Trippende tekenaar

Grote studio's als Disney en Pixar vinden cult-tekenfilmmaker Bill Plympton maar een seksmaniak, een wildeman. Volgende week opent hij het Holland Animation Film Festival in Utrecht.

Waar koopt Bill zijn drugs? De vraag is van Terry Gilliam, regisseur van uitzinnige drugsorgies in de film Fear and Loathing in Las Vegas, en staat ook ter aanbeveling op de hoes van Dog Days, een dvd met een verzameling korte animatiefilms van de Amerikaanse cultanimator Bill Plympton.

Het zijn films tot de nok toe gevuld met bizarre humor en verwrongen droomlogica, handgetekend in een beweeglijke, soms krasserige stijl en bevolkt door de gekste karikaturen, van vrouwen met eindeloze benen en hypermasculiene mannen tot ADHD-hondjes en van vorm veranderende buitenaardsen.

Plympton (67) tuigde er de afgelopen dertig jaar een eigen genre mee op, bestaande uit tien lange animatiefilms en tientallen korte, waarvan er twee voor een Oscar werden genomineerd (Your Face in 1988 en Guard Dog in 2005). Zelf gefinancierd en vrijwel altijd volledig zelf getekend - zijn creatieve onafhankelijkheid is hem zo dierbaar dat hij Disneys aanbod om de geest in Aladdin te animeren weigerde, een klus die hem 1 miljoen dollar zou opleveren.

Cheatin', zijn fraaie nieuwe langspeler over zo'n hyperman en hypervrouw die als een blok voor elkaar vallen, maar elkaar even snel naar het leven staan wanneer er jaloezie in het spel komt, opent volgende week woensdag het 17de Holland Animation Film Festival in Utrecht.

'Wat Terry op die dvd-hoes zegt, klopt wel een beetje', zegt Plympton aan de telefoon vanuit Parijs, waar hij voor Gobelins l'école de l'image een masterclass voorbereidt over zijn werk als onafhankelijke animatiefilmer. 'Ik experimenteerde een tijdje met marihuana toen ik jonger was. Eén keer probeerde ik lsd. Voor die tijd was ik een uitstekende illustrator. Ik kon tekenen als een camera, op papier verscheen precies wat op mijn netvlies kwam, maar het was levenloos en saai. Die drugsperiode opende mijn geest. Mijn stijl werd fantasierijker. Vloeibaar, als het ware. Nu zit ik op het goede spoor, dacht ik.'

Voor het verhaal van Cheatin' putte Plympton inspiratie uit een persoonlijke ervaring, ver verwijderd van de uitgelaten kolder met gewelddadige buitenaardsen als bijvoorbeeld in Mutant Aliens (2001). Cheatin' is een film over zelfdestructie, zegt hij. 'Zo'n vijftien jaar geleden begon ik een gepassioneerde liefdesrelatie, maar na een paar maanden ontstonden er ruzies die steeds verder uit de hand liepen. Er waren momenten dat ik haar kon wurgen, maar tegelijk wilde ik de liefde bedrijven. Ik had nooit vermoed dat die twee uiterste gevoelens binnen dezelfde relatie kunnen bestaan. Aangezien mijn films doorgaans vol zitten met seks en geweld, was dit verhaal een ideaal vehikel voor mijn favoriete thema's.'

Die basale fascinaties ontwikkelde Plympton door als klein jochie in de jaren vijftig op televisie veel naar Disneytekenfilms te kijken. Hij woonde op een boerderij, iets anders was er wat hem betreft ook niet. Vooral het cartoongeweld van animator Tex Avery, onder meer bedenker van Bugs Bunny en Daffy Duck, intrigeerde hem. Zijn eerste werk als illustrator, voor hij zich midden jaren tachtig volledig op animatie stortte, verscheen in mannenbladen als Playboy en Penthouse. 'Daar zijn veel van mijn ideeën over liefde, relaties en seks ontstaan.'

Maar de combinatie geweld, seks en animatie roept in zijn thuisland grote vraagtekens op. Vaak probeert hij grote distributeurs te overtuigen van de levensvatbaarheid van zijn films, in de hoop door te breken naar een groter publiek. 'Ik maak dan de vergelijking met Quentin Tarantino: hij maakt cartoons met echte acteurs en trekt daarmee veel publiek. De Amerikanen zijn er klaar voor, kijk maar naar de aanhoudende populariteit van The Simpsons en South Park. Maar distributeurs zien alleen hoe Pixar miljarden verdient met animatiefilms voor kinderen. Als gevolg daarvan denken ze dat niemand mijn films wil bekijken. Europa en Azië zijn verder. De animatiefilms in de Verenigde Staten staan wat dat betreft in de kinderschoenen.'

Het lijkt alsof er na 67 jaar nog altijd een rebel in hem schuilt. Plympton zet zich af tegen de grote animatiestudio's Pixar, Dreamworks en Disney. De grootmachten doen geheimzinnig over hun werkwijze, terwijl de animator tijdens het maken van Cheatin' zelf ruim dertig videoblogs online plaatste.

De productie van zijn vorige speelfilm Idiots and Angels (2008) was via een webcam boven zijn tekentafel als livestream te volgen. Plympton haalde ruim 100 duizend dollar op via Kickstarter ('de toekomst voor onafhankelijke filmers'), eenderde van het budget van Cheatin', zodat hij niet hoefde te bedelen bij producenten die hem een deel van zijn macht ontnemen. Hij publiceerde in 2012 zelfs een boek over zijn werkwijze: Make Toons That Sell Without Selling Out.

Plympton geeft toe: nog altijd huist het jongetje in hem dat zes decennia geleden met open mond naar Walt Disneys eigen tv-show staarde. 'Disney mag mij altijd vragen. Ze weten wat ik doe, het lijkt mij wel wat om met hun ideeën te stoeien. Heerlijk ook om je film op posters door het hele land terug te zien. Ik mag blij zijn als mijn film in de VS in twintig bioscopen draait. Een Disneyfilm krijgt er ruim honderd keer zo veel. Daar kan ik alleen maar jaloers naar kijken.'

Hij zegt er wel gelijk achteraan: 'Ik denk dat ze bang voor mij zijn. In hun ogen ben ik een seksmaniak. Een wildeman.' Die omschrijving beschouwt Plympton trouwens als een compliment. 'In het echt ben ik namelijk heel saai.'

Golden oldies

Bill Plympton, in de jaren zestig en zeventig illustrator voor tijdschriften, stapte halverwege de jaren tachtig over naar animatie, in wat hij het Gouden Animatiefilmtijdperk noemt. Who Framed Roger Rabbit (1988) was een grote hit. MTV vertoonde veel animaties, waaronder die van hem, als intermezzo tussen clips en programma's. Japanse animatie vond zijn weg naar het Westen, met films als Akira (1988) en werk van de Ghibli Studio (Hayao Miyazaki's My Neighbor Totoro en Grave of the Fireflies, 1988). Het eerste seizoen van The Simpsons (1989) werd uitgezonden en Disney maakte na een tijd van radiostilte in 1989 ook weer een film: The Little Mermaid.

Cheatin' opent 19/3 het 17de Holland Animation Film Festival in Utrecht. Bill Plympton is aanwezig bij de première en deelt gratis tekeningen uit aan het aanwezige publiek. haff.nl

undefined

Meer over