Triomf van de angst

HET LEUKE aan verkiezingen is dat ze twee onvervangbare functies hebben. Ze leggen de macht in laatste instantie in handen van het volk; en ze vormen de enige echt betrouwbare politieke barometer....

Lang niet altijd beantwoorden verkiezingen aan dit ideaal. Soms worden kiezers gemanipuleerd, of wordt er regelrecht geknoeid met de uitslagen. Zelden echter gebeurt dit zo pervers als in het Indonesië van generaal Soeharto.

'Een feest van de democratie' durft de Indonesische president het tot in de details geregisseerde en georganiseerde schouwspel te noemen dat daar voor verkiezingen doorgaat. Al weken vóór de kiezers werden opgetrommeld, stond de uitslag vast.

Van de enige drie toegelaten partijen zou die van de heersende kliek (Golkar) als veruit sterkste uit de bus komen en zelfs nog enige winst boeken. De islamitische PPP zou zich min of meer handhaven op het gebruikelijke niveau van ongeveer een kwart van de stemmen. Voor de verleden jaar door het bewind onthoofde PDI viel, zelfs in de Indonesische context, weinig eer te behalen. De PDI zou dan ook fors verliezen.

En zie: het resultaat van de parlementsverkiezingen beantwoordt aan het plan. Met ruim driekwart van de stemmen krijgt Golkar (ook zonder de benoemde en indirect verkozen parlementariërs) een riante meerderheid. Soeharto kan zijn herverkiezing (voor de zesde keer) door het nieuwe parlement onbezorgd tegemoet zien.

Volgens het Indonesische Onafhankelijke Comité van Waarneming (KIPP) is er op ruime schaal geknoeid. Nog erger, want structureel, is de systematische intimidatie van de bevolking. Ook het geweld tijdens de campagne speelt hierbij een sinistere rol. De aanleiding voor de (uitgelokte?) rellen blijft onopgehelderd. Wat resteert zijn waarschuwingen van het bewind voor 'kaalhoofdige spoken' die de rust en de stabiliteit zouden bedreigen.

Waar deze griezels zich bevinden? Ongetwijfeld in de buurt van de afgezette populaire PDI-leidster Soekarnoputri. Misschien zelfs wel in de PPP. Ook de geest van het communisme is nog springlevend.

Deze bangmakerij is behalve verwerpelijk ook tragisch. Want onder de oppervlakte leeft in de Indonesische samenleving de wens tot verandering. Maar het systeem zit muurvast, het bewind en 'Pa Soeharto' zelf zijn onaantastbaar.

Ooit moet deze geblokkeerde situatie tot een explosie leiden. Dat die nog uitblijft, komt vooral door de herinnering aan 1965 en het half miljoen doden dat toen viel. De vrees voor herhaling wordt door het bewind genadeloos geëxploiteerd. Indonesië zit klem in een vicieuze cirkel van de angst.

Meer over