Trip om definitief af te kicken

Ex-verslaafden zweren dat ibogaïne hen van de drugs afhielp. De hallucinerende werking nam de hunkering weg. Maar wetenschappelijk bewijs ontbreekt. Bovendien kunnen de bijwerkingen gevaarlijk zijn.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER ANNEKE STOFFELEN

AMSTERDAM - Zesentwintig jaar lang zat hij aan de heroïne, Micke Korn. De 51-jarige Zweed had in zijn wanhoop al van alles geprobeerd om van de troep af te komen, toen hij zeven jaar geleden via internet bij een Tsjechische behandelaar terechtkwam. Die gaf hem een flinke dosis ibogaïne. 'Ik kwam in een vijftien uur durende hallucinerende trip terecht. Het was bij vlagen verschrikkelijk. Maar ik kwam eruit als een ander mens.' Korn stopte met feesten, werd vegetariër en ging sporten. Hij vond werk en raakte nooit meer een spuit aan.

'Het goede is dat de plant voor een maand of drie de hunkering naar drugs wegneemt. Dat is de tijd die je hebt om een ander leven te kiezen, werk te zoeken. Maar ik heb ook verslaafden gezien die na de iboga in hetzelfde kringetje bleven rondhangen. Dan is de kans dat je terugvalt enorm.'

De belangstelling voor ibogaïne groeit, zegt filmmaker Ben de Loenen, oprichter van ICEERS, een organisatie die bepleit dat kennis van traditionele stammen over geneeskrachtige planten meer wordt ingezet in de reguliere gezondheidszorg. Hij maakte een documentaire over iboga. 'Er komen meer serieuze behandelcentra waar medici het proces begeleiden, bijvoorbeeld in Mexico en Nieuw-Zeeland.'

Korn heeft er een missie van gemaakt andere Zweedse verslaafden te helpen met ibogaïne. Hij begeleidde naar eigen zeggen zo'n driehonderd mensen naar behandelaren. De laatste jaren vooral naar Sara G., de therapeute uit Kockengen die onlangs opnieuw is vastgezet (zie inzet). Justitie verdenkt haar van doodslag en poging tot doodslag met ibogaïne.

'Ik ben bij veel behandelingen met ibogaïne geweest', zegt Korn, 'maar Sara was absoluut de beste. Ze kon zich heel goed in mensen inleven, wist precies wat haar cliënten nodig hadden.' De 23-jarige dochter van Sara laat weten dat haar moeder de afgelopen jaren minstens duizend cliënten succesvol van hun verslaving heeft afgeholpen. 'Het is jammer dat daar nu zo weinig aandacht voor is.'

Op internet zijn tientallen succesverhalen te vinden van mensen die van een jarenlange verslaving werden verlost dankzij ibogaïne. 'Dat is het probleem: het bewijs is vooral anekdotisch', zegt onderzoeker Daan van der Gouwe van het Trimbos-instituut. 'Ik ken succesverhalen van gebruikers. Maar ook mensen bij wie het niet werkte. Er is nooit goed wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.'

Tabernanthe iboga is een plant die groeit in West-Afrika. Traditionele stammen gebruiken het plantenextract in religieuze ceremonies. De werkzame stoffen zitten in de wortel, die wordt vermalen tot poeder om in te nemen. Een van die stoffen is ibogaïne. De werking tegen verslaving werd in de jaren zestig proefondervindelijk vastgesteld door de Amerikaanse heroïneverslaafde Howard Lotsof.

Maar het middel kan ook ernstige bijwerkingen hebben. In 2009 beschreven artsen van het UMC Utrecht in het tijdschrift New England Journal of Medicine een patiënte die met ernstige hartritmestoornissen werd binnengebracht op de spoedeisende hulp na gebruik van ibogaïne. Ook de twee slachtoffers die Sara G. zou hebben gemaakt, worden volgens justitie mogelijk verklaard door het gebruik van ibogaïne. Al staat nog niet vast dat er geen andere oorzaken zijn.

Ibogaïne is verboden in een aantal landen, waaronder de Verenigde Staten. In Nederland is bezit van iboga toegestaan, maar de plant valt wel onder de geneesmiddelenwet en mag dus niet vrij worden verhandeld.

In Nederland is een handjevol behandelaren actief. Zo ontvangt Maria Straatman in een vrijstaande bungalow in Drenthe cliënten van over de hele wereld om hen met behulp van een ibogaritueel in drie dagen 'herboren' te laten worden. Ze zitten aan de cocaïne, alcohol, ze willen stoppen met roken of kampen met een posttraumatisch stresssyndroom. Dankzij het ibogapoeder komen mensen tot geweldige inzichten, zegt Straatman.

'Het haalt je even uit je leven, alsof je wakker bent in je eigen droom en met andere ogen naar jezelf kunt kijken. Het is moeilijk uit te leggen, je zou het moeten ervaren. Woorden zijn een beperkte vorm van communicatie.'

Het verschil met de behandeling van Sara G., zegt Straatman, is dat zij met lagere doseringen werkt. 'Ik kan natuurlijk niet mijn totale receptuur prijsgeven. Maar ik denk dat je kan zeggen dat Sara de extremere gevallen had, de zware heroïneverslaafden. Ik heb onlangs een vrouw naar haar doorverwezen die door haar heroïneverslaving werd gedwongen in de prostitutie te werken. Zij had dringend behandeling nodig, maar ik kon haar toen niet de juiste hulp bieden.'

Straatman noemt iboga een droomkruid. De Loenen vindt dat soort claims misleidend. 'Het is geen wondermiddel. Ik zie iboga meer als een hulpstuk dat je kunt inzetten bij het afkicken, maar altijd onder medische begeleiding en in een context van ondersteunende therapie.'

Hij zou wensen dat er onderzoek wordt gedaan naar de werking. Er zijn experimenten gedaan met verslaafd gemaakte ratten, die na inname van ibogaïne minder grepen naar verdovende middelen. Een dubbelblinde studie met mensen is er nog niet. 'Ik denk dat er nog een taboe heerst op het onderzoek naar psychoactieve middelen', zegt De Loenen.

De 'heks van Kockengen'

Therapeute Sara G., in de media soms kwaadaardig omschreven als 'de heks van Kockengen', werd onlangs voor de tweede keer opgepakt. Ze wordt verdacht van doodslag en poging tot doodslag omdat zij twee cliënten bij haar thuis met behulp van ibogaïne liet afkicken, met volgens justitie desastreuze gevolgen. Het eerste geval draait om een Zwitserse man die in 2011 bij Sara verbleef. Na de behandeling met ibogaïne draaide hij door en stond hij erop het huis te verlaten. De therapeute bracht hem naar een hotel langs de snelweg. Enige tijd later liep de Zwitser de A2 op en verongelukte. In het tweede geval was het een Belg die in een coma in het ziekenhuis belandde na een behandeling. Hij is volgens justitie nu blind. Afgelopen winter is Sara G. gearresteerd. Ze werd in afwachting van het onderzoek vrijgelaten, op voorwaarde dat zij zou stoppen met de ibogaïne-behandelingen. Volgens justitie heeft ze die afspraak geschonden, reden om haar onlangs opnieuw te arresteren. De zaak komt waarschijnlijk in oktober voor de rechter. Een petitie voor haar vrijlating is 270 keer ondertekend.

undefined

Meer over