Analyse

Triomfantelijke taal op het Volkscongres verhult niet dat Beijing overal gevaren ziet

Op het Nationaal Volkscongres toonde de Chinese Communistische Partij zich triomfantelijk over alles er wat de afgelopen jaren is bereikt. Tegelijkertijd geeft ze blijk van een diep wantrouwen tegenover de buitenwereld en de eigen bevolking.

President Xi Jinping en premier Li Keqiang op de eerste dag van het Nationaal Volkscongres. Beeld Getty Images
President Xi Jinping en premier Li Keqiang op de eerste dag van het Nationaal Volkscongres.Beeld Getty Images

‘Werkelijk opzienbarend’ hoe goed China het afgelopen jaar gepresteerd heeft, zo zei premier Li Keqiang vrijdag. Terwijl de rest van de wereld uit het lood werd geslagen door de coronapandemie, kreeg China het virus onder controle, hield het zijn economie overeind en werkte het netjes zijn vijfjarenplan af. Li klonk tevreden: ‘We hebben met een geweldige doortastendheid gereageerd.’

Het was een triomfantelijk verslag dat premier Li afleverde op de eerste dag van het Nationaal Volkscongres, de jaarlijkse bijeenkomst van het Chinese massaparlement, dat vooral een grote symboolwaarde heeft. Met zeven pagina’s aan ‘opmerkelijke verwezenlijkingen’, en met veel meer dan voorbije jaren woorden als ‘succes’, ‘overwinning’ en ‘historisch’.

Achterdocht

Maar naast triomf klonk ook achterdocht door in het rapport, waarin ook de woorden ‘veiligheid’ en ‘stabiliteit’ veel meer voorkwamen dan in 2020 en 2019. Een controversiële hervorming van de kieswet in Hongkong, die de oppositie kansloos maakt, toont hoe de Communistische Partij van China (CCP) een definitief einde wil maken aan elke vorm van tegenstand.

De Chinese overheid haalt veel trots uit haar succesvolle aanpak van de coronapandemie. Kleine zelfstandigen en het mkb zijn weliswaar getroffen, maar de Chinese economie is stabiel en een ‘stortvloed aan steunmaatregelen’ is niet nodig, aldus Li. Voor 2021 werd als vanouds weer een economische groeidoelstelling aangekondigd, van 6 procent – bescheiden, aldus economen.

‘Ons werk vorig jaar was echt uitdagend, maar autoriteiten in het hele land hielden het grotere plaatje in gedachten en zetten er hun schouders onder’, sprak Li lovend. ‘Onze mensen hebben hard gewerkt en zich echte helden getoond. Dit is een bron van kracht, die ons in staat stelt om elke moeilijkheid te overwinnen.’

Kers op de taart voor Beijing is dat ook het vorige vijfjarenplan mooi op tijd werd afgewerkt. China roeide naar eigen zeggen de armoede uit, pakte milieuvervuiling aan, verhoogde de levensstandaard en ontpopte zich als een motor van innovatie. Het kende een ‘stroom aan wetenschappelijke en technologische doorbraken’, en stuurde een Marsmissie én een maanmissie de ruimte in.

Daarmee zit China op schema in het ambitieuze project van president Xi Jinping om tegen 2050 de wederopstanding van de Chinese natie te realiseren en een modern socialistisch land te worden. ‘Onze verwezenlijkingen, die de goedkeuring van ons volk hebben gekregen en de erkenning van de wereld, zullen herinnerd worden in de geschiedenis’, aldus Li.

Zenuwachtig

Ondanks alle zelffelicitaties komt de Chinese overheid ook zenuwachtig over, alleen al door de maatregelen rond het Volkscongres. Alle vijfduizend genodigden, plus personeel, dienen gevaccineerd en getest te zijn, en mogen niet buiten de Grote Hal van het Volk en hun hotel komen. Ze dragen allen een mondkapje, op president Xi en premier Li na. En dat in een land dat sinds 7 februari geen enkele lokale besmetting meer heeft vastgesteld.

Beijing ziet overal dreigingen: het coronavirus blijft gevaarlijk, er is internationale instabiliteit, de wereldeconomie is verzwakt. Lokale overheden kampen met schulden, financiële bedrijven nemen risico’s en de innovatie kent zwakke plekken. Li: ‘We erkennen onze verwezenlijkingen, maar zijn ons terdege bewust van alle moeilijkheden en uitdagingen voor ons.’

Protesten in Hongkong

De oplossing van de CCP is meer controle, en dat blijkt vooral in Hongkong, waar protesten en een verlangen naar democratisering de dreiging vormden. Vorig jaar lanceerde het Volkscongres een Nationale Veiligheidswet voor de stad, waarmee ondertussen een hele generatie oppositieleden is uitgeschakeld. Afgelopen zondag nog werden 47 pro-democratische politici aangeklaagd voor ‘samenzwering om de staat omver te werpen’.

Was de oppositie daarmee al gedecimeerd, voor Beijing is dat niet genoeg. Op het Volkscongres is een hervorming van de Hongkongse kieswet voorgesteld, die alleen nog ‘patriotten’ als kandidaat toelaat en pro-democratische oppositie structureel uitsluit. De parlementsverkiezingen worden zo goed als zeker uitgesteld. Voor Beijing is het een overwinning, en tegelijk onthult het een zwakte: alles minder dan volledige controle maakt de CCP nerveus.

Meer over