Trimble kan gematigde achterban niet meer paaien

Het woord crisis is niet ongewoon in het Noord-Ierse vredesproces. Elk kwartaal hangt het Goede Vrijdag-vredesakkoord van 1998 wel een keer aan een zijden draadje....

Trimble heeft de IRA nog tot 1 juli de tijd gegeven te beginnen met het inleveren van de wapens, maar de organisatie heeft geen zin om aan een protestants ultimatum te voldoen. Zij vindt dat ze met het toestaan van wapeninspecties door onafhankelijke waarnemers al ver genoeg is gegaan.

Maar Trimble kan hiermee zijn eigen achterban niet meer tevreden stellen. Bij de Britse parlementsverkiezingen op 7 juni raakte Trimbles gematigde UUP drie zetels kwijt aan de extremistische DUP van dominee Ian Paisley - een teken dat Trimble in de ogen van veel protestanten al veel te ver is gegaan met zijn handreiking aan de republikeinen en vooral de IRA.

Ook de Ierse premier Ahern en zijn Britse collega Blair vinden dat de IRA nu aan zet is, maar zij zeggen machteloos te zijn. President Bush heeft zijn speciale gezant Richard Haass opdracht gegeven naar Noord-Ierland af te reizen in de (waarschijnlijk ijdele) hoop dat de terroristen wel naar de Amerikaanse regering zullen luisteren.

Er is echter nauwelijks uitzicht op enige vooruitgang voor 1 juli, de uiterste deadline voor Trimble. De premier - een van de Noord-Ierse onderhandelaars die de Nobelprijs voor de vrede kregen - rest dan niet anders dan zijn dreigement dit keer uit te voeren en op te stappen.

Het vertrek van Trimble zou een enorme tegenslag zijn voor het vredesproces. Het aftreden van Trimble is niet alleen een persoonlijke tragedie, maar betekent automatisch ook het einde van de huidige coalitieregering van protestanten en katholieken in Noord-Ierland, waardoor Londen mogelijk opnieuw het gezag moet overnemen. Op dit moment vreest iedereen al voor het oplaaien van nieuwe gewelddadigheden in het Trimbleloze tijdperk.

De mogelijke opvolgers van Trimble als UUP-leider - genoemd worden de huidige Noord-Ierse minister van Economische Zaken Sir Reg Empey en het parlementslid Jeffrey Donaldson - zullen opnieuw moeten gaan onderhandelen met zowel de gematige nationalistische katholieken (verenigd in de SDLP) als de politieke vleugel van de IRA (de republikeinen van Sinn Féin) over de vorming van een nieuwe regering. Zonder verdere medewerking van de IRA zullen die onderhandelingen zeer moeizaam worden.

De SDLP zou Trimble nog wel willen redden, maar Sinn Féin - dat evenals Paisleys DUP een forse verkiezingsoverwinning boekte - vindt dat zijn rol in het vredesproces is uitgespeeld. Uiteindelijk wil deze partij een verenigd Ierland en daarbij is Trimble nu een sta-in-de-weg geworden. In nieuwe onderhandelingen zullen de radicale krachten in Noord-Ierland ook het hoogste woord voeren. Sommigen zien daar een voordeel in: als zij een vredesakkoord bereiken, is er nog veel meer bereikt dan de crisisvrede onder de gematigde krachten.

Meer over