuld van meer dan zeven miljard euro ooit soepel wordt terugverdiend. De vorige burgemeester en huidige minister van justitie Ruiz-Gallardón wordt nu scheef aangekeken voor het ondertunnelen van de rondweg M30, een megaproject dat 6 miljard euro kostte. Zijn opvolger Ana Botella - de vrouw van voormalig premier Aznar - komt er met haar onhandige optredens zo mogelijk nog minder genadig af. Madrid mist een visie op de toekomst.

Redding wordt gezocht in Eurovegas: een megacasino dat aan de rand van de stad moet verrijzen, maar dat heeft tot dusver vooral ruzie en polemiek opgeleverd.

Zes jaar crisis, eindeloze bezuinigingen en een werkloosheid die meer dan een op de vier Spanjaarden treft, zetten de toon. Daarnaast kreeg Spanje te maken met een vertrouwenscrisis die gelijktijdig alle belangrijke instituten van het land trof: van het koningshuis tot de politici, en vakbonden tot de rechterlijke macht bleek sprake van corruptie en machtsmisbruik.

Ondanks het publiciteitsoffensief van de regering dat de vrije val van de economie is gestopt, is het niet makkelijk om de negatieve stemming om te buigen, zo blijkt ook tijdens een alumnibijeenkomst van geslaagde ondernemers van de hoofdstedelijk Comillas-universiteit. Hoe kan Spanje zich als merk weer op de kaart zetten, luidt de vraag.

Aan de sprekers zal het niet liggen. Michelin-sterrenkok Martín Berasategui roemt de onstuitbare opkomst van de Spaanse keuken, directeur van de nationale transplantatiedienst Rafael Matesanz herinnert de zaal er aan dat Spanje de grootste en best georganiseerde donororganisatie ter wereld heeft en een gezondheidszorg waar menig land jaloers op is.

De speciale regeringsafgevaardigde voor het merk Spanje, Carlos Espinosa brengt de sportsuccessen van het voetbal en tennis in herinnering. Zara is de grootste textielketen in de wereld. Reden genoeg voor Spaanse trots, vindt hij. En toch werkt het niet, omdat de Spanjaarden voortdurend aan zichzelf twijfelen.

Spanje moet zichzelf opnieuw uitvinden, suggereert Prado-museum directeur Miguel Zugaza. Er is een nieuwe transitie nodig om het land uit zijn institutionele crisis te halen, denkt ster-journalist Iñaki Gabilondo. Alleen weet niemand hoe dat precies moet worden aangepakt. Laat staan dat de regering iets onderneemt .

Het zijn moeilijke tijden geweest, met harde maatregelen, zo zei daarentegen premier Rajoy gisteren op de radio. Voor 2015, het jaar van de volgende verkiezingen, voorspelt de premier een drastische daling van de werkloosheid. Ondertussen laat hij onderzoeken of het stakingsrecht beperkt moet worden voor bepaalde diensten. Zoals de straatvegers bijvoorbeeld.

undefined

Meer over