Treinongeluk voedt onvrede

De Daily Star wenste er donderdagmorgen niet langer omheen te draaien. Het Britse openbaar vervoer? 'Een bende, die je eerder zou verwachten in een derde-wereldland.' En hoe kon het zover komen?...

Twee dagen na de treinramp in West-Londen, buigt Groot-Brittannië zich over de schuldvraag. Natuurlijk, treinmachinist Hodder van de stoptrein had beter moeten opletten. En een schande is het, dat met de klachten over signaal 109 jarenlang niets is gedaan.

Maar in treinen zowel als kranten was donderdag 'privatisering' in de analyses van misdaad en schuld het meest gebruikte woord. 'Natuurlijk heeft de privatisering de veiligheid geen goed gedaan', zegt Mark Ilsley even later, in de trein tussen Londen en Sevenoaks. 'Het gaat ze om snelle winst, en investeringen in veiligheid passen daar niet bij. Het is take the money and run.'

De privatisering van British Rail, in 1996 het laatste kunstje van de Conservatieven, is in Groot-Brittannië nooit populair geweest. Treinen bleven overvol en onbetrouwbaar. En dat terwijl de treintarieven de hoogste ter wereld werden.

Het ongeluk in Ladbroke Grove was olie op het vuur van de al langer heersende onvrede. Nu, zegt een woordvoerder van machinistenvakbond Aslef, heeft het platte winstdenken levens geëist. 'Er zijn levens opgeofferd om geld te besparen. Levens zijn goedkoop in Groot-Brittannië.'

Een anonieme machinist klaagde donderdag in de Mirror dat zijn werkweken sinds de privatisering van 39 naar 57 uur waren gegaan, en dat hij soms zes uur onafgebroken werkte, zonder pauze. 'Er zijn jongens die onder het rijden van pure uitputting in slaap vallen. Als je waarschuwt dat er met een trein iets mis is, is het enige antwoord van het management: Get those trains out.'

Toch zeggen de statistieken dat de veiligheid op het Britse spoor is toegenomen. In 1975 vond er nog één ongeluk per 1,6 miljoen treinkilometers plaats. Nu is dat 0,2 ongeluk. Maar het lijkt alsof de Britse reiziger de niet geringe feilen van het oude British Rail is vergeten, en ervan overtuigd is geraakt dat de geldwolven van de privatisering van elke treinreis een potje Russisch roulette hebben gemaakt.

Eén ding staat vast. Het feit dat Groot-Brittannië in vergelijking met andere West-Europese landen over een sterk verouderd beveiligingssysteem beschikt, heeft direct te maken met de privatisering. Na een treinongeluk in Clapham Junction, Zuid-Londen, in 1988, waarbij 35 doden vielen, adviseerde een commissie landelijke installatie van een systeem, Automatic Train Protection, dat bijvoorbeeld ook in Nederland wordt gebruikt.

In 1994 wees de Conservatieve regering invoering definitief af, omdat zij er geen trek in had BR vlak voor de marktgang een bruidsschat van 2,3 miljard gulden mee te geven. ATP zou de ongelukken in Southall en Ladbroke Grove hebben voorkomen.

Donderdag zei minister van Transport Prescott te overwegen het alsnog te installeren. Dat zou nu 3,3 miljard gulden kosten. Volgens Prescott, een man die BR het liefst morgen zou renationaliseren, moet de spoorindustrie daarvan het grootste deel betalen.

De investeringen van de nieuwe eigenaars bleven tot dusver achter, ondanks de grote winsten en de hoge overheidssubsidies (zes miljard in 1998).

Railtrack verzaakte jarenlang de klachten rond het fatale signaal 109 serieus te nemen. Het bericht in de Daily Mail dat topman Corbett, jaarsalaris 1,1 miljoen, ook nog voor 4,3 miljoen aan opties in de kast heeft liggen, valt dan ook slecht in de boemel Londen-Sevenoaks. 'Dat is toch een schande, of niet soms', zegt Mark Ilsley. 'Een bloody shame. En die gozer zit natuurlijk nooit in een stampvolle trein. Die heeft een auto met chauffeur.'

Meer over